Caribou Island

Zelfmoord in zondagskleren

'Gary rilde van de kou, maar hij wilde de elementen zuiverder voelen. Hij trok zijn capuchon af, ritste zijn regenjack open, legde het in het gras aan zijn voeten. Hij schreeuwde tegen wind en regen.' David Vann in topvorm.

Het centrale gegeven in David Vanns prachtige bundel Legende van een zelfmoord is de zelfmoord van James Edwin Fenn, vader van verteller John. In zes 'hoofdstukken' (vijf verhalen plus een novelle) probeerde Vann via verschillende invalshoeken een beeld te geven van het hoe en waarom van deze wanhoopsdaad. Voor zijn inspiratiebron hoefde hij niet ver weg te gaan: toen hij 13 was pleegde zijn vader zelfmoord.

Ook in Vanns eerste roman, Caribou Island, speelt een zelfmoord een cruciale rol. Toen ze 10 was, trof hoofdpersoon Irene haar moeder, gekleed in haar zondagse kleren, hangend aan een dakspant. Het gaf haar, net als John Fenn in Legend of a Suicide, een gevoel van afwijzing, van ongewenst zijn, of in elk geval te onbeduidend om voor te willen blijven leven.

Inmiddels is Irene, voormalig kleuterjuf, gepensioneerd. Ze is al dertig jaar getrouwd met Gary, een gefrustreerd voormalig academicus die zijn huwelijk is gaan beschouwen als een fuik die een vroegtijdig einde heeft gemaakt aan zijn persoonlijkheid en perspectieven.

Nu Irene met pensioen is, wil hij eindelijk gehoor geven aan zijn oude droom: het bouwen van een blokhut op het onbewoonde Caribou Island, gelegen in Skilak Lake, ten zuiden van Anchorage. Inderdaad, net als Legend of a Suicide speelt deze roman in Alaska en ook in Caribou Island is het woeste en godverlaten landschap van deze staat, die door de jaren heen een ongelooflijke aantrekkingskracht heeft uitgeoefend op zoekers, onaangepasten, ballingen en Einzelgängers, een factor van wezenlijk belang. De ongerepte, maagdelijke natuur, die in alles belofte en potentie lijkt uit te stralen, vormt een ideaalbeeld waarop veel personages in dit boek hun dromen projecteren.

Gary's bouwplan mag dan een lang gekoesterde droom (lees: obsessie) zijn, het is tegelijkertijd volkomen onbekookt. Hij beschikt niet over de juiste kennis en vaardigheden, gaat gebukt onder fysieke ongemakken en begint zijn project te laat in het seizoen, met als gevolg dat zijn blokhut niet op tijd klaar zal zijn voor de winter.

Irene gaat intussen zwaar gebukt onder de geestdrift van haar man. Ze probeert hem zo goed mogelijk bij te staan, maar is niet opgewassen tegen de inspanningen en lijdt aan hevige hoofdpijnen. Haar solidariteit tegen beter weten in heeft alles te maken met haar angst opnieuw alleen achter te blijven, net als na de zelfmoord van haar moeder. Als ze zich bewust wordt van het feit dat zij in de vage droom die Gary najaagt eigenlijk geen plaats heeft, is de schok des te groter.

Hoewel het verhaal van Irene en Gary het belangrijkste is, maken we kennis met tal van andere personages. Hun 30-jarige dochter Rhoda droomt ervan om, na jaren van samenwonen, te trouwen met haar ruim tien jaar oudere vriend Jim, de lokale tandarts. Deze heeft echter andere idealen. Hij geeft zichzelf nog tien goede jaren en wil die graag benutten door middel van zoveel mogelijk buitenechtelijke affaires.

Zoon Mark en diens vriendin Karin leiden een primitief bestaan in de bossen, houden zich in leven met vissen en verjagen eventuele gevoelens van onbestemdheid door met grote regelmaat high te worden.

Vann past in deze roman voortdurend perspectiefwisselingen toe, wat de levendigheid en snelheid van de vertelling zeer ten goede komt. Maar het mooist en meest dramatisch zijn de scènes waarin Irene en Gary figureren, met name in confrontatie met de ongenaakbare natuur waarin Gary niets minder dan verlossing zoekt.

'Gary rilde van de kou, maar hij wilde de elementen zuiverder voelen. Hij trok zijn capuchon af, ritste zijn regenjack open, legde het in het gras aan zijn voeten. De volle laag van de wind, alle war

mte nu weggeblazen. Hij trok zijn trui uit en toen zijn hemd. Zijn borst was nu naakt en hij hief zijn armen op in de storm, schreeuwde tegen de wind en regen, een krankzinnige. Een man die leeft, dacht hij, en hij vroeg zich af of hij een soort wedergeboorte verwachtte, een verlossing.'

Het slot is gruwelijk, maar wordt door de hele roman gedragen en komt daardoor niet echt onverwacht. Caribou Island is een roman over dolende, destructieve dromers, waarin met name de mannen een weinig verheffende rol spelen. Opnieuw heeft de relatief laat gedebuteerde David Vann (1966) aangetoond dat hij tot de groten van zijn generatie behoort.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden