Documentaire

Brossa

Mislukte filmplannen

Ter gelegenheid van de honderdste verjaardag van de cinema bundelde Christian Janicot in 1995 honderd onuitgevoerde filmscenario's van schrijvers en kunstenaars als Jean-Paul Sartre, Salvador Dalí, Georges Bataille en Vladimir Majakovski in het vuistdikke, fraai vormgegeven Anthologie du cinéma invisible.


Het boek met ongerealiseerde filmplannen inspireerde Rolf Orthel tot het project Cinéma Invisible, een serie van vijf met steun van de VPRO gemaakte films waarvan er nu drie te zien zijn in het Filmmuseum in Amsterdam. Orthel maakte zelf de documentaire Babel, over de Russische schrijver Isaac Babel die in 1939 een scenario schreef over de bouw van 's werelds grootste zeppelin, de Sovjet Unie I. Digna Sinke maakte Brossa, over de Catalaanse avant-gardeschrijver en -dichter Joan Brossa, wiens werk in het Spanje van Franco niet kon worden verfilmd.

Kees Hin nam, samen met scenarist K. Schippers, het boek zelf tot onderwerp. In Cinéma Invisible: het boek toetst hij tien scenario's uit Janicots boek op hun verfilmbaarheid.

Fernand Léger wilde een film maken waarin hij zijn (verborgen) camera 24 uur richt op gewone mensen. 'De mensen zullen om hulp roepen, als bij een wereldramp', voorspelde hij. Alfred Döblin had plannen voor een film over de ontijzing van Groenland, Aldous Huxley over een worstfabriek. Yves Klein wilde een film maken over de oorlog tussen een lijn en de kleur blauw, in Georges Perecs speelfilm zouden geen gezichten te zien zijn. Ramon Gomez de la Serna wilde een prop papier tot leven wekken, de Russische dichter Osip Mandelstam schreef een scenario over heldhaftige brandweermannen, om vorm te geven aan een parodie op de montage à la Eisenstein.

Het zijn stuk voor stuk intrigerende plannen, maar de verbeelding van Hin voegt er weinig tot niets aan toe. Sterker: door de halfbakken pogingen de scripts alsnog te verfilmen verdwijnt de magie. Hin koos er bovendien voor de te dure, absurde, onuitvoerbare en mislukte filmplannen te doorsnijden met beelden van actrice Betty Schuurman, die in een geluidsstudio, op aanwijzingen van Hin zelf, de voice-over inspreekt. Het boek is beter.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden