Clash is visueel oogstrelend en overtuigend claustrofobisch

Geef Diab hem een viaduct en wat figuranten en je krijgt blockbusterwaardige spektakelscènes. Met sterk cinematografische momenten tilt Diab zijn film naar een hoger plan.

Scène uit Clash. Beeld rechtenvrij

Clash begint met beeld vanuit een lege arrestatiewagen. Als een leeg hoofd, nog zonder politieke kleur of geloofsovertuiging. Rammelend rijdt het busje door het woelige Egypte van 2013, waar pro-militaire burgers en leden van de Moslimbroederschap hevig vechten, met elkaar en met politie-eenheden.

Dan worden de eerste omstanders ingerekend: twee journalisten. Vanachter de tralies richten ze zich tot de menigte buiten: help ons! Maar die keert zich tegen de arrestanten: verraders! Ze werpen stenen naar het busje, waarna ook zij worden gearresteerd. En zo vult het vehikel zich, koersend van opstand naar opstand. Pers, Moslimbroederschap, aanhangers van het leger (dat de gekozen broederschappresident Morsi afzette) en zelfs een ongehoorzame politieagent - alle strijdende partijen verenigd op 8 vierkante meter.

Die claustrofobische vertelstructuur is niet nieuw. De Israëliër Samuel Maoz bijvoorbeeld, won in 2009 de Gouden Leeuw met het drama Lebanon, dat zich geheel afspeelde in een tank. Zulke films dienen vaak als voorbeeld voor beginnende filmmakers met beperkte middelen, maar cineast Mohamed Diab maakt het zich met die begrenzing zeker niet makkelijk. Op indringende wijze mengt hij de ruzies in de bus met de turbulente en almaar grimmiger buitenwereld, die enkel aanschouwelijk wordt door tralieramen en de soms even opengeklapte deuren. Beelden die getuigen van een groot regietalent: geef Diab een viaduct en wat figuranten en je krijgt blockbusterwaardige spektakelscènes.

Clash

Drama.
Regie: Mohamed Diab.
Met: Nelly Karim, Tarek Abdel Aziz, Hany Edel, Mai El Ghaity.
97 min., in 11 zalen

Ook bijzonder is het onverbloemde portret van het plaatselijke gezag. Dat inzittenden van arrestatiebusjes in Egypte soms ook zomaar omkomen, wordt niet verhuld. Buiten stampen de agenten, onder vuur genomen door burgers met machinegeweren, ook nog een gevangengenomen belager dood. Toch werd Clash (originele titel: Esthebak) ingezonden voor de Oscars, namens de Egyptische autoriteiten.

In de verwikkelingen van de personages in het busje mag soms de hand van de scenarist voelbaar zijn, die de boodschap aan zijn volk erin hamert: een mens is meer dan de groep waartoe hij zich rekent of wordt gerekend. Maar met sterk cinematografische momenten tilt Diab zijn film naar een hoger plan. Juist het bruutste moment in Clash is visueel oogstrelend: groenige lichtbundels van talloze laserpennen schijnen door de tralies van de tollende bus. Het pantser dat beknelt en beschermt; buiten wacht het pandemonium. Een onvergetelijk slot van een film over dodelijke, blinde woede van de massa.

'We bleven meestal doorvechten tot de politie de set opbrak'

Eén film, één verhaal, één bus. De Egyptische filmmaker Mohamed Diab vertelt in Clash het verhaal van de Arabische Lente vanuit een arrestantenbus. Heel benauwend, ja. Lees hier het hele interview.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden