InterviewFans over hun favoriete strip

Chocopudding in de vorm van een drol en klimaatstakers avant la lettre: Jan, Jans en de kinderen bestaat 50 jaar

Waarom is de strip zo geliefd? De Volkskrant sprak vier fans over hun favoriete Jan, Jans en de kinderen-strip en hun bijzondere band met de familie Tromp.

Zieke Jan.

Volkskrant-columnist Sylvia Witteman (55) leest de strip al sinds haar 10de. 

‘Mijn moeder las de Libelle niet, maar ik las de strips stiekem bij de krantenkiosk, het is nog steeds mijn favoriete Nederlandse strip. Ook mijn dochter is fan en als mijn dochter of ik klaagt over de afwas, dan roepen we net als Catootje: ‘Je moest je schamen! Moeders in Afrika zouden dolblij zijn met zo’n grote, vette vaat!’ Wanneer we in een duur restaurant op ons eten moeten wachten, denken we allebei aan Karlijn, die zegt: ‘Ik heb best lekkere jus in mijn haar.’ Die situaties in de strips zijn uit het leven gegrepen.

‘Een van mijn favorieten is een verhaal waarin Jan ziek is en door zowel de dokter als Jans als de buurvrouw wordt verzorgd met drank. Hij krijgt steeds meer drank en lijkt steeds zieker, waarna Jans weer de dokter belt. Die zegt dan: ‘Ik begrijp er niets van, z’n verkoudheid is volkomen genezen. Ik ben alleen bang dat hij nog een dag of drie, vier stomdronken zal blijven.’

‘Ik vind vooral dat typisch Hollandse leuk, bijvoorbeeld die poepgrappen – alleen Nederlanders kunnen lachen om een chocopudding in de vorm van een drol.’

Actrice en cabaretier Plien van Bennekom (49) speelde in 2005 de rol van Jans in de musical Jan, Jans en de Kinderen.

‘De strips las ik vroeger al bij mijn oma. Mijn favoriete strip was die waarin Jan en Jans kennis willen maken met de buren. Ze bellen aan en er wordt niet opengedaan, en dan ziet Jan dat de buren zich verstoppen. Dat vond ik heel herkenbaar, ik verstopte mij ook altijd onder de tafel wanneer de deurbel ging.

‘Vroeger was ik altijd Catootje, maar inmiddels ben ik wel meer een Jans geworden. Zo wordt Jans in een stripje overemotioneel, de tranen spatten van haar gezicht. Dat herken ik; mijn familie lacht mij uit als ik in zo’n ‘Jans-bui’ zit, waardoor ik toch ook weer moet lachen.’

Jan, Jans en de nieuwe buren.

(Mode)ontwerper Michael Barnaart (37) is al van jongs af aan fan. Sinds 2013 tekent hij af en toe voor Studio Jan Kruis; dit omschrijft hij als ‘fan-art’.

‘Mijn lievelingsfiguur is Jans, maar dan wel de Jans uit de jaren zeventig. Toen was zij die leuke buurvrouw of vriendin op wie je stiekem altijd jaloers bent, omdat zij er leuker uitziet. Ze ging echt mee met de mode van haar tijd. Dat veranderde toen Jan Kruis stopte, toen werd ze een beetje een suffe huisvrouw. Daarom ben ik begonnen met tekenen voor de Studio, omdat ik haar in de stijl van Jan Kruis meer flair wilde geven.

‘Een van mijn favoriete strips is er ook een met Jans, waarin zij een dure zonnebril wil kopen. Dat mag niet van Jan, die zegt dat je bij de drogist ook een goedkope, leuke zonnebril kunt krijgen. Dit doet Jans dan, maar vervolgens wil ze ook kleding die bij haar nieuwe zonnebril past. Ze koopt voor 1.000 gulden aan kleren en vertelt dat aan Jan, die vlak daarvoor nog tegen een vriend zit op te scheppen dat hij zijn vrouw zo goed kan beteugelen als het gaat om geld uitgeven. Die strip laat de traditionele rolverdeling van die tijd zien, maar levert er ook kritiek op.

‘De strips schuwen maatschappelijke thema’s niet: denk maar aan de lesbische Hanna, die ook nog eens een bewust ongehuwde moeder is. Jan Kruis heeft die karakters knap bedacht, en veel van zijn figuren zijn ook nu nog relevant. Bijvoorbeeld Karlijn: die was ook toen al vegetariër en stond te demonstreren bij de slager – een klimaatstaker avant la lettre. 

‘Laatst moest ik denken aan die strip over het griepje dat door iedereen wordt doorgegeven, tot aan paleis Soestdijk. Jan roept daarin dat dit wel verdacht is en ontpopt zich als een complotdenker. De strips van toen zijn ook nu nog heel toepasselijk.’

Jans en haar nieuwe zonnebril.

Mariken Swildens (58) werkt bij Libelle al 38 jaar mee aan de productie van Jan, Jans en de kinderen. Hoewel ze ook gek is op Catootje, is vooral Jans haar favoriet.

‘Jans is voor mij bijna een buurvrouw geworden. Aan haar kleding zie je dat de strip met zijn tijd meegaat. Bijvoorbeeld die waarin Jans niet weet wat ze aan moet naar een feestje. Uiteindelijk heeft ze een complete bloemetjesjurk verknipt en blijft er een smal ceintuurtje over, dat ze ’s avonds op haar hippe broekpak draagt.

‘Maar mijn favoriete strip komt toch uit de jaren zeventig; dat is die waarin Jans chocoladepudding maakt en Catootje aan Jans vraagt: ‘Zeg, hoe is het eigenlijk met die grote hond van Jaap en Vera?’ Op tafel zien we de puddinkjes in de vorm van een hondendrol staan. Dat beeld is zo sterk, dat is in mijn systeem geprent.’

Jan, Jans en de chocoladepudding.Beeld DPG Media

De tentoonstelling Jan, Jans en de kinderen, 50 jaar Klein Geluk in Libelle, met vijftig strips op XXL-formaat, is van 20 november tot en met 20 juni 2021 te zien in Museum Hoorn. De tentoonstelling is een samenwerking tussen het museum en de redactie van Libelle.

Jan Kruis

Striptekenaar Jan Kruis (1933-2017) tekende Jan, Jans en de kinderen, over de avonturen van de familie Tromp, dertig jaar lang voor weekblad Libelle. Toen hij in 1999 met pensioen ging, droeg hij zijn werk over aan Studio Jan Kruis. Kruis schreef de verhalen zelf. Sommige van zijn zelfbedachte woorden worden ook nu nog gebruikt, zoals een ‘je-weet-wel-kater’, waarmee een gecastreerde kater wordt bedoeld, en uitdrukkingen als ‘hoi pipeloi’ en ‘Jeroen-poep-aan-je-schoen’.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden