Nieuws Kunst

Centraal Museum koopt schilderij Joachim Wtewael

Geen Rubens-tekening voor Nederland, maar wel een ander bijzonder kunstwerk: Joachim Wtewaels (1566-1638) De Bruiloft van Cupido en Psyche. Het Centraal Museum in Utrecht verwierf het schilderij van de Utrechtse maniëristische schilder woensdagnacht op de veiling bij Sotheby’s, New York voor 5 miljoen dollar (zonder opgeld) – een recorduitgave. 

Joachim Wtewaels (1566-1638) De Bruiloft van Cupido en Psyche. Beeld Centraal Museum

De Utrechters bezaten reeds zeven schilderijen van Wtewael (spreek uit: Ú-te-waal), allemaal familieportretten. Directeur Bart Rutten noemt de nieuwe aanwinst ‘de juweel in de kroon’ van deze reeks.

Het werk bestaat uit olieverf op koper, en is geïnspireerd op een prent van Hendrick Goltzius. Het toont het huwelijk tussen de god van de liefde, Cupido, en zijn sterfelijke bruid, Psyche: een banketscène op een open plek in het woud. 47 figuren (waaronder Mars, Venus, Hercules en Iris) bijeengebracht op een oppervlak niet veel groter dan een zakagenda. Het zijn tamelijk liederlijke figuren, het moet gezegd. Ze zijn beschonken, in vergaande staat van ontkleding, en weten zich omringd door suggestief openbarstende granaatappels en zwellende courgettes. De ‘bruiloft’ is één manier om het te aan te duiden. De ‘swingersclub’ kan ook.

Het is een van Wtewaels mooiste werken, zegt Centraal Museum-conservator en Wtewael-expert Liesbeth Helmus: ‘Het is heel verfijnd en gedetailleerd geschilderd en zit vol fraai uitgevoerde, grappige personages. De conditie van het werk is ook perfect.’ Bart Rutten: ‘Wtewael was een vermogend en bevoorrecht mens, die in feite kon schilderen wat hij wilde. Zijn plezier in het maken zie je in een werk als dit terug.’

Grote wens

Het schilderij bevond zich al langer op de radar van het Centraal Museum. In de catalogus van 1952 noemde directeur Elisabeth Houtzager het al haar grootste wens om het klein mythologisch werk op koper te kopen. Dit kon verwezenlijkt worden toen de voormalige eigenaar, een New Yorkse verzamelaar, het onlangs ter veiling bracht – een zeldzaamheid, aldus Helmus. Wtewaels van dit niveau komen zelden nog op de markt.

Voor het benodigde bedrag van 8 miljoen euro kwam 1 miljoen van het Centraal Museum zelf. De rest werd bijgelegd door de Vereniging Rembrandt, het Mondriaan Fonds, het Nationale Aankoop Fonds (van het ministerie van OCW) en enkele kleinere fondsen. Bart Rutten: ‘Dankzij deze bijdragen konden we tot 8 miljoen euro gaan.’

Van tevoren wist Helmus dat ze een goede kans maakten. Omdat veel potentiële gegadigden – zoals het Rijksmuseum, het Louvre, de National Gallery of Art in Washington – al een mooie Wtewael bezitten, moest de tegenstand komen van jonge instellingen zoals wellicht het Louvre Abu Dhabi. Bart Rutten volgde het verloop van de veiling vanuit zijn keuken in Amsterdam, live, op een laptop met haperende verbinding. Rutten: ‘De 12 seconden tussen het laatste bod en het moment dat de hamer viel voelden als 12 uur.’

Het daadwerkelijke bieden liet het museum over aan de Londense kunsthandelaar Johnny van Haeften. Liesbeth Helmus: ‘Johnny is een tophandelaar. Hij heeft veel ervaring en weet precies hoe de hazen lopen. Wanneer je op zo’n belangrijk werk biedt wil je niets aan het toeval overlaten. En hij deed het gratis. Heel chique.’

De Bruiloft van Cupido en Psyche zal vanaf april te zien zijn in het Centraal Museum. In maart wordt het getoond op de kunstbeurs Tefaf in Maastricht, in de stand van de Vereniging Rembrandt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden