Check uw brandverzekering

Zestig miljoen Amerikanen konden een halve eeuw geleden niet zonder. Wie had toen kunnen voorspellen dat roken vrijwel overal verboden zou worden, en dat wie de maaltijd in een restaurant onderbrak voor een sigaret op de stoep, publiekelijk voor peukenportier zou worden uitgemaakt?...

Zestig miljoen Amerikanen paften er destijds lustig op los en droegen dus allemaal lucifers op zak – het duurde nog even voordat de wergwerpaansteker opgang maakte. Lucifers in een doosje, maar vooral in de vorm van luciferboekjes die in duizelingwekkende aantallen werden geproduceerd. Vanouds waren luciferboekjes overal en altijd gratis verkrijgbaar, reden waarom ze als ideaal advertentiemedium golden.

Luciferboekjes blijken, zeker nu ze nauwelijks meer gemaakt worden, een populair verzamelobject, en in Striking Images heeft de Amerikaanse ontwerper en illustrator Monte Beauchamp een paar honderd van de opvallendste bij elkaar gezet. Dat restaurants, hotels, danspaleizen, jazzclubs en vrouwen van lichte zeden reclame maakten op matchbooks ligt tamelijk voor de hand, maar ook fabrikanten van auto’s, bier, overhemden, hoeden, vleesmessen en vlieg- en spoorwegmaatschappijen prezen hun producten en diensten aan op het kleine kartonnen flapje dat dichtgeslagen diende te worden alvorens een lucifer aan te strijken. Close cover before striking, stond dan ook, vermoedelijk verplicht, op elk luciferboekje.

Onder verzamelaars woedt een permanente discussie over hoe de boekjes bewaard moeten worden: met of zonder lucifers. Full books zijn in elk geval prijziger, en wie het binnenwerk niet wil verwijderen – op internet circuleren diverse handleidingen voor dit karweitje – wordt aangeraden in elk geval z’n brandverzekering te checken.

Meer dan honderd fabrikanten van lucifersboekjes telde Amerika in de eerste helft van de vorige eeuw, elk met één of meer grafische artiesten onder het eigen dak. Hun stond niet meer dan enkele vierkante centimeters ter beschikking om de beoogde boodschap te transformeren tot een blikvanger. Ze tekenden zelf de veelal stevige belettering, maakten illustraties die niet te gecompliceerd mochten zijn – en in tekentechnisch opzicht soms ronduit primitief zijn – en pasten rauwe kleurencombinaties toe.

Allemaal bedoeld om de roker zover te brengen dat hij het luciferboekje in hotel, trein of nachtclub daar stopte waar het hoorde: in zijn zak.

Hub. Hubben

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden