Canoncommissie levert puik werk

'Een eenduidige definitie of omschrijving van literaire kwaliteit is niet goed mogelijk', schrijft de canoncommissie in haar voorwoord bij de uitgave van De canon - De 50 + 1 mooiste literaire werken uit de Nederlanden. Het is een voorzichtig en wat plichtmatig standpunt. Want een blik op de begeleidende opmerkingen van de samenstellers over de literaire werken zelf en je ziet dat ze het heus wel weten. Terugkerende kwalificaties gaan over meerduidigheid, uitzonderlijkheid in structuur en een enkele keer over het historische belang van een tekst. Officieel valt er misschien weinig te zeggen, officieus zijn het altijd dezelfde eigenschappen waar lezers voor vallen. Ook nu weer.

Vlaams perspectief

Even vooraf. De canon is een gezamenlijk initiatief van het Vlaams Fonds voor de Letteren en de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde. Zij riepen een commissie in het leven die opdracht kreeg om de mooiste literaire werken bijeen te brengen. Er werd gekozen uit zowel proza, poëzie als theaterteksten.

De vroegste werken dateren uit de Middeleeuwen, de laatste uit de 20ste eeuw. Het perspectief is Vlaams, meldt de commissie, iets dat pas vele decennia na de Belgische onafhankelijkheid in 1830 zichtbaar wordt in de geselecteerde titels. Zo ontbreekt Een nagelaten bekentenis (1894) van Marcellus Emants. Kennelijk te Hollands. Het proza van de niet minder Hollandse Multatuli, Gorter en Kloos is wel opgenomen, naast dat van typisch Vlaamse auteurs als Hendrik Conscience, Cyriel Buysse en Guido Gezelle.

Pleitbezorgers

Wie weet dringt Emants, of een andere auteur, over vijftig jaar toch binnen. Want statisch is een canon zeker niet. Dat blijkt onder meer uit de beknopt weergegeven receptiegeschiedenis van Beatrijs. Rond 1374 is het werk niet bijster populair. 't Is vooral een tekst om een preek omheen te bouwen. Totdat Beatrijs halverwege de 19de eeuw wordt (her)ontdekt door literatoren, wetenschappers en onderwijzers. Het komt tot vertalingen, bewerkingen en wordt van generatie op generatie doorgegeven tot op de dag van vandaag. Een duidelijker illustratie van het gegeven dat een literaire tekst lezers en pleitbezorgers nodig heeft om onsterfelijk te worden, krijg je zelden.

In meerdere opzichten hebben de leden van de canoncommissie puik werk geleverd. Naast primaire fragmenten bevat het overzichtelijke inleidingen en heldere essayachtige stukken waarin schrijver en oeuvre in de tijd worden geplaatst. De toon is goed, de canon zelf inspireert. Naast het weerzien met oude bekenden (Claus! Achterberg! Haasse!) is De canon ook nog eens fraai uitgegeven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden