'CIA haalde folterscènes uit Bin Laden-film'

De Amerikaanse inlichtingendienst CIA heeft ingegrepen in het script van 'Zero Dark Thirty' (2012), de film over de zoektocht naar en dodelijke raid op al-Qaïda-leider Osama Bin Laden. 'The Agency' maakte bezwaar tegen twee folterscènes.

De rol van Maya (gespeeld door Jessica Chastain) werd aangepast om de CIA ter wille te zijn. Beeld Columbia Pictures

De Amerikaanse site Gawker maakte de CIA-inmenging wereldkundig. De site heeft documenten over 'Zero Dark Thirty' mogen inkijken. Daaruit bleek dat regisseur Kathryn Bigelow en schrijver Mark Boal contact hadden met de CIA over de manier waarop de inlichtingendienst zou worden neergezet.

Het doel van die gesprekken was tot 'een gepaste portrettering van de CIA en de operatie tegen Bin Laden te komen'. En daarom vroegen de CIA-mensen aan Boal om twee folterscènes uit de film aan te passen.

Kijken mag, aankomen niet
Zo moest onder meer het begin van de film worden herschreven. Oorspronkelijk zou hoofdpersonage Maya daarin een gevangene aan agressieve ondervragingstechnieken onderwerpen. In de versie die uiteindelijk het scherm haalde, kijkt Maya toe hoe de ondervraagde waterboarding ondergaat en tijdens de ondervraging in een kleine kooi wordt geduwd. 'Aanwezigen die geen vragen stellen, nemen niet deel aan speciale technieken', hadden gesprekspartners van de CIA meegedeeld.

De dienst verzette zich ook met succes tegen een scène waarin een man tijdens een ondervraging bedreigd werd met honden, 'want zulke tactieken gebruiken we niet.'

Drank en kalasjnikovs
De CIA had ook een probleem met een aantal andere scènes. Zoals die waarin CIA-medewerkers flink aan de boemel gaan en een AK47-aanvalswapen afvuren. Ook op die vraag gaf de schrijver toe.

Toch kreeg de geheime dienst niet alles voor elkaar bij de filmmakers. Zo weigerde de filmploeg om een scène te schrappen waarin Maya over de schouder van de ondervragers meekijkt naar de hardhandige aanpak van een gedetineerde. 'Aan sommige aanvragen om de identiteit van deelnemers of bepaalde manieren van werken geheim te houden hebben we gevolg gegeven', zegt Boal. 'Maar zoals bij elk artistiek werk lag de eindbeslissing over de inhoud bij de makers.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden