Chaos

Pijn en woede om vermoorde Bosniërs

'In een recensie van een thriller van George Pelecanos las ik eens: "Het geweld komt als een vuist omhoog uit het boek.'' Vervolgens kwam de auteur in een interview met de overtuiging dat alleen mannen boeken konden schrijven die mannen boeiden. Die twee dingen zijn me bijgebleven. Ik wilde kijken of ik dat vuisteffect kon creëren, juist omdat ik dat zelf zo graag lees, bij mijn strot gegrepen wil worden: doordringen tot de kern. Pelecanos' boude overtuiging is een van de triggers geweest om het tegendeel te bewijzen. Dat is aardig gelukt, geloof ik. Meer dan de helft van de e-mail-reacties op Onrust en Onder Druk zijn van mannen.'

Esther Verhoef, van wie deze ontboezeming afkomstig is, heeft de vuisttest met glans doorstaan. Haar twee actiethrillers werden genomineerd voor de Gouden Strop, en Onder Druk won de Vlaamse Diamanten Kogel. Verrassend genoeg kwam dit jaar haar eerste psychologische thriller uit, Rendez-vous, genomineerd voor de NS Publieksprijs; 125 duizend verkochte exemplaren en een contract met Endemol Nederland voor de televisieverfilming ervan.

Onder de auteursnaam Escober verscheen zojuist Chaos, geschreven in samenwerking met haar man Berry, gespecialiseerd in plots, en mede-researcher. Het verhaal is geïnspireerd door de Britse docufilm Warriors Bosnia (BBC), over de gruwelijke ervaringen van Britse militairen die naar Bosnië waren uitgezonden. De feiten uit de grondige research die naar dit onderwerp werd verricht, zijn perfect verwerkt in een heftig, intens hard en aangrijpend verhaal.

'Het was twaalf jaar geleden dat het hele gezin Bolonic was uitgemoord door een stel perverse, door drugs en drank opgehitste Serven. De vier mensen die ik zo goed kende, die iets voor me waren gaan betekenen, ze betekenden geen zak voor de rest van de wereld. Niets meer dan koude cijfers, statistieken in de ochtendkrant, tussen het weerbericht en geroddel over de zoveelste geblondeerde verovering van een of andere overbetaalde voetballer. Na thuiskomst in Liverpool was de aanhoudende regen het gespreksonderwerp geweest. De belasting, de files, hondenstront op de stoep, terwijl in datzelfde Europa, op nog geen tweeduizend kilometer afstand, mensen werden doodgemarteld, in brand werden gestoken, verkracht, opengesneden, er mafketels vrij rondliepen die een potje voetbal speelden met afgesneden mensenhoofden. Waanzinnig. Surreëel.'

Hoofdpersoon Alex Fisher, Brits militair, wordt na zijn terugkomst uit Bosnië gekweld door beelden van moord en machteloosheid; moorden door anderen, maar ook door hemzelf begaan. 'Die verrotte kutoorlog had me geïnfecteerd, zodanig dat ik niet eens meer wakker kon liggen van een dode Mexicaan meer of minder.' Het verschijnsel dat hij, teruggekeerd in de 'normale' maatschappij, uit impuls of gewoonte, mensen die hem bedreigen neermaait als dat zo uitkomt, maar vooral het feit dat hij degenen die hem niets doen of zelfs van hem houden in zijn paranoia aanziet voor de vijand en hen als zodanig behandelt, maken zijn leven tot een hel.

Psychiaters noemen het een posttraumatisch stresssyndroom, maar daar heeft hij weinig aan als hij ziet dat zijn grote liefde, Helen, hem doodsbang aankijkt, de rechterhelft van haar gezicht in het verband, en niet meer in staat tegen een onzichtbare, onvoorspelbare ziekte te vechten. Of als hij in een politieauto zit en de colporteur die hij voor een Servische soldaat aanzag in de ambulance wordt weggevoerd.

Zijn leven schiet nog meer van de rails als hij naar Mexico gaat, in de hoop om rust te krijgen en na te kunnen denken. Ditmaal zoekt hij de problemen niet zelf op, maar wordt hij erdoor overvallen. 'Ik zie alleen nog het blauw gepolijst staal, dat zacht glanst in Angela's hand. De kogel - háár kogel - suist door mijn open raam. Ik hoor, ik zie, ik voel, maar ik geloof het niet. De tweede kogel vlamt uit haar wapen en brengt me terug naar het hier en nu. Angela duikt voor me op, recht voor de BMW. Het pistool, de loop i

n mijn richting, daarachter haar gezicht, een vaag masker van spieren, huid en zwarte ogen. Ik geef weer een ruk aan het stuur en rij frontaal op haar in.'

In het eerste hoofdstuk wordt meteen de toon gezet: misleiding, verraad, geweld. De intrigerende vrouw die hij in Mexico heeft ontmoet en met wie hij naar Spanje gaat, zuigt seksueel en anderszins het leven uit hem weg en laadt hem weer op. Met haar tong likt ze hem even makkelijk als ze hem verraadt, of is hij ook hierin weer paranoïde? Sterke scène- en stemmingswisselingen, duizelingwekkende verhaalwendingen, en een weliswaar helder verlicht, maar niet minder tragisch einde.

Het 'overschrijven' van de meedogenloze realiteit in fictie is hier zo knap en gespeend van sensatie gedaan, dat er een bloedspoor van onuitwisbare woorden en indrukken in de geest achterblijft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden