Charmant, stuntelig en vol zelfspot: het geheim van His Royal Grantness

'Mijn films zijn vaak geweldig. Ik kan mezelf gewoon niet uitstaan'

Acteur Hugh Grant speelt niet veel, maar áls hij weer eens meedoet aan een film wordt zijn rol memorabel. Ook in Paddington 2 (vanaf nu te zien) is hij unbearably charming. Wat maakt Grant zo onmiskenbaar Grant?

Hugh Grant in zijn huis, in Londen. Beeld getty

Een paar weken geleden zat Hugh Grant (57) op de bank bij talkshow The Graham Norton Show. Hij vertelde dat hij nooit echt goed heeft kunnen omgaan met managers of agenten en dat hij er in zijn carrière al een heleboel versleten had. Grant ontsloeg een van zijn agenten omdat hij diens anus had gezien. 'We waren op een of ander filmfestival', vertelde Grant. 'Zijn douche was kapot en hij mocht die van mij gebruiken. Ik was vergeten dat hij daar binnen was. Ik liep naar binnen en hij zat op zijn handen en knieën, wie wast zich zo? Het uitzicht was vreselijk. Zijn kont naar me toe, een soort verschrikkelijke, zeperige Japanse vlag. Ik zei tegen hem: je bent een geweldige manager en ik ben dol op je, maar ik heb je anus gezien en nu moet je gaan.'

Hugh Grant vertelde dat allemaal op die typische, haast verontschuldigende Hugh Grant-manier, waarover straks meer. Deze geestige, wat onsmakelijke anekdote is namelijk meer dan alleen een geestige, wat onsmakelijke anekdote. Er hoort nog een verhaal bij. Zo'n vier jaar lang had Grant helemaal geen agent. Althans, hij had er wel een, James Howe Ealy, maar die bestond niet; het was simpelweg Hugh Grant met een ander e-mailadres. Hij viel op een gegeven moment door de mand doordat hij, na een paar drankjes, zijn mails vanaf het account van James Howe Ealy ondertekende met 'Hugh'.

Hugh Grant in Four Weddings and a Funeral.

Met de hakken in het zand in Hollywood

Hugh Grant is geen typische Hollywood-ster. Niet alleen omdat hij uit Engeland is geïmporteerd, maar vooral omdat hij het eigenlijk maar niets vindt, dat hele acteren en beroemd zijn. Dat zou je over veel acteurs kunnen zeggen, maar bij Hugh Grant is de weerstand menens. Het Britse dagblad The Guardian signaleerde onlangs dat hij in de afgelopen tien jaar slechts zeven films maakte. In hetzelfde artikel werd Drew Barrymore geciteerd, met wie Grant in 2007 in de film Music and Lyrics speelde. 'Het is een totale cynicus, gekweld en zwart. Als je zijn trailer binnenkwam zat hij daar op de bank, een salade naar binnen te werken in zijn eentje; een boze Engelsman.' Het illustreert hoe Hugh Grant in het Hollywoodse staat: met de hakken in het zand. Maar of hij het nou leuk vindt of niet, deze boze Engelsman is tegelijkertijd een van 's werelds bekendste en geliefdste Engelsmannen. Want zeg nou zelf: u heeft Hugh Grant vast wel eens gezien en - ongeacht of u nou op mannen of vrouwen valt - opgemerkt dat u zich na het zien van Hugh Grant een beetje warmer voelde dan daarvoor.

Maar waar zit 'm dat dan in? Wat maakt Hugh Grant nou zo ontzettend, bij gebrek aan beter vergelijkingsmateriaal, Hugh Grant?

Hugh Grant in Love Actually.

Gouden driehoek

Nou goed, als het in eerste instantie aan scenarist Richard Curtis had gelegen was Grant altijd een boze Engelsman gebleven, maar dan onbekend. Begin jaren negentig deed Grant auditie voor de rol van vrijgezelle Charles in Four Weddings and a Funeral (1994). Curtis, de schrijver van de film, vond Grant eigenlijk te knap voor de rol, maar regisseur Mike Newell en producent Duncan Kenworthy van de film stemden voor. De samenwerking beviel uiteindelijk zo goed dat Curtis en Grant samen nog twee films maakten: Notting Hill (1999) en Love Actually (2003). Die drie films vormen het fundament van Grant's succes en populariteit; ze zijn zijn gouden driehoek. Of gouden kerstboom, zo je wil. Rond de feestdagen is het namelijk even lastig aan Hugh Grant ontkomen als aan die extra kerstkilo's - en Home Alone natuurlijk. Dat maakt Hugh in zekere zin de echte Kerstman.

Eigenlijk is dat beeld dat we van Hugh Grant hebben en dus de reden van zijn roem en populariteit, samengesteld uit die drie iconische films.

Hugh Grant en Sandra Bullock in Two Weeks Notice.

Stuntelige charmeur

Hoewel het natuurlijk om verschillende personages gaat, speelt Grant in zowel Four Weddings, Notting Hill en Love Actually eigenlijk steeds dezelfde rol. Neem de 'Oopsy-Daysies'-scène uit Notting Hill (Hugh Grant probeert over een hek te klimmen, valt en zegt 'oopsy-daisy', tot hilariteit van Julia Roberts), of de 'Is It Still Raining?'-scène uit Four Weddings (waarin Grant in de stromende regen zijn liefde verklaart aan Andie MacDowell) of de dansscène uit Love Actually (waarin Grant grappig danst op Jump (For My Love) van Girls Aloud), en je ziet in feite steeds hetzelfde: de charmante stuntel, of de stuntelige charmeur. Iemand die eenmaal oog in oog met een vrouw begint te stotteren, zichzelf voor aap zet en juist daarmee harten verovert.

Maar ook personages die alleen maar goede bedoelingen hebben, voor 70 procent uit kraaienpootjes bestaan en vaker met hun ogen knipperen dan een mens kan waarnemen. Over die ogen gesproken, helblauw zijn ze en als je goed kijkt zie je er een permanent droevigheid achter schuilgaan, of misschien is het eerder een bepaalde teleurstelling - in zichzelf natuurlijk. Want als iets Hugh Grant kenmerkt, is het zijn zelfspot, zijn bewonderenswaardige vermogen zichzelf voor paal te zetten. Niemand kan een betere grap over Hugh Grant maken dan Hugh Grant zelf, het liefst nog met ingebouwde excuses over die grap. Het is misschien wel die kenmerkende onderkoelde Engelse bescheidenheid - in combinatie met dat accent - die Grant zo doet opvallen in een door (luidruchtige) Amerikaanse mannen gedomineerde filmwereld.

Hugh Grant in Love Actually.

Stoppen?

Niet dat Hugh geen lul kan zijn. In About a Boy, de verfilming van het gelijknamige boek van Nick Hornby, speelde Grant overtuigend een arrogant, cynisch rijkeluiskind dat niet volwassen wil worden, een vertolking waarmee hij medeplichtig was aan de Oscarnominatie die de film kreeg. Het was tegelijkertijd zijn laatste significante wapenfeit.

Grants weerstand tegen het acteren bleek hardnekkig. Na het geflopte Bridget Jones: The Edge of Reason (2004) wilde hij er zelfs helemaal mee stoppen.

'Ik vind het gewoon niet meer zo leuk', zei hij destijds. 'Ik heb mijn interesse verloren, om je de waarheid te zeggen. Ik bel mijn agent bijna nooit terug. Ik lees geen scripts. Ik was nooit een heel toegewijde acteur. Nu kan ik stoppen. Dit is de laatste film die ik ooit maak.'

Sandra MacDowell en Hugh Grant in Four Weddings and a Funeral.

Podiumvrees

Later bleek dat Grant regelmatig last had van 'absurde aanvallen van podiumvrees' en hij daarom de luwte opzocht. 'Uit het niets', vertelde hij vorig jaar in een podcast van entertainmentmagazine The Hollywood Reporter, 'gutste het zweet uit mijn oksels en kon ik me m'n tekst niet meer herinneren. Het waren vreselijke en genante voorvallen. Dat soort scènes konden we bijna nooit gebruiken, die moesten echt uit de film gesneden worden. Ik heb geen idee waar de aanvallen vandaan kwamen. Het overviel me midden in een film en het duurde maar een ochtend ofzo, maar het had een verwoestende uitwerking.' Grant hield het vervolgens jarenlang bij bescheiden rolletjes.

Maar zo onzichtbaar als hij op het witte doek was, zo onbeschroomd liet hij zich gelden in de strijd tegen de Britse roddelpers. Grant was een van de belangrijkste spelers in het telefoonhacking-schandaal dat uiteindelijk tot de ondergang van roddelkrant News of the World leidde. Hij onthulde dat de hoofdredacties van News of the World en The Daily Mail opdracht tot het hacken van telefoons hadden gegeven, met medeweten van enkele belangrijke politici. Later trad Grant toe tot het bestuur van Hacked Off, een lobbygroep die campagne voert voor een vrije en verantwoordelijke pers.

Julia Roberts en Hugh Grant in Notting Hill.

Hervonden plezier

Sowieso zijn de Britse roddelpers en Grant nooit elkaars beste vrienden geweest. Meerdere keren sleepte Grant met succes roddelbladen voor de rechter. Hij is onzichtbaar op sociale media en zuinig met interviews. Maar als hij zich wel laat zien, levert dat altijd wel wat leuks op. Een paar jaar geleden speelde hij met talkshowhost Graham Norton de eerder genoemde regenscène uit Four Weddings and a Funeral na en vertelde hij eenmaal op de rode bank gezeten een interessant verhaal over zijn eerste Hollywood-auditie (ook deze keer speelden uitwerpselen een rol).

Zijn plezier in het acteren heeft hij inmiddels weer hervonden. Vorig jaar speelde hij naast Meryl Streep in de komische drama Florence Foster Jenkins, een verhaal over 's werelds slechtste zangeres - zijn eerste grote rol in jaren. De recensies waren lovend en Grant werd genomineerd voor meerdere prijzen, waaronder een Golden Globe. In Paddington 2, waarin het beertje weer allerlei avonturen beleeft in Londen, heeft Grant het ook zichtbaar naar zijn zin. Hij speelt de narcistische slechterik Phoenix Buchanan, een eens succesvolle acteur die nu op de kermis staat en reclames voor hondenvoer maakt. Buchanan vermomt zich continu. Als zwerver, non of ridder probeert hij zijn snode plannetjes te volbrengen. Zijn huis is een ode aan zichzelf en staat vol met oude portretten van Hugh Grant, een leuke knipoog naar de oudere kijkers. Grants vertolking van Buchanan is zo uitbundig, zo overtuigend en toch ook weer zo charmant, dat hij er wel in de prijzen mee móét vallen.

Hugh Grant en Renée Zellweger in Bridget Jones The Edge of Reason.

Geboeide Grant

In 2007 was Hugh Grant in Amsterdam voor de première van Music and Lyrics. BNN-presentator Cielke Sijben (nu presentator bij NPO Radio 2) maakte zichzelf op de rode loper met handboeien vast aan Grant. Ze liep met hem mee en stond naast hem terwijl hij interviews gaf. Nadat de boeien binnen waren doorgeknipt nam de politie Sijben (weer geboeid) mee. Grant reageerde sportief. Hij deed geen aangifte en vergeleek de Nederlandse beveiliging met het Nederlandse drugsbeleid.

Niet als het aan hem zelf ligt trouwens. 'Ik heb gelezen dat ik al mijn films haat', tekende The Hollywood Reporter vorig jaar op tijdens een festival in Zürich, waar hij een prijs had ontvangen voor zijn hele oeuvre. 'Dat is niet waar. De films zijn vaak geweldig. Ik kan mezelf gewoon niet uitstaan.'

Oké Hugh, zo kan-ie wel weer.


Wat vonden wij van Hugh Grants nieuwste film Paddington 2?

Het knapste aan de Paddington-reeks is dat hij nooit weeïg wordt. Paul King roert wat pure filmmagie door zijn film met een verbluffend pop-up-Londen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.