Christie's zegt een Judith Leyster te hebben herontdekt

Het zou een mooie vondst kunnen zijn, maar voor hetzelfde geld gaat het om een vervalsing: het hoegenaamd door de Haarlemse schilder Judith Leyster geschilderde zelfportret dat eerder deze maand bij veilinghuis Christie's in Londen onder de hamer ging. Daar werd het verkocht voor meer dan een half miljoen euro. Cruciale vraag: is het echt?

Het zelfportret van Judith LeysterBeeld Christie's

Zelfportretten van Leyster (1609-1660), misschien wel de beroemdste en getalenteerdste Nederlandse vrouwelijke kunstenaar van de 17de eeuw, zijn zeldzaam. We kennen slechts één ander exemplaar: dat bevindt zich in de National Gallery of Art in Washington. Vorig jaar was het nog te zien op een tentoonstelling over zelfportretten in het Mauritshuis in Den Haag. Dit beroemde werk was mogelijk haar meesterstuk voor het Haarlemse Sint-Lucasgilde.

Rond 1636 stopte Leyster met schilderen. Ze was inmiddels getrouwd met de Haarlemse Jan Miense Molenaer, een kunstenaar die alom als inferieur aan Leyster wordt beschouwd, en droeg de zorg voor hun kinderen. Twintig jaar later zou ze het zelfportret hebben gemaakt dat nu is ontdekt door experts van Christie's in een Engels landhuis waar het al eeuwen hing. Het is veel kleiner dan het eerdere portret, wat de suggestie wekt dat het bedoeld was voor de privésfeer.

Maar Pieter Biesboer, oud-conservator van het Frans Hals Museum en auteur van meerdere publicaties over Judith Leyster, stelt vraagtekens bij het waarheidsgehalte: 'Ik vertrouw het niet helemaal. Afgaand op de reproductie zeg ik: de handen zijn raar geschilderd, met harde contouren rond de vingers, maar ook inhoudelijk valt er op af te dingen. De haardracht van het model komt bijvoorbeeld niet overeen met de periode waarin het geschilderd zou zijn. De kraag en jurk evenmin. Die zijn exuberant, terwijl de mode in die jaren juist sober was. De kleding en het palet lijken gemodelleerd naar het zelfportret uit de National Gallery of Art.'

Ook de leeftijd van de vrouw op het schilderij roept vragen op. 'Mensen in de 17de eeuw werden snel oud. En Judith Leyster, die veel verdriet meemaakte in het kraambed, al helemaal. De vrouw op het portret daarentegen, lijkt amper door de jaren getekend. Ze oogt hooguit een beetje dikker dan op het portret uit Washington.' Biesboer (die het schilderij niet in het echt zag): 'Als het een echte Leyster is, dan dateert het niet uit de jaren vijftig van de 17de eeuw. Dan is het eerder een werk uit de tijd van haar bruiloft, zo rond 1636 dus.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden