Chapins muziek was show én spiritualiteit

Hij ging met zijn muziek graag op zoek naar 'het hogere' in zichzelf. Toch stond Thomas Chapin ook open voor de aardse geneugten van de jazz....

HET PODIUM was voor hem 'één van de meest echte plekken op de wereld', een altaar waar hij zijn ware aard toonde, en de luisteraars meenam op een geestelijke reis. 'Als ze weggaan moeten ze anders zijn dan toen ze binnenkwamen. Net als in de kerk.' Thomas Chapin, Amerikaans jazzsaxofonist en - fluitist, was een spirituele man. Vrijdag stierf hij in Providence, Rhode Island, pas veertig jaar oud, aan leukemie.

Ondanks dat hij met zijn muziek op zoek ging naar 'het hogere' in zichzelf, had Chapin gelukkig ook veel flair voor de aardse genoegens van de jazz, zoals zijn hele loopbaan gekenmerkt werd door ruimhartigheid en een open geest. Met zijn spontaan creërende trio was hij een van de kopstukken van de New-Yorkse avant-garde rond de Knitting Factory, en de eerste artiest die voor het label van die club muziek opnam.

Maar hij maakte ook platen (voor Arabesque) met een traditionelere opzet, waarop hij zich door de zelfgekozen beperkingen van het akkoordenschema en de liedvorm liet inspireren tot andere ideeën, andere manieren van communiceren.

Hij speelde poetry & heavy metal jazz met de groep Machine Gun en free funk met Ned Rothenberg, maar hij was ook zes jaar lang musical director van Lionel Hampton, de verpersoonlijking van vrolijke mainstream-swing. Vorig jaar zomer was hij de enige jazzmusicus die in New York op beide grote festivals optrad, van de elkaar fel beconcurrerende Knitting Factory en George Wein.

Het ging hem erom de mensen te raken, en jazz was voor hem bij uitstek 'de plek waar showbizz, kunst en spiritualiteit bij elkaar komen'. Op saxofoon, de bariton, de mezzo-sopraan en vooral de alt was hij een even hartstochtelijk solist als zijn voormalige docent Jackie McLean, of als zijn eerste idool Rahsaan Roland Kirk - een verteller die in al zijn bezetenheid nooit de grote lijn uit het oog verloor, van zijn eigen verhaal of van de jazztraditie.

Op dwarsfluit charmeerde hij met tedere en lieflijke melodieën, zoals op het Braziliaans getinte Spirits Rebellious (een lp die helaas nog niet op cd is verschenen). Hij nam het daarmee op tegen de 'Flute haters club', zonder ooit week te klinken want Chapin bleef in iedere context swingen.

Het trio, met Mario Pavone op bas en Steve Johns of Michael Sarin op drums, vormde de kern van zijn werk. Maar om uiting te geven aan zijn grote productiviteit en veelzijdigheid als componist voegde hij er soms strijkers aan toe, op Haywire, of extra blazers, op Insomnia. Zijn laatste cd Sky Piece bevat trio-opnamen.

Thomas Chapin was vaak in Nederland te horen, en werkte meermalen samen met Nederlandse musici, zoals met de groep Vandoorn waarmee hij in 1996 toerde en de cd President For Life opnam. Zowel op als naast het podium straalde hij warmte en levensvreugde uit, eigenschappen die net als zijn ondogmatische geest in de jazz sterk gemist zullen worden.

Frank van Herk

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden