Pieter Derks.

Interview Pieter Derks

Cabaretier Pieter Derks ‘Ik word niet vaak echt kwaad op het podium, het is bij mij meer vriendelijke opwinding’

Pieter Derks. Beeld Frank Ruiter

De oudejaarsconference van 2019 of van 2024 en zeven andere dilemma’s voor cabaretier Pieter Derks (34). Hij ontving 4- en 5-sterren recensies voor zijn nieuwe voorstelling Voor wat het waard is, die hij voor een groot deel schreef in het ziekenhuis.

Fijner optreden: voor of na de première?

‘Erna. Eigenlijk is de laatste voorstelling van de tournee bij mij altijd het leukst. Omdat ik nog lang aan het schaven ben en de voorstelling bij mij ook altijd met de actualiteit mee verandert. Vaak begrijp ik zelf ook pas tegen het einde van de tour waarover mijn voorstelling precies gaat.

‘Mijn nieuwe show Voor wat het waard is ging vorige week in première, veel later dan gepland. Dat komt doordat ik een groot deel ervan in ziekenhuiskamertjes heb zitten schrijven. Mijn dochtertje Bobbie, ons derde kind, werd in augustus vorig jaar twee maanden te vroeg geboren. Er was iets mis met haar darmen, waardoor ze drie maanden in het ziekenhuis moest blijven en in januari nog een keer geopereerd moest worden. We wisten gelukkig al snel dat het goed zou komen met haar, maar hoelang ze in het ziekenhuis moest blijven, was lange tijd onzeker.

‘In oktober heb ik een aantal try-outs moeten afzeggen. Normaal is het schrijven van een nieuwe show iets waarom alles draait. Dit keer deed ik het erbij. Met een andere intensiteit en energie, want ik was ook gewoon doodmoe. Ik heb in het najaar geen tel stil gezeten; ik ging heen en weer tussen het ziekenhuis, de peuterspeelzaal, school en het theater. Gek genoeg ben ik wel blij met hoe de voorstelling is geworden. Zo kan het dus blijkbaar ook. Er is niet één manier om een show te maken.

‘In de zomer was het de bedoeling dat het zou gaan over het economisch denken en die cultuur van beoordelen in onze samenleving, waarin we altijd maar klant zijn en overal sterren aan moeten geven. Daarom had ik de titel Voor wat het waard is gekozen. Mijn ervaringen in het ziekenhuis bleken gek genoeg goed bij dat thema aan te sluiten. Al snel tijdens de try-outs werd duidelijk dat het verhaal van mijn dochtertje de hoofdlijn zou worden. Het is nu zelfs het eerste wat ik vertel als ik het podium oploop. Ik zeg er snel bij dat het goed is gekomen, dan weet het publiek tenminste dat het ook kan lachen om de grappen over het ziekenhuis.’

De Nederlandse gezondheidszorg: tevreden, ontevreden of geen mening?

‘Tevreden. Ik heb ervaren hoe ontzettend goed de zorg is, wat ze kunnen en hoe ver de medische wetenschap is. En vooral ook hoeveel goede mensen er werken.

‘Waarschijnlijk stel je deze vraag omdat ik in mijn voorstelling en columns ook veel zit te zeiken over de marktwerking in de zorg. Ik moest in het ziekenhuis allerlei enquêtes invullen: of we tevreden waren over de behandeling? Terwijl ik alleen maar dacht: ja, jullie hebben mijn dochter gered, kan mij het verder allemaal schelen hoe. Je voelt op zo’n moment dat die vragen worden gesteld omdat het moet vanuit het management of een onderzoeksbureau, en om die verpleegkundigen nog een beetje strakker te kunnen controleren. In zo’n geval bedank ik liever.

‘Maar het maakt natuurlijk uit vanuit welke hoek zo’n vraag komt. Als een arts vraagt: ‘Hoe vinden jullie het, wat zouden jullie willen?’, is dat heel erg fijn. Wat ik goed vond in het ziekenhuis, is dat de artsen transparant waren en dat we werden betrokken bij alle beslissingen. Heel prettig, juist omdat je op zo’n moment totaal geen controle hebt over wat er gebeurt met je dochter.’

Bladpootwants of buxusmot?

‘Ja, de exotische insecten die ik in mijn voorstelling noem. Het zijn er twee die door het opwarmende klimaat naar Nederland komen en hier ook zullen blijven. Ik kies dan voor de bladpootwants, die uit Mexico is overgekomen. Die vind ik toch wel interessant. Hij kruipt langzaam, dus je kunt hem ook vrij goed vangen en weer buiten zetten. Volgens mij doet-ie verder ook niet zo heel veel kwaad. Op dit moment, hè, totdat het natuurlijk een plaag wordt en ze het helemaal gaan overnemen. Ze zagen langzaam de hele samenleving onder onze poten vandaan. Maar goed, dan kan niemand zeggen dat ik niet gewaarschuwd heb.’

Pieter Derks Beeld Frank Ruiter

Paul van Vliet of Freek de Jonge?

‘Freek de Jonge, naar hem heb ik meer gekeken. Paul van Vliet is een ontzettend lieve, leuke man, die ik een keer heb mogen aankondigen bij een benefietavond in Den Haag. Maar Freek de Jonge ligt qua genre en stijl veel meer in mijn straatje. Ik heb nog steeds veel bewondering voor hoe hij blijft zoeken en proberen, nieuwe dingen blijft maken.

‘Het waren overigens vooral Youp van ’t Hek en Herman Finkers die mij als tiener op het spoor van cabaret hebben gezet. Ik heb ook veel naar Wim Kan zitten luisteren. Mijn ouders hadden daar oude platen van, en daar zat ik op mijn 12de dan naar te luisteren. Ik had geen idee wie die ministers waren die hij noemde, maar dat toontje en die stijl, dat sprak me aan.

‘Welke satire ik op dit moment goed vind? Ik kijk graag naar Zondag met Lubach. Wat ik goed vind aan Arjen Lubach is dat hij onderwerpen die hij belangrijk vindt zelf op de agenda zet. Hij doet daar goed onderzoek naar en heeft er óók nog goede grappen over.’

Bezorgd of opgewekt?

Na een lange stilte: ‘Ik denk bezorgd. Ja… bezorgd. Punt. Ik ben van nature een piekeraar. Als ik over straat loop, loop ik niet lachend naar iedereen te zwaaien. Ik ben een serieuze jongen. Tegelijk ben ik dat ook beu bij mezelf en daarom ben ik waarschijnlijk cabaret gaan maken. Dus van nature ben ik bezorgd, wat ik probeer om te zetten in opgewekt.

‘Ik schets allerlei doemscenario’s in mijn voorstelling; ik ga sowieso altijd van het ergste uit, haha. Maar ik kan daar dus ook heel goed om lachen en van genieten. Als je die modellen van de stijging van de zeespiegel ziet, kun je denken: het wordt alleen maar erger, straks staat de hele Randstad onder water. Maar ik geloof er ook wel in dat de mens inventief en slim is en allerlei oplossingen bedenkt. Alleen misschien wel net te laat: ‘O ja, daar moesten we ook nog wat mee.’

‘Het is een beetje mijn cabaretstijl geworden om actuele zaken vanuit verschillende perspectieven te bekijken, om in en uit te zoomen. Dat geeft ook lucht en dat vind ik een troostrijke en hoopvolle manier van de wereld benaderen. Nee, ik word niet vaak echt kwaad op het podium, het is bij mij meer vriendelijke opwinding. Dat komt doordat ik vaak al drie keer over iets heb nagedacht voordat ik het op het podium beweer. Dat is gewoon hoe ik in elkaar zit, in het dagelijks leven ben ik ook rustig en beschouwend.

‘Omdat ik nu drie kinderen heb, denk ik wel vaker na over hoe de wereld er over vijftien jaar uitziet. Dat is een deel bezorgdheid, maar vooral oprechte nieuwsgierigheid.’

Radiocolumn of tv-panelshow?

‘Radiocolumn, dat is gewoon van mij, dat is mijn hoekje. Ik doe die radiocolumn al vijf jaar in De nieuws bv op NPO Radio 1, elke woensdag als ‘druktemaker’. Ik vind radio leuk, ik ben van de tekst en de taal en daar leent radio zich goed voor. Bij tv komen veel meer ingewikkelde dingen kijken. Op de radio voel ik me vrijer dan bij de televisie. Die panelshows op tv zijn ook leuk, zoals nu het nieuwe satirische programma Van de week, waarin Stefano Keizers en ik de vaste krachten zijn. Maar die programma’s komen simpelweg op mijn pad. Daar zit verder geen strategie achter, ik heb niet echt ambities om vanuit mezelf een tv-programma te maken.’

De oudejaarsconference van 2019 of van 2024?

‘Ik heb er eigenlijk wel zin in, dus laten we een keertje ambitieus zijn: ik zeg 2019. We zijn al drie maanden onderweg en het zal organisatorisch nog een heel gedoe worden, maar ik zou het wel redden denk ik.

‘Ik heb in 2013 een oudejaarsconference gemaakt die op Radio 1 is uitgezonden. Fantastisch, de vorm is zo leuk, júíst omdat het over actualiteit en nieuws moet gaan. Sommige collega’s zien dat als een keurslijf, maar ik zie het juist als een speeltuin. Je mag het over alles hebben, zolang het maar in het afgelopen jaar is gebeurd.

‘Als ik een oudejaarsconference ga maken, dan zal die waarschijnlijk in de lijn liggen van de klassieke zoals Wim Kan, Freek de Jonge en Youp van ‘t Hek. Ik verwacht er geen heel experimentele dingen van.’

Strak in het pak of het voetbaltenue van De Trekvogels?

‘Strak in het pak, dan kom ik toch alle opzichten beter uit de verf dan in het tenue van De Trekvogels, mijn voetbalclub uit Nijmegen. Ik vind goede pakken leuk en belangrijk. Veel van mijn collega’s dragen een spijkerbroek en T-shirt, maar dat voelt voor mij te nonchalant. Het moet kloppen op het podium, het moet er lekker uitzien, maar ook weer niet te formeel. Met mijn uiterlijk is het al snel alsof ik een accountant ben die een powerpointpresentatie komt geven. Dus liever niet een zwart pak, maar een beetje joliger of kleurrijker. Mijn voetbaltenue draag ik dan wel weer op zondag bij de Trekvogels. Het afgelopen halfjaar heb ik het voetballen moeten afzeggen, maar inmiddels sta ik weer wekelijks op het veld. Het kan er nog wel bij, al zijn ze er thuis niet altijd even blij mee.’

Pieter Derks – Voor wat het waard is, tournee t/m 15/6, volgend seizoen reprise.
Van de week, elke zondag, NPO 3, 21.50 uur

Pieter Derks

1984 Geboren in Nijmegen

2004 Afgestudeerd aan de Koningstheateracademie in ’s Hertogenbosch

2005 Wint publieksprijs op het Amsterdams Kleinkunst Festival

2006 Eerste cabaretsolo Dat zal je nog verbazen

2012-2014 Weekafsluiter als huiscabaretier in De wereld draait door

2013 Een oudejaars (eerste oudejaarsconference)

2014 Genomineerd voor Neerlands Hoop met solo Van nature

2014-heden columnist bij De nieuws bv op NPO Radio 1

2015 Theaterprogramma Zo goed als nieuw

2017 Theaterprogramma Spot

2019 Theaterprogramma Voor wat het waard is

2019 Panellid in satirisch tv-programma Van de week

Pieter Derks woont met zijn gezin in Nijmegen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.