RecensieFrida

Choreografisch blijft het ballet over Frida Kahlo ver achter ★★☆☆☆

De voorstelling is wel kleurrijk en vitaal.

Beeld Hans Gerritsen

Haar voornaam zegt voldoende: wie Frida hoort, denkt snel aan de ongelukkige levensloop en vitale zelfportretten van de beroemde Mexicaanse kunstenaar Frida Kahlo (1907-1954). Het Nationale Ballet brengt nu drie weken lang biografie en werk tot leven in Frida, een nieuwe avondvullende dansvoorstelling, gechoreografeerd door Annabelle Lopez Ochoa (46). In 2016 maakte deze Vlaams-Nederlandse choreograaf met Colombiaanse wortels een korte versie van drie kwartier bij het English National Ballet, getiteld Broken Wings. Op verzoek van artistiek leider Ted Brandsen breidde ze die uit tot twee uur. Kleurrijk, beeldend, muzikaal en vitaal is de voorstelling zeker, maar choreografisch blijft Frida ver achter. De taal van Lopez Ochoa is weinig inventief: veel bewegingen zijn op de tel gechoreografeerd, met telkens weer springerige grand jetés, vlugge pirouettes en ruisende golfslag in lange rokken. Bijna nergens neemt de choreograaf rust om een pas de deux of ensemblestuk origineel uit te werken. Het is dat de dansers er het beste van maken: met passie geven ze flair aan het magere materiaal. Vooral Maia Makhateli legt een sterk theatraal gevoel in haar rol van Frida: met felle ogen trekt ze de aandacht naar zich toe, ook in de zelfverkozen grilligheid waarmee ze als Kahlo haar biseksualiteit viert (een van de redenen waarom de kunstenares uitgroeide tot feministisch boegbeeld van de lhbti-beweging). Makhateli weet bovendien bewonderenswaardig soepel met een been te trekken, als symbool voor het manklopen van Kahlo, ten gevolge van polio en een zwaar busongeluk in haar jeugd. In alles zie je echter dat deze eerste solist (die in 2016 ook de titelrol danste in het smaakvolle Mata Hari) zo veel meer kan dan dit.

Beeld Hans Gerritsen

Dat geldt zeker voor eerste solist James Stout, die de ondankbare taak heeft met slechtzittend buikkussen in beige pak nog iets overtuigends te maken van Frida’s uitgezakte man, de oudere muralist Diego Rivera, die voortdurend vreemdging. De sprongen en avances die hij maakt lijken meer op karikaturale slapstick, en dat ligt niet aan Stout. Gelukkig is daar Erica Horwood. Haar hert paradeert stijlvol rond op spitzen, met holle rug, lenige benen en kort gewei, als Frida’s alter ego dat haar op eenzame momenten hoop influistert.

Slimme zet is wel de compacte vorm waarin Lopez Ochoa de belangrijkste biografische feiten voorbij laat trekken. Beginnend op de Dag van de Doden – een feestelijke herdenkingsdag in Mexico - schuiven geesten zwarte kubussen het toneel op, waaruit tableaus tevoorschijn schieten. De binnenkant is beschilderd met symboliek uit Kahlo’s werk, van de bloederig doorgeknipte navelstrengen tot gebroken ruggengraat en verpulverd bekken. De dansende skeletten leggen in hun verhaal veel nadruk op de helse pijnen die Kahlo moest verdragen en de verbeeldingskracht waarmee ze die het hoofd bood. Maar als nadrukkelijk een penseel wordt aangeboden en de zoveelste miskraam wordt verbeeld door een rood lint uit Makhateli’s onderbuik te trekken, laat dat weinig aan de verbeelding over. Doodsdreiging, onvervuld moederschap, zware operaties, het is allemaal overdadig aanwezig in rode strengen, een pop met doodskop en een meterslange doktersspuit.

Beeld Hans Gerritsen

Eigenlijk veer je tijdens deze animatiedans vooral op bij de ingenieuze hoofdtooien, gemodelleerd naar haar kunstwerken, en bij het bonte instrumentarium dat componist Peter Salem inzet voor zijn fijn onheilspellende muziek. Van harp, gitaar, hoorn en trom tot Mexicaanse percussie en klaaglijke klarinetten. Jammer dat dirigent Matthew Row af en toe zijn Balletorkest moet stilleggen ten faveure van de songs van vrouwenverslinder Chavela Vargas, de Mexicaanse zangeres uit Costa-Rica, waarmee Kahlo ook een verhouding had.

2021: Frida Kahlo-jaar in Nederland
De voorstelling Frida van Het Nationale Ballet is een opmaat voor extra aandacht voor het werk van de Mexicaanse kunstenares in 2021. In Nederland zijn dan twee grote exposities te zien. Van september 2020 t/m maart 2021 toont het Drents Museum schilderijen, tekeningen en foto’s uit de beroemde collectie van de Mexicaanse zakenvrouw Dolores Olmedo, die haar landgoed in Mexico-City omtoverde tot museum. Uit Museo Frida Kahlo komen voor Viva La Frida! ook kleren, korsetten en sieraden naar Assen. Het Cobra Museum brengt daarna (eind mei tot medio september) onder de noemer Frida Kahlo, Diego Rivera en de moderne meesters van Mexico de collectie van Jacques en Natasha Gelman voor het eerst naar Nederland: naast Kahlo’s beroemde zelfportretten en tekeningen is ook werk van grote Mexicaanse muralisten te zien, zoals van haar man Diego. Een topstuk als De gebroken zuil (1944), nu tot leven gebracht door tweede solist Floortje Eimers, komt in originele vorm naar Assen.

Beeld Hans Gerritsen

Frida

Dans

★★☆☆☆

Door: Het Nationale Ballet en Het Balletorkest

Choreografie: Annabelle Lopez Ochoa

6/2, Nationale Opera & Ballet. Aldaar t/m 25/2.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden