Caleidoscopisch beeld van gokverslaving

THE PLAYER..

* * * *

Regie John Appel. In 8 zalen.

Ergens in het casino bevindt zich de Heilige Graal. Het ei van Columbus. En de vader van John Appel had hem gevonden, zo schreef hij in zijn laatste brief aan zijn zoon. Dit keer kon er echt niets mis gaan.

Persoonlijker dan in The Player is filmmaker Appel nog niet geweest. Het gaat over zijn vader. Over hemzelf. En over het stemmetje in het hoofd dat hen bindt, waar zijn pa geen weerstand tegen kon bieden. De lokroep van het gokken.

Appel mengt archiefmateriaal en interviews met persoonlijke verhalen. Zijn vaders denkwijze wordt geïllustreerd met prachtige, en vooral goedgekozen anekdotes. Over zijn bezoekjes aan de paardenrennen, waarbij hij niet aan zijn pa kon aflezen wat hij had verloren. Over hoe zijn vader ooit zijn Mercedes uitleende aan een volslagen vreemde die in nood zei te zijn. Ook een gokje. Dat hij verloor.

Toch biedt The Player een dieper inzicht dan je bij een persoonlijke documentaire zou verwachten. Appel weet in het hoofd van de gokker te kruipen. Bij de paardenrennen richt hij de camera op de gespannen gezichten – de race voltrekt zich in slowmotion, op muziek die sprookjesachtig én spannend is. Hij voert drie gokkers op die niet alleen verschillende kanten van zijn vader representeren, maar ook een caleidoscopisch en verrassend beeld bieden van gokverslaving.

Risico, zo betoogt de zwendelaar, zien gokkers wel degelijk. Maar dat is precies de aantrekkingskracht, een onlosmakelijk onderdeel van hun verslaving. Langzame paarden en snelle vrouwen, die hebben hem het meest geld gekost, lacht de grappenmaker zijn verlies weg.

Een gokker speelt niet om eerdere verliezen terug te winnen. In een casino bestaat alleen toekomst, weet de filosofische van de drie. Via hem toont Appel het gokken als een religieus ritueel: een diepgeworteld, ogenschijnlijk ongefundeerd geloof in een systeem, dat ontrafeld kan worden met getallen en schema’s.

Het is een specialiteit van Appel, de openhartigheid die hij aan zijn sprekers weet te ontlokken. Maar zijn eigen geschiedenis zal ongetwijfeld deuren hebben geopend die anders gesloten waren gebleven. Hij weet bovendien hoe hij zijn personages moet aanpakken: gewoon laten vertellen. Ze ontmaskeren zichzelf wel.

En dat doen ze, uiteindelijk, de jolige grappenmaker, de filosofische casino-ganger, de oplichter die hem in de gevangenis bezweert dat hij het echt anders gaat doen.

Appel spreekt ze niet tegen. Hij luistert vooral. Liefdevol.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden