PROFIEL

Childish Gambino, de culturele alleskunner

Donald Glover alias Childish Gambino

Hij is een culturele alleskunner. Maar wie is de Amerikaanse acteur, schrijver, producent, muzikant en rapper Donald Glover alias Childish Gambino eigenlijk?

Donald Glover, alias Childish Gambino, tijdens een optreden in 2014. Beeld getty

Er was een tijd, rond 2012, dat Donald Glover heel erg niet cool was. Het toonaangevende muziekplatform Pitchfork gaf hem in een recensie van zijn rapplaat Camp het vernietigende rapportcijfer van een 1,6. Terwijl Glover (33) net met zijn werk als acteur was gestopt om zich onder zijn artiestennaam Childish Gambino op zijn muziek te kunnen richten.

Niet veel later trok hij zich terug uit het openbare leven: hij was niet alleen klaar met acteren, maar ook met zijn publieke persona. Op Instagram postte hij tobberige briefjes, geschreven op het briefpapier van hotels, met quasi-diepzinnige overpeinzingen, zoals de vraag of er iets is dat werkelijk betekenis heeft. 'Ik ben bang dat mijn bestaan nutteloos is', noteerde hij. Om er meteen aan toe te voegen: 'Ik ben bang dat dit pretentieus is.' Glover werd het symbool van een softe en verwende generatie, toonbeeld van een pathetische millennial.

Hoe anders is dat nu. Op het eind van 2016 vond hij zijn naam terug op allerlei jaarlijstjes. Het hippe Amerikaanse blog The Ringer noemde Glover 'the most exciting young polymath working in pop culture'. Oftewel: de interessantste culturele alleskunner van nu.

Atlanta, de serie die hij schreef en produceerde én waarin hij de hoofdrol speelt, wordt in Amerika alom geprezen vanwege de ongemakkelijke humor over maatschappelijke onderwerpen en om het unieke rauwe perspectief van echte mensen in een stad die zelden belicht wordt: Atlanta, hoofdstad van de staat Georgia.

De serie, die in het genre met de lelijke doch treffende naam dramedy valt, gaat over de slimme, maar arme jonge zwarte man Earn (Glover). Zijn drugsdealende neef heeft in de lokale muziekscene een bescheiden hitje als de rapper Paper Boi. Earn wordt zijn manager en begeeft zich met één been in een gangsterwereld waar hij eigenlijk niet thuishoort, terwijl hij tegelijkertijd een kind opvoedt en zijn relatie probeert te redden.

Begin december verscheen ook Glovers nieuwe album "Awaken, My Love!", wederom onder zijn artiestennaam Childish Gambino. Waar hij begon als nerdy rapper en later doorgroeide naar pop- en r&b-zanger, heeft Glover zich op zijn nieuwe plaat ontwikkeld tot funkartiest, met de sexy falsetto van Prince, de baslijntjes van Parliament-Funkadelic en de grooves van Sly Stone.

Het is zeker niet zijn toegankelijkste plaat, maar misschien wel zijn beste. En stiekem ook tijdgeestgevoelig, want door artiesten als Kendrick Lamar en Kamasi Washington zijn jarenzeventigfunk en jazz weer helemaal terug in de hedendaagse muziek. De plaat werd ontvangen als de prachtige afsluiter van een toch al geweldig jaar voor de zwarte muziek.

De artiestennaam Childish Gambino maakte Glover ooit online aan met een Wu-Tang Clan Name Generator. Dat zegt al bijna genoeg over Glover: hij is een hipster, een kind van het internet, doordrenkt met popcultuur, een zelfverklaarde nerd met gevoel voor humor, zo zelfbewust dat het makkelijk kan worden verward met narcisme.

Glover zegt zijn fantasie en creativiteit te danken aan zijn jeugd als Jehovagetuige, verstoken van televisie of popcultuur. Hij behoort tot de vroege internetsterren: met het comedygezelschap Derrick maakte hij in 2007 furore op YouTube. Hij werd door komediant Tina Fey gevraagd voor de sitcom 30 Rock te schrijven. Daarna speelde hij de nerderige maar populaire student Troy Barnes in de cultserie Community, die hij na vijf seizoenen verliet. Ook als filmacteur is Glover succesvol: hij had een belangrijke bijrol in The Martian en is binnenkort te zien in de nieuwe Star Wars- en Spider-Man-films.

Sinds 2008 maakte hij als Childish Gambino rapalbums die hij zelf op internet zette, gratis te downloaden. De teksten van zijn eerste platen zaten vol punchlines en woordgrappen. Hij verschool zich achter zijn melige humor, vonden critici. Een album daarna was hij weer te donker en grimmig. Hij zou Kanye West nadoen, met zijn zelfbewuste middenklassegrapjes, of Drake, met zijn misantropische zelfbeklag.

Donald Glover Beeld epa

Glover is eigenlijk een gewone jongen: zoon van een postbode en een crècheleider. Hij is niet van de straat en ook niet van de glamour. Als zwarte man pas je dan moeilijk in de bestaande hokjes. Precies daarover gaat de serie Atlanta. Ja, er zit ook wat geweld en criminaliteit in, maar het verhaal draait om de alledaagse worstelingen van doorsneemensen, die in dit geval toevallig zwart zijn. Zo gaat een hele aflevering over het verliezen van een jas na een avond uitgaan. De zoektocht naar het kledingstuk vormt de losjes fladderende verhaallijn.

Een andere aflevering gaat over Earns vriendin Van (een prachtrol van Zazie Beetz), die een joint rookt na een avond uitgaan om de volgende ochtend wakker te schrikken van de melding dat ze op haar werk die dag een drugstest moet doen. Voortdurend sluimert het gevaar van armoede op de achtergrond, een reële dreiging die je zelden zo indringend en empathisch verbeeld ziet worden op tv.

Glover schijnt Atlanta als 'Twin Peaks voor rappers' te hebben gepitcht aan de zender FX, doelend op de befaamde surrealistische serie van David Lynch. De serie van Glover heeft inderdaad soms licht-absurdistische trekjes, met afleveringen die volledig losstaan van de rest van het seizoen. Zo wordt Justin Bieber gespeeld door een zwarte acteur en is er een aflevering die uit een talkshow van de fictieve zender Black America Network bestaat, waar de fictieve rapper Paper Boi te gast is. Zelfs de reclameblokken maken deel uit van de persiflage.

Die aanpak doet denken aan Louie, de serie over de beslommeringen van komediant Louis C.K in New York, waarin ook geen enkele aflevering volgens een vast stramien verloopt. Die onvoorspelbaarheid houdt Atlanta fris en geeft het tegelijkertijd een persoonlijke signatuur: je merkt aan de kleinste details dat de gedachtekronkels en observaties zijn ontsproten aan oorspronkelijke geesten.

Glover schreef Atlanta met een volledig zwart team van scenaristen: een unicum in de tv-industrie. De meesten hadden nog nooit voor tv gewerkt, zoals zijn jongere broer Stephen. Met z'n allen huurden ze een huis in Hollywood om de serie te bedenken. Al pratend kwamen ze op de sociale micromechanismen die in de serie worden belicht.

Neem het verhaal dat een witte dj in Atlanta vertelt aan Earn, over een feestje waar iemand tracks draaide van Flo Rida, een radiovriendelijke rapper en dus niet cool. De punchline is dat de witte dj 'really, nigga?' zegt, oftewel: hou op met deze muziek. Earn lacht, maar niet van harte. Als Earn later aan hem vraagt de anekdote te herhalen in het bijzijn van de stoere Paper Boi, laat de dj het n-woord wijselijk weg. Je ziet Earn denken: waarom kan iemand dat woord tegen mij wel gebruiken?

Donald Glover, alias Childish Gambino. Beeld getty

Filmmaker Hiro Murai, die alle clips van Childish Gambino maakte, maar nog nooit aan een tv-serie meewerkte, werd als regisseur gestrikt. 'Kunnen we dit wel zo doen?', vroeg Glover hem soms op de set. Waarop Murai antwoordde: 'Geen idee.' Dat is het fijne aan Atlanta: de eigenzinnige serie wordt niet in een korset van strenge genrewetten geperst.

Maar het beste van Atlanta, dat helaas (nog) niet legaal in Nederland is te zien, is dat de serie sociale vraagstukken op een terloopse manier belicht. Ja, het gaat veel over raciale kwesties en zogenaamde 'identity politics', maar niet al te nadrukkelijk; er worden geen indringende boodschappen op je afgevuurd.

'Ik wilde geen serie over diversiteit maken, that shit is wack', zei Glover tegen de entertainmentwebsite Vulture. 'Er is momenteel veel clapter'. Een verwijzing naar een term van komediant Seth Meyer, een mengeling van ' clapping' en 'laughter': politiek correcte humor waar mensen om klappen terwijl het niet echt grappig is. Glover: 'Ze klappen en lachen slechts om aan de goede kant van de geschiedenis te staan.'

Prijzen

Donald Glover is met zijn werk vaak in de prijzen gevallen. Voor zijn bijdrages aan de sitcom 30 Rock heeft hij drie keer een Writers Guild of America Award voor beste comedyserie gewonnen. Met zijn album Because the Internet en zijn single 3005 werd hij in 2015 genomineerd voor Grammy's voor beste rapalbum en beste rapperfomance. Voor zijn serie Atlanta won hij bij de Critics' Choice Television Awards zowel de prijs voor beste comedyserie als beste acteur in een comedyserie. Atlanta leverde Glover ook twee nominaties voor de Golden Globes op, die hij nog kan verzilveren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.