Drama

Broken Flowers

Don Juans laatste kunstje

Ronald Ockhuysen

Jim Jarmusch heeft Broken Flowers voor Bill Murray geschreven. Volgens Jarmusch is Murray een ideale acteur, die grote gevoelens suggereert zonder echt iets uit te spelen. Zijn gezicht is als een wit vlak waarop het publiek zijn kleuren en ideeën kan projecteren.

Als Murray op een bank zit, in een trainingspak, dan wekt dat meteen een treurige indruk. Man alleen. Over de helft van zijn leven. Op de televisie flakkert het zwart-wit van The Private Life of Don Juan (1934), met Douglas Fairbanks in zijn laatste rol. De geur van zweetsokken en pizza- resten dringt zich op.


Don Johnston ('met een t', benadrukt de hoofdpersoon vermoeid) heet het personage van Murray ditmaal, en inderdaad: hij heeft veel weg van Bob Harris, de acteur op zijn retour die Murray in Lost in Translation (Sofia Coppola, 2003) gestalte gaf. Beiden zitten goed in de slappe was. Toch lukt het hen niet het leven op de juiste manier vorm te geven; deze mannen zijn te laat tot het besef gekomen dat werk en status minder belangrijk zijn dan liefde en geborgenheid - begrippen die hen jarenlang angst inboezemden.


De parallel tussen Jarmusch' film en die van Sofia Coppola houdt op wanneer Johnston door zijn buurman - een zelfbenoemde detective die ook thrillers schrijft - op pad wordt gestuurd om een aantal van zijn ex-geliefden te bezoeken. Het hoofddoel van de reis is uit te vinden welke voormalige verkering Don een brief op roze papier stuurde. Daarin meldt de anonieme afzender dat Don al 19 jaar een zoon heeft.


De speurtocht langs de vrouwen wordt al snel een weemoedige trip, waaruit blijkt dat het leven plompverloren wendingen kan nemen. Waar de ene ex-partner Don hongerig bespringt en ook haar puberdochter Lolita avances maakt (Don: 'interessante naam, Lolita'), blijkt een andere - een hippiemeisje, destijds - in een bevroren echtgenote te zijn veranderd. Zij zit met haar man in de makelaardij, een beroep waarvoor ze zich schaamt.


En hoe zit het met de linkse advocate, die zo vurig kon schelden? Die drijft inmiddels een praktijk in dierencommunicatie.


De grote kwaliteit van de regie is de droogkomische toon. Jarmusch regisseert zoals Murray kijkt: met lichte verbazing, een tikkeltje meewarig, in de zekerheid dat niets en niemand hem van zijn pad kan krijgen.


Broken Flowers is een breuk in het oeuvre van de Amerikaanse, onafhankelijke filmmaker. Zijn melancholie was nooit toegankelijker, terwijl de muziek van Mulatu Astatke en zijn Ethiopische kwintet de goede zin voortdurend kietelt.


Jarmusch toont zich een duivelskunstenaar. Hij stemt zijn publiek vrolijk terwijl het zit te kijken naar deerniswekkende zaken als een lamlendige vijftiger, gedoofde passies en levens die al van kleur verschieten terwijl ze nog lang niet zijn afgerond.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden