Chocolademelk van de Führer

Mijn dochtertje van anderhalf noemt haar kleine gele eend 'Adolft'...

Dat zit zo. Op vakantie in Beieren bezocht ik met haar het 'adelaarsnest', het buitenhuis van Adolf Hitler. Dat is de bizarste toeristen-attractie in Duitsland. Oorden waar de misdaden van de nazi's worden herdacht zijn overal in het land te vinden. Maar op de Obersalzberg bij Berchtesgaden gaat het de bezoekers om iets anders - zonder dat het openlijk wordt gezegd: de glamour van het Derde Rijk.

Je kunt er op het terras staan waar Eva Braun lag te zonnen. Het balkon betreden waar Hitler zijn bezoekers imponeerde met het uitzicht over de Beierse Alpen. Varkenspoot met zuurkool eten naast de haard die is bekleed met Italiaans marmer - een cadeau van Mussolini.

Het theehuis op de rots Kehlstein was een geschenk van Hitlers secretaris Martin Bormann voor de vijftigste verjaardag van de Führer. Maar Hitler kwam er slechts een paar keer. Het hoogteverschil deed pijn aan zijn oren.

Een bus vervoert ons over de spectaculaire weg die Bormann liet uithakken in de rots. Achter zware bronzen deuren opent zich de berg. Een lange, vochtige gang leidt naar een ronde hal met fakkel-achtige lampen, waar een lift van blinkend messing de bezoekers de laatse 124 meter omhoog brengt. Het is een entree die doet denken aan het hoofdkwartier van de schurk in een James Bond-film.

Bij de toeristenkraampjes beneden worden boekjes verkocht over Hitlers hoogtijdagen in zijn geliefde Alpenland. De foto's fascineren: Hitler en Eva Braun met de kinderen van een vriendin. Göring in lederhosen met jachthoorn. De Führer ontvangt jagers met een hakenkruis-band om hun arm. Eva Brauns zuster Gretl zit met de elegante architect Albert Speer bij de marmeren haard.

Erbij staat de waarschuwing dat het hier om propaganda gaat. 'Deze zo vredige en onbezwaard overkomende opnamen mogen niet doen vergeten, wat achter alle scheppingen van de nationaal-socialisten stond: een totalitair systeem dat oorlog, verwoesting en verderf bracht en miljoenen mensen het leven kostte.'

De Duitsers weten heel goed dat ze niet mogen wegdromen. Het Kehlsteinhaus is opzettelijk ingericht of het altijd een Beiers worstrestaurant is geweest, zonder belast verleden. De ruïne van Hitlers grote huis beneden, de Berghof, is afgebroken, net als de huizen van Göring en Bormann. De Obersalzberg mocht geen bedevaartsoord worden.

Helemaal te vermijden is zoiets natuurlijk niet. Op de plaats waar de Berghof stond groeit nu jong bos. Er liggen nog enkele overwoekerde fundamenten. 'A.H.', staat in een boom gekerfd. De wagneriaanse sfeer wordt compleet als tussen het eikenloof een jong paar opduikt, hij in lederhosen en zij hoogzwanger in dirndl-jurk. Maar dat is normaal in Beieren.

In het uitgebreide bunkercomplex dat de nazi's aanlegden in de berg zijn meer tekenen van sympathie te vinden. We zien hakenkruisen, het opschrift 'Ideeën kan men niet doden. Adolf Hitler, Mein Kampf', en van een Franse bezoeker de bijdrage 'sales nègres'.

Hordes neofascisten komen we niet tegen. Er zijn wel veel oudjes, maar die zijn naar eigen zeggen niet nostalgisch gestemd. 'Ja,ja hier liep der Adolf', zegt een vrouw. 'Nou, wij hebben de oorlog niet gewild. Hij heeft ons onze jeugd afgenomen.'

Een dame uit Oost-Duitsland meent dat Hitler 'veel voor de kleine man heeft gedaan'. Haar man: 'Weet U wat zijn grootste fout was? Dat hij de joden heeft aangevallen. Dat kun je maar beter niet proberen. De joden hebben de macht in de wereld in handen, toen en nu nog steeds.'

Een inwoner van Berchtesgaden vertelt, hoe hij als jongen bij de Führer op de Kakao und Kuchen werd uitgenodigd. 'Ik was het meest onder de indruk van de chocolademelk. Daar hadden wij thuis geen geld voor.'

Er is maar één bezoeker die geen last heeft van het verleden. Mijn dochter heeft een nieuw woord opgevangen. 'Adolft!', kraait ze opgetogen tegen haar plastic eend. Ik kijk beschaamd om me heen, maar besluit dan: als eend kan hij waarschijnlijk weinig kwaad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden