ReportageIFFR

Chinezen die zichzelf al moonwalkend filmen en een dansclinic met de choreograaf van Gaspar Noé

Het International Film Festival Rotterdam is begonnen, en het loopt storm

De dans workshop van Nina McNeely in de Doelen in Rotterdam. McNeely werkte samen met Gaspar Noé voor zijn nieuwe film Climax.Beeld Simon Lenskens

‘Mensen die wormen eten of halfnaakt dansen op een bevroren meer.’ Documentairemaker Zhu Shengze (32) somt op wat ze zoal aantrof toen ze een jaar lang elke dag livestreams keek van Chinezen die zichzelf filmden met hun telefoon. ‘Maar na een paar maanden raakte ik immuun voor dat soort bizarre beelden, ze gingen allemaal op elkaar lijken. Interessanter vond ik de streams van mensen met hooguit een paar kijkers, die het medium gebruiken omdat ze in hun echte leven weinig sociale contacten hebben.’

De rap Engels sprekende 32-jarige Chinese documentairemaker is zondagmiddag net aangekomen in Rotterdam, waar haar documentaire Present.Perfect in première gaat op IFFR. Het is zonder twijfel de meest andersoortige film van de acht titels tellende Tiger-competitie: een bijna twee uur lange livestreamcollage van flarden uit de levens van – onder anderen – een overwerkte moeder in een naaiatelier, een gehandicapte bedelaar en een straatartiest zonder (fysiek) publiek. Het idee voor Zhu’s film ontstond toen ze in 2017 las over een Chinese hobbyklimmer die livestreamend te pletter viel van een wolkenkrabber. Dat was ook het moment waarop de Chinese overheid besloot het livestreamen meer te reguleren. ‘Praten over politiek is verboden, roken ook. En vrouwen mogen geen bananen eten’, zegt Zhu. Dit laatste is vanwege de eventuele erotische connotatie. Toezichthouders van de onlineplatforms gooien streams op zwart zodra die kunnen botsen met de Chinese internetwetgeving. Present.Perfect portretteert de telefoonfilmende Chinezen uit de lagere klasse. ‘Ze leiden vrij eenzame levens, maar delen hun intimiteiten wel online. Dat scherm is echt belangrijk voor ze.’ Niet alle personen in haar film weten van de wereldpremière in Rotterdam; Zhu heeft getracht ze te benaderen toen haar montage af was, maar een sommigen waren alweer van het internet verdwenen. Of de Chinese bouwvakker die de moonwalk doet ooit zal weten dat hij hier in Nederland een volle imax-zaal vrolijk stemde, is ongewis. Zhu: ‘Ik denk dat hij er heel blij van zou worden.’

Druk

Halverwege het festival valt al te constateren: ook deze 48ste editie van IFFR wordt druk bezocht. Veel uitverkochte zalen, bevolkt door een zo divers publiek dat elke omschrijving van de doorsnee festivalbezoeker tekortschiet.

‘Jij komt meedansen?', vraagt Gaspar Noé grijnzend aan festivaldirecteur Bero Beyer, als die binnenvalt bij de dansclinic die aan de speelfilm van de Franse cineast is gekoppeld. In de film Climax loopt een repetitieavond van een Frans dansgezelschap nogal uit de hand als iemand de sangria aanlengt met lsd. Binnen in het zalencomplex De Doelen, op een vers gelegde parketvloer, worden bewegingen uit de film zaterdagmiddag nagedanst onder leiding van filmchoreograaf Nina McNeely. Zonder sangria of lsd, door festivalbezoekers die zichzelf herkenden in de oproep ‘enige danservaring gewenst’.

Ook na middernacht, wanneer na Black Mother de laatste voorstelling van de dag er op zit, blijft de volle zaal aandachtig luisteren als regisseur Khalik Allah (34) het podium oploopt. De in New York geboren filmer van Iraans-Jamaicaanse komaf (‘het is een krankzinnige combinatie’) klinkt alsof hij de straatcultuur die hij met zijn films en fotografie vastlegt, óók zomaar uit zijn eigen aderen kon tappen. Allah begon als fotograaf van het rapcollectief Wu Tang-Clan en werkte later ook met Beyoncé. Hij brak door als straatchroniqueur met zijn sterk visuele film Field Niggas (2015), plus het bijbehorend fotoboek over het rauwe nachtleven op een straathoek in Harlem. Voor Black Mother reisde hij naar Jamaica, het geboorteland van zijn moeder, om behalve die moeder (en z’n stokoude opa) ook de gehavende klasse vast te leggen: prostituees, dakloze rasta’s, junkies. Allah laat ze poseren of filmt ze tijdens hun bezigheden, om dat beeld vervolgens te mixen met opnamen van hun stemmen, die doelbewust niet synchroon lopen met wat we zien. ‘Pratende hoofden in films, daar houd ik niet van’, verklaart de regisseur. ‘Ik geloof dat het publiek intelligent genoeg is voor films met meer lagen, films die je uitnodigen zelf te associëren. Je hoeft ook niet alles in één keer op te pikken.’

Minder toegankelijk

De straat-Jamaicanen waren net iets minder toegankelijk dan het New Yorkse nachtvolk. ‘Ik gaf de mensen die ik filmde wat geld, dat hielp. Mensen die zeggen dat wat je vastlegt niet authentiek is zodra je ervoor betaalt, interesseren me geen fuck. Trouwens: ik had nu eindelijk eens wat budget, voor het eerst. Dus dan kan ik de mensen ook wat betalen.’

Gedurende de montage van zijn film nuttigde Allah zo nu en dan wiet en paddo’s, om in de juiste gemoedstoestand te geraken. Maar tijdens z’n eerste bezoek aan Nederland blijft hij nuchter. ‘Ik ben afgelopen december gestopt met blowen, helaas. Maar ik kom hier nog wel eens terug, met mijn volgende film.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden