Capote had al rond zijn 20ste meesterlijke momenten

Schijnbaar terloopse maar veelzeggende observaties verraden zijn vakmanschap.

Truman Capote, Alle verhalen.

Toen hij in 1984 na jaren van alcohol- en drugsverslaving overleed, was Truman Capote pas 59 jaar. Maar zijn schrijversloopbaan was nog veel korter dan dit vroegtijdig overlijden suggereert. Feitelijk was Capote, die in 1945 voor het eerst opzien baarde met de publicatie van het korte verhaal 'Miriam', twintig jaar na dit debuut al zo goed als uitgeschreven.

In 1965 zag zijn meesterwerk In Cold Blood het licht en bereikte de uitbundige en provocerende literator uit Alabama het toppunt van zijn roem. Toen een aantal jaren geleden zijn Complete Stories werden uitgebracht - nu vertaald als Alle verhalen - spraken critici hun verbazing erover uit dat het hier om slechts 21 verhalen ging.



Truman Capote, Alle verhalen, fictie

Uit het Engels vertaald door Guido Golüke, Joop van Helmond en Harry Pallemans.

Podium; 416 pagina's; euro 25.

Het korte verhaal was voor Capote een vorm die vooral bij de aanloopfase van zijn loopbaan hoorde. Vorig jaar verscheen de bundel Waar de wereld begint (The Early Stories), een verzameling bij toeval ontdekte probeersels die Capote als schooljongen produceerde. Maar ook zijn verzamelde 'volwassen' verhalen schreef Capote voor het merendeel als tiener en twintiger.

Alle verhalen geeft een mooi inkijkje in Capotes literaire ontwikkeling. De vroegste verhalen worden bevolkt door eendimensionale personages en hebben een wat simpele, soms tegen het sentimentele aan schurkende plot.

'Je eigen nerts' (1944), bijvoorbeeld, waarin een aan lager wal geraakte vrouw haar oude bontjas aan een vriendin probeert te verkopen. Dat thema fascineerde Capote kennelijk dusdanig dat hij het later in 'Het koopje' (1950) nog eens over deed. De twee verhalen illustreren dat de schrijver in zes jaar aanzienlijk was gegroeid.

Dat Capote ook rond zijn 20ste al zijn meesterlijke momenten had, bewijzen 'Buikfles van zilver' en vooral 'Miriam'. Dit verhaal is geschreven in wat de Southern gothic-stijl wordt genoemd, waarin magisch-realistische elementen een rol spelen. Een oudere vrouw, Miriam Miller geheten, krijgt op een winterdag bezoek van een meisje dat ook Miriam heet en haar huis slechts na veel aandringen wenst te verlaten. Maar ze komt terug, de oude vrouw steeds verder tot wanhoop drijvend. Capote laat het aan de lezer: is het meisje een zinsbegoocheling, vertegenwoordigt zij een jongere versie van de oude Miriam en komt zij haar vervangen?

Schijnbaar terloopse maar veelzeggende observaties verraden het vakmanschap van de jonge auteur: 'Algauw vielen de eerste vlokken en tegen de tijd dat Mrs. Miller bij haar bruine zandstenen flatgebouw kwam viel de sneeuw als een gestaag gordijn en verdwenen voetstappen op het moment dat ze werden gezet.'

Capotes meesterschap komt tot uiting in enkele van zijn latere verhalen, misschien niet toevallig alle geïnspireerd op jeugdherinneringen aan de tijd dat hij, 'uitbesteed' door zijn ouders, werd opgevoed door familieleden in Alabama. In elk ervan is de ik-figuur een moederloos moederskindje, dat een innige band heeft met zijn ongehuwde 'tante' Sook.

'Bezoek op Thanksgiving Day', 'Een kerstherinnering' en 'Kerst in New Orleans' vertellen prachtig over de schijnbare onschuld van de jeugd, de eenzaamheid van het buitenbeentje, de troost van rituelen en tradities. Zoals je van een flamboyante, tot mateloosheid geneigde persoonlijkheid als Capote mag verwachten, ligt ook hier de sentimentaliteit op de loer. Maar Capote op zijn best scheert daar soeverein langs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden