Claus wilde inderdaad zijn vader vermoorden

Zoals de dichter van alle mogelijke interpretaties die ene voordracht kiest voor zijn gedicht, zo haalt de interviewer slechts een kant naar boven van degene die hij interviewt....

Hugo Claus reist door Nederland, ter gelegenheid van de Boekenweek. Zijn Tournée générale is een hele happening geworden, met een muziekje (het Ensor Strijkkwartet) en met voor negen avonden negen interviewers die zelf Grote Namen dragen en die hem spreken op een forse Chesterfield onder twee ramshoorns - nadat hij eerst met zijn hese stem en krachtige dictie sonnetten heeft voorgedragen en een fragment uit Het verdriet van België.

In Den Bosch, waar de rondreis op 10 maart begon, was de interviewer Jaap Goedegebuure, hoogleraar literatuur, essayist en criticus. In Amsterdam, maandagavond, praatte schrijfster en psychonanalytica Anna Enquist met Claus. Waar bij Goedegebuure het werk centraal stond, ging het Enquist om de persoon van de schrijver - een modieuzer standpunt nu publiek, media en uitgevers meer geïnteresseerd lijken in levensverhalen, dan in verhalen.

'Ik heb niet zo'n behoefte mijn gerafelde ziel uit te strooien', zei Claus tegen Goedegebuure.

Maar juist over die rafelige ziel wilde Enquist het hebben. De leefwereld van dat kleine Belgische jongetje in Het verdriet, 'daar wil ik met u over praten. Hoe was u als klein, Belgisch jongetje? Wat voor moeder had u?'

'De mooiste, de beste, de warmste, de gemeenste. . . Dit overvalt me een beetje. Moet ik mijn hele leven vertellen?'

Dat hoefde niet. 'Als u het vervelend vindt, doen we iets anders.' Claus zette zich over zijn aarzeling heen, vertelde hoe zijn vader zijn moeder ontmoette, en hoe hij met een keizersnede uit zijn moeder 'werd gesneden' in Brugge. 'Zo'n baarmoedervormige stad', vond Enquist.

Claus, verbluft: 'Ja, dat kan, natuurlijk.'

Waar Goedegebuure, goed voorbereid, bijna te veel op het werk inging, vroeg Enquist de raarste zaken op persoonlijk vlak.

'Er zijn professoren en geleerden die achter alles een cultuur-historische wereld zoeken', antwoordde Claus op zo'n al te gedetailleerde vraag van Goedegebuure. 'Dan schrijf ik: ''Louis kwam binnen en ging zitten.'' En dan zegt zo'n professor: ''Hé, maar wacht eens even! Agamemnon, die kwam toch ook binnen!'' '

Enquist memoreerde een onderzoek waaruit zou blijken dat getalenteerde kinderen heel gevoelig zijn voor zintuigelijke indrukken. Of Claus dat ook had?

Hij kwam er niet helemaal uit, wilde toen toch wel toegeven dat 'de senses' eerst kwamen. 'Maar heeft niet iedereen dat?' ('Nee', riep de zaal.) En zo ging het door, tot Claus volmondig toegaf dat hij 'een echte passie voor mijn moeder' had, en 'werkelijk mijn vader heb willen vermoorden'.

Eén keer riepen de twee totaal verschillende benaderingen dezelfde herinnering te voorschijn. Goedegebuure vroeg naar de wreedheid die Claus' werk kenmerkt, Enquist vroeg naar Claus' jeugd. In de Tweede Wereldoorlog in Kortrijk, vertelde Claus, meldde zijn vader zich bij het Rode Kruis om te helpen na bombardementen. 'Ik was 13,14 en moest met hem mee, die losse ledematen verzamelen tussen het puin. Hij wilde laten zien hoe 't het leven was, denk ik.'

En tegen Enquist: 'Ja, als je het met deze materie niet kan doen bij het schrijven, dan ben je geen professional.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden