Interview Tonie Mudde

Chef Tonie Mudde over nieuwe column De Wetenschapper

Onlangs startte de Volkskrant met De Wetenschapper, een nieuwe reeks columns geschreven door experts uit alle hoeken van de wetenschap. Chef Wetenschap Tonie Mudde legt uit waarom het zo leuk is om te lezen hoe een statisticus of een marinebioloog de wereld bekijkt.

Tonie Mudde Beeld Koos Jeremiasse

Voor de nieuwe reeks columns hebben jullie een statisticus gevraagd, maar ook een marinebioloog, een chemicus en een neurowetenschapper. Dat loopt nogal uiteen.

‘Dat leek ons wel zo leuk, dat het bijvoorbeeld niet elke week over zeeschildpadden gaat. We benaderden onder andere statisticus Casper Albers, die we soms al belden voor de factcheckrubriek Klopt dit wel?. Albers zag dan meteen wat er mis was aan een onderzoek. Als statisticus heeft hij een unieke kijk op de actualiteit. We kwamen erachter dat hij al een column schreef voor de Groningse universiteitskrant en toen dacht ik: hé, hij kan nog schrijven ook.’

De wetenschapsredacteuren vroegen ook een aantal andere experts of ze een proefcolumn wilden schrijven. ‘Je wilt wel testen of ze kunnen schrijven voor een groot publiek.’ Mudde lacht. ‘Ze schrijven natuurlijk aan de lopende band artikelen voor vakgenoten, maar dan weet je niet of de gemiddelde Volkskrantlezer dat ook leuk vindt.’

Mag het een beetje voor de liefhebbers en kenners zijn? Of moet het grootste deel van de lezers dit snappen en leuk vinden?

‘We hebben expres mensen gevraagd van wie we weten dat ze zich goed kunnen verplaatsen in leken. Bijvoorbeeld omdat we een goede lezing van ze hadden gezien. Dan merk je dat iemand het goed weet uit te leggen aan mensen buiten het vakgebied.

‘Ik schrijf zelf altijd voor lezers waarvan ik denk: jij moet een drempel over voordat je hier bent. Iemand die op de middelbare school natuurkunde en wiskunde een beetje eng vond en blij is dat hij of zij er vanaf is. Maar die het stiekem toch heel interessant vindt, als je hem of haar er met een spannend verhaal in weet te trekken.

Hoe vind je het tot nu toe?

‘De eerste twee columns vind ik behoorlijk geslaagd. De allereerste was van zeebioloog Lisa Becking die de wereld vanuit een duikboot bekijkt. Zo’n perspectief heeft natuurlijk niemand. Zij schreef ons dat ze het toch wel gek vond dat er zoveel wetenschapscolumnisten waren, maar niemand die over de oceaan schrijft – terwijl dat toch 70 procent van de aardbol is. Daar had ze een punt.’

In haar column schreef ze dat maar drie mensen op 11 kilometer diepte waren geweest, terwijl iedereen het normaal vindt om op 11 kilometer hoogte in een vliegtuig een maaltijd te krijgen. Mooie vergelijking.

‘Dat vond ik ook leuk ja. En deze week hadden we statisticus Casper Albers die uitlegt hoe moeilijk statistiek is. Hij geeft het voorbeeld van het drie deurenprobleem, Monty Hall. Achter een van de drie deuren in een spelshow zit een prijs. Je kiest een deur, daarna doet de presentator een van de andere drie deuren open – waar geen prijs achter zit – en vervolgens vraagt de presentator of je nog van keuze wilt wisselen. Je intuïtie zegt: het maakt niet uit, het is toch een gok tussen twee deuren. Maar met wisselen is je kans op de prijs groter. Dat is met onze logica moeilijk te begrijpen, maar als je mensen dit heel vaak laat doen, gaan ze het intuïtief wel vaker goed doen. 

‘Wat ik mooi vond: aan het einde van die column zegt Albers dat ze dat ook met duiven hebben gedaan, en dat die duiven dat veel sneller doorhebben.’ Lachend: ‘Dan blijkt dus hoe raar statistiek is, dat het duiven nog beter te leren is dan mensen.’

Columnreeks De Wetenschapper ontstond uit een verlangen naar een vrije blik op wat wetenschappers dagelijks bezighoudt. ‘Als nieuwsbericht breng je vaak: wetenschappers ontdekken dit en dit! En dat is belangrijk, want...! Maar de wetenschap gaat vaak met twee stappen naar voren en eentje terug. Het is meestal geen keihard nieuws.’

Neem het nieuws van donderdag over een mondbacterie die mogelijk een van de oorzaken van Alzheimer is. ‘Wij bellen dan altijd andere mensen binnen dat vakgebied die we vragen: vind jij het ook zo spectaculair? En meestal nuanceren zij het dan uitgebreid. Dan blijkt het één van de mógelijke oorzaken van Alzheimer. En dan duurt het nog heel lang voordat ze het op mensen kunnen testen. Er zijn altijd mitsen en maren.’

In dit geval vond Mudde het proces van die zoektocht naar een alzheimermedicijn eigenlijk het meest interessant. ‘Dat er dus heel veel verschillende ‘verdachten’ zijn die Alzheimer kunnen veroorzaken. Zelfs een mondbacterie, wie had daar ooit aan gedacht?’ Bijna interessanter dan het nieuws zelf, vindt Mudde. Vandaar dat hij zelf ook uitkijkt naar de columns van de wetenschappers, die altijd ‘een unieke kijk’ op de wereld hebben. ‘In 99 van de 100 gevallen hebben wetenschappers helemaal geen spectaculair nieuws te melden. Dan is het leuker om die lange weg naar nieuwe ontdekkingen te laten zien. Dat kunnen mensen zoals deze wetenschappers heel goed.’

Staan er nog andere wetenschappers op je wensenlijstje?

‘Nou, als een fantastische historicus zich aanmeldt. Of een sterrenkundige die heel goed kan schrijven. Af en toe van vakgebied wisselen lijkt me gezond.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden