Cheikh Lô absorbeerde gretig muzikale invloeden

Morgenavond presenteert hij zijn album Balbalou in Amsterdam. Zanger Cheikh Lô verklaart zijn inspiratiebronnen aan de hand van vijf favoriete cd's.

Cheikh Lô. Beeld Antoine Tempe
Cheikh Lô.Beeld Antoine Tempe

Dat muzikale kosmopolitische, die drive om steeds weer andere geluiden te ontdekken heeft er vroeg in gezeten. 'Als jochie al luisterde ik in Burkina Faso naar Cubaanse liedjes op de radio, schreef de Spaanse teksten fonetisch op en zong vervolgens alles mee.' De hele familie was ervan overtuigd dat kleine Cheikh de muziek in zou gaan.

Dat deed Cheikh Lô (60) dan ook. Zowel in Burkina Faso als later in Senegal speelde de zanger/multi-instrumentalist met muzikanten uit heel Afrika en absorbeerde gretig de invloeden; van mbalax - Senegalese partymuziek - en Ghanese highlife tot reggae en funk.

Gastmuzikanten

En dan het rijtje gastmuzikanten op zijn net verschenen vijfde album Balbalou. De Malinese diva Oumou Sangaré, de Frans-Libanese jazztrompettist Ibrahim Maalouf en de Braziliaanse zangeres Flavia Coelho. Niet dat hij samenwerkingen zoekt om de samenwerking. Aan de telefoon vanuit Senegal laat hij weten zijn nummers van tevoren uit te schrijven, maar wel met mogelijkheid tot een ander geluid. 'Ik weet van tevoren nooit hoe het gaat klinken.'Eén ding stond echter vast: 'Het album moest een terugkeer symboliseren naar spiritualiteit. Juist nu de van haat vervulde groepen als Boko Haram de islam wegleiden van zijn humanistische grondslag.' Lô is zelf ook moslim, lid van de Mouride-soefi-broederschap. Ja, hij weet dat de islam een slechte reputatie heeft gekregen door tal van extremistische terreurgroepen, maar nee, hij voelt zich geenszins geroepen om in zijn geëngageerde muziek iets van verzoening te laten plaatsvinden. 'Voor mij zijn zij die het geloof willen misbruiken voor geweld simpelweg geen moslims. En een verzoening? Met wie dan? De Tora en de Koran hebben dezelfde basis.'

Hij heeft vrede hoog in het vaandel, getuige nummers als Baissons les armes (Laat de wapens zakken) en Doyal Naniou, waarin hij samen met Sangaré een pleidooi houdt voor democratische verkiezingen in Afrikaanse staten. 'Maar ik ben geen spreekbuis voor welke groep dan ook. Het zijn zaken die mij persoonlijk aanspreken. Ik vind dat de weg naar macht nooit over lijken mag gaan.'

Cheikh Lô treedt op in North Sea Jazz Club Amsterdam op 23/7, Summer Sessions.

INSPIRATIEBRONNEN VAN CHEIKH LÔ

(1) Salif Keita - Mandjou (1977)

'Eind jaren zeventig ontving de Malinese wereldster Salif Keita van de president van Guinee de Nationale Orde van Guinee. Keita schreef toen als eerbetoon aan president Touré en het Malinese volk Mandjou. Het was een superhit. Ik zal het honderden keren op de radio hebben gehoord. Bijzonder eraan was dat het nummer gitaren, orgel en saxofoon melodieus met elkaar combineerde, Keita's herkenbare sound die navolging kreeg. Hij had sowieso Afrikaanse muziek opengebroken door invloeden uit jazz en rhythm and blues toe te laten. Als artiest van onschatbare waarde.'

(2) Laba Sosseh - Seyni (1969)

'Voordat er sprake was van Amerikaanse- of jazzinvloeden kwam in de jaren zestig eerst Cubaanse muziek West-Afrika binnen. Laba Sosseh (1943-2007) heeft het een en ander gepopulariseerd. Een geweldige Senegalese zanger die geboren is in Gambia en die naast eigen repertoire zijn versies van Cubaanse nummers zong. Hij had een origineel, krachtig en een beetje nasaal stemgeluid. In de jaren zeventig trok hij zelfs naar New York en raakte daar in die salsa-scene betrokken bij een aantal albums met Salsa Africana tot gevolg. Ik heb Seyni nog gecoverd op mijn vierde album.'

(3) Tabu Ley Rochereau - Pitié (1971)

'Een heel mooi liefdesliedje in het Frans.' Door de telefoon zingt hij zachtjes 'Pitié toi mon amour. Pitié toi mon coeur'. Ik heb veel naar Tabu Ley geluisterd toen ik jong was. De man is zo'n beetje de uitvinder van de Congolese rumba, hij introduceerde westerse drums in de moderne Afrikaanse muziek en heeft heel West- en Midden-Afrika beïnvloed met zijn muziek. Papa Wemba, die later zijn eigen band begon, heeft nog bij hem gespeeld. Later viel ik bij Wemba zo nu en dan in als drummer.'

(4) James Brown - Live at the Apollo, Vol II (1968)

'Ik heb hem in 1973 in Dakar gezien toen hij op tournee was in Afrika. Nog voor dat bekende Rumble in the Jungle-concert in 1974 in Congo. Het was zo anders dan wat ik gewend was. Het hele concert heb ik met mijn vrienden gedanst en ik dacht nog: dit is de muziek van de toekomst. Dat Live At The Apollo-album is wel zo'n vijf jaar ouder, maar het belichaamt voor mij alles waar James Brown voor stond: jezelf door muziek helemaal verliezen in lichamelijke opwinding.'

(5) Wilson Pickett - The Best of (1967)

'De invloed van buitenlandse muziek op West-Afrika heeft een bijzondere loop gehad. Latijns-Amerikaanse muziek deed als eerste zijn intrede, daarna jazz en als laatste popmuziek in de jaren zeventig. Ook een zanger als Wilson Pickett heeft hieraan bijgedragen. Ik begreep weinig van zijn Engels, hij gebruikte andere harmonieën dan mijn oren gewend waren, maar ik was als zanger mateloos door hem geïntrigeerd. Hij had diezelfde krachtige rauwheid die James Brown had. Maar of hij daarmee mijn manier van zingen heeft beïnvloed, durf ik niet te zeggen.

Balbalou

Het nieuwe album van Cheikh Lô.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden