BesprekingElvis-documentaire

Bruisende Elvis-documentaire uit 1970 eenmalig in 150 bioscopen te zien

Elvis: That's the Way It Is toont rockzanger Elvis Presley op de toppen van zijn kunnen tijdens een optreden in Las Vegas.

Elvis en zijn Gibson J-200 in de documentaire Elvis: That's The Way It Is.Beeld Getty

Elvis op het grote doek, deels gefilmd in het net geopende International Hotel te Las Vegas, zomer 1970.  Surround geluid, spetterende band, groot orkest erbij, de gospelkoren The Imperials en The Sweet Inspirations die de harmonieën invullen, en in het oog van de storm een ontketende Presley in zijn witte jumpsuit, inclusief atoomkuif.  Afgetraind, met een taille van 81 centimeter, 35 jaar, op de toppen van zijn kunnen. Niet de wat treurige opgezwollen Elvis uit later jaren, de Elvis die dikke imitators op leeftijd weer hoop gaf. Dit is de blije Elvis. Die van het hedonisme dat rock-’n-roll zo kenmerkt. Goed bij stem, de onbetwiste bandleider, met gitarist James Burton als zijn wegkapitein, terwijl hits voorbijkomen als Heartbreak Hotel, Suspicious Minds en In the Ghetto. Oud werk, nieuw werk, alle mogelijke stijlen wilde hij in zijn Vegas-show brengen, iets wat we nu eclectisch zouden noemen.

Vandaag, 8 januari, zou Elvis 85 zijn geworden. Maar hij overleed op 16 augustus 1977, 42 jaar oud. Filmmaatschappij Warner Bros viert zijn verjaardag met de eenmalige vertoning van de digitaal gerestaureerde muziekdocumentaire Elvis: That’s the Way It Is (1970). Een prachtige documentaire, alleen al door het tijdsbeeld. De 2.200 bezoekers in de concertzaal kunnen zo meedraaien in Tarantino’s Once Upon A Time in... Hollywood. Zelfde haardracht, zelfde mode, zelfde groovy spreektaal. En saillant hoe we Elvis’manager Colonel Tom Parker enigszins verschrikt zien opkijken. Niet omdat Elvis op zeker moment (tijdens Love Me Tender) de zaal inloopt om met kussen te strooien, vol op de mond van zijn idolate vrouwelijke fans. Nee, zijn boy Elvis zal toch niet door de uitzinnige menigte worden gemolesteerd?

Elvis Presley in Elvis: That's the Way It Is.

Een documentaire zonder script, dat was het idee. Gewoon maar laten gebeuren. Zoals het is. Met cameraman Lucien Ballard als onopvallende aanwezige. Die had voor heter vuren gestaan: de gecompliceerde westerns van Sam Peckinpah, zoals The Wild Bunch (1969).

Ballard is er bij als Elvis met zijn T(aking)C(are)B(of business)-band begin juli 1970 in de MGM-studio’s van Culver City, Los Angeles aan het repeteren slaat. De intiemste momenten van de film, zo zie je Elvis eigenlijk nooit. Hij geeft aanwijzingen aan drummer Ronnie Tutt, neemt de arrangementen door met James Burton, zingt zelf de koortjes voor. Elvis schreef weliswaar niet zijn eigen nummers, hij wist wel precies hoe hij het wilde hebben.

Elvis als serieuze muzikant, dat is duidelijk de inzet van deze documentaire. In de in 2001 digitaal gerestaureerde versie deden de makers er nog een schepje bovenop. Sprekende hoofden eruit, meer nooit eerder geziene repetitiefragmenten erin. In de montage wordt vooral de nadruk gelegd op het oogcontact dat de muzikanten onderling hebben – niet ieder voor zich spelen, maar samen, een noodzaak voor iedere band.

Elvis is klaar voor Las Vegas. Première: 10 augustus 1970. Na jaren van acteren in onbeduidende Hollywood-films zal hij voor het eerst sinds 1961 weer live optreden voor een volle zaal. Met een camera erbij, want er waren al wel de nodige try-outs geweest. Wat een vervolg moet krijgen is het plezier in muziek dat hij terugvond tijdens de tv-show  ‘68 Comeback Special, met onder meer een akoestisch segment waarin een zittende Elvis wordt omringd door een handvol fans. Zoals de Colonel zegt: Elvis zal nooit meer een nummer zingen waarin hijzelf niet gelooft, zo heeft hij zich voorgenomen.

Net voordat hij op moet, valt de spanning van zijn gezicht te lezen. Begrijpelijk, Elvis had eerder in Vegas gestaan. Nooit was hij vergeten wat hem overkwam op 23 april 1956, 20.00 uur. Heartbreak Hotel was nog onderweg naar de eerste plaats op de Amerikaanse hitlijsten, toen hij zijn entree maakte in hotel The New Frontier. In de Venus Room probeerde hij het publiek te bespelen, maar als de held van tieners kreeg hij maar geen handen op elkaar bij een gehoor dat gewend was aan Frank Sinatra, Liberace en Dean Martin.

De drive die Elvis heeft tijdens Elvis: That's the way It Is maakt de documentaire bijzonder.

Twee weken duurde de kwelling, alleen de Colonel was tevreden. De gage van 15 duizend dollar werd cash betaald en tijdschrift Time Magazine wilde weleens weten waarom. ‘Ja hoor eens’, antwoordde hij, ‘we zitten hier vlak bij een testplek voor nucleaire wapens in de woestijn. Wat als iemand op de verkeerde knop drukt, dan heb je toch niets aan een cheque?’

He-le-maal de Colonel. Het was ook zijn idee om Elvis in 1970 terug naar Vegas te brengen, en Presley wilde dat wel. Hij zinde op revanche, wilde zich bewijzen voor dat blasé publiek. Die drive vind je terug in Elvis: That’s the Way It Is, en ook dat maakt de film  bijzonder.

Alleen wist wist de Colonel door het bewezen succes van geen ophouden meer. Hij sloot een langdurig contract af met hoteleigenaar Kirk Kerkorian: ieder jaar zou Elvis in februari en augustus shows in het International komen doen. Middagshows, avondshows, nachtshows, vaak drie op een dag. 

Laten we zeggen dat het na tweehonderd shows voor Elvis routine werd. En dat na concert driehonderd de verveling toesloeg. Rond show vierhonderd zal hij toch iets van wanhoop hebben gevoeld. En toen moest hij nog 237 shows, want de boeken spreken van 637 optredens in Las Vegas, tijdens een periode van zeven jaar, exclusief twaalf afzeggingen.

Hoe vaak kun je Love Me Tender zingen zonder dat het vals klinkt? Hoe lang werkten die peppillen en vitamine-injecties van dokter George ‘Nick’ Nichopoulos? Hoe leuk bleven die wilde afterparty’s met zijn entourage – de zogeheten Memphis Maffia – op de dertigste etage van het International Hotel?

Maar dat is voor ons allemaal van later zorg. Wie nog eens wil beleven waar in 1970 alle opwinding rond zijn shows in Las Vegas over ging, kan voor één keer weer naar de bioscoop.

Elvis: That’s the Way It Is (1970), regie Denis Sanders, is 8/1 eenmalig in 150 bioscopen te zien.

Colonel Tom Parker

Het gaat er dan eindelijk van komen: de biopic over Dries van Kuijk (1909-1997) alias Colonel Tom Parker. Hij werd geboren te Breda, hij verbleef illegaal in de Verenigde Staten, en groeide als manager uit tot de grootste showbizzschelm van de 20ste eeuw, met zijn wurgcontracten. Een kleurrijke oplichter, die zeker een Nederlandse speelfilm of tv-serie had verdiend. Nu is de Australische regisseur Baz Luhrmann (Moulin Rouge, The Great Gatsby) ermee bezig. Wat nu nog als The Untiteld Elvis Presley Project te boek staat, wordt medio 2021 in de bioscoop verwacht. Tom Hanks speelt de Colonel, Austin Butler Elvis en de Australische actrice Olivia DeJonge werd gecast als Priscilla Presley.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden