Recensie Søren Sveistrup - Oktober

Brein achter de succesvolle thrillerserie The Killing komt weer met puik vakwerk (vier sterren)

Het brein achter de wereldwijd bekroonde Deense thrillerserie The Killing heeft opnieuw vakwerk afgeleverd. De beerput van de mensheid wordt weer volledig opengetrokken.

‘Nog eentje?’

‘We moeten eigenlijk naar bed.’

‘Nog eentje en dan naar bed?’

‘Nog eentje dan.’

Een jaar of drie nadat iedereen in onze omgeving plotseling wollen kabeltruien ging dragen en midden in een gesprek ‘hæde høde tåck’ begon te zeggen, zagen wij de Deense thrillerserie The Killing – Forbrydelsen, voor de kenners. In twintig afleveringen van een uur werd de moord op een schoolmeisje tot in het kleinste detail uitgeplozen door de onweerstaanbaar norse Sarah Lund. Een whodunit van twintig uur, dat is vergelijkbaar met een Miss Marple-detective van een pagina of duizend.

Er volgden nog twee Forbrydelsen-seizoenen, die we erdoor joegen alsof het een eerste kropje moestuinsla was, en wij een peloton uitgehongerde kevers. Die opvolgers beschreven nog steeds cirkels rond de eeuwenoude Wie Schoot Er-kwestie (waarbij Lund om de haverklap met een lege telefoon en een haperende zaklamp duistere gangenstelsels en verlaten loodsen binnen holde, nimmer bij daglicht en zelden met hulp). Maar ze waren korter, heviger ook, en de plots waren ingewikkelder en omvatten uiteenlopende actuele thema’s.

Na drie seizoenen stopte The Killing en het brein achter de reeks, scenarist Søren Sveistrup, begon aan Oktober, een thriller die, na jaren geploeter, dit najaar (oktober) in vertaling is uitgekomen.

Het verhaal van Oktober: in korte tijd worden verschillende vrouwen vermoord gevonden. Bij de mismaakte lichamen worden kastanjepoppetjes gevonden met daarop de vingerafdrukken van Kristine Hartung. Kristine is de dochter van de Minister van Sociale Zaken. Voor de moord op Kristine is inmiddels iemand veroordeeld, maar haar lichaam is nooit gevonden.

Oktober (waarom eigenlijk gekozen voor Oktober en niet gewoon de originele titel, Kastanjeman, vertaald?) is een goede thriller. Vakwerk. Zoals het de schrijver van een wereldwijd bekroonde bingewatch-thrillerserie betaamt, jaagt Sveistrup je voort, van kort hoofdstuk naar nog korter hoofdstuk, vol dialogen en actie en zonder al te veel contemplatie en voortdurend wisselend van perspectief – alles om de aandacht van de lezer maar niet te verliezen. Die perspectiefsprongen hebben nog een bijkomend voordeel: zo kan de schrijver aan het slot van het boek zijn camera nog even richten op de inmiddels ontmaskerde dader, die – zoals het de ware psychopaat betaamt – kort voor zijn laatste moord nog even gedetailleerd het hoe en waarom van zijn moordlust uit de doeken doet. Ook Sveistrups casting voldoet aan alle eisen van het genre: het speurdersduo bestaat uit de ervaren, ietwat onaangepaste Sarah Lu… eh Naia Thulin en haar kompaan Hess. En zoals het hoort, verdampt de aanvankelijke ergernis tussen de twee naarmate het onderzoek vordert, en worden zij op de huid gezeten door een ijdele chef. Want ook dat is een basisregel in de betere politiethriller: leidinggevenden zijn irritante opportunisten.

Journalisten ook, trouwens.

Het probleem met goede thrillers is dat ze zó spannend zijn dat ook de professionele lezer gedwongen is steeds sneller die pagina’s om te slaan, in galop richting de ontknoping, als een wijnschrijver die de fles ineens aan zijn mond zet omdat hij wil weten of wat onderop zit misschien nóg lekkerder smaakt. Daardoor zou je bijna over het hoofd kunnen zien dat Oktober soms wel erg generiek is, dat Sveistrup zijn debuut wel erg binnen de bestaande kaders heeft proberen te proppen. Dat zijn pogingen om zijn personages psychologisch interessant te maken misschien wat magertjes zijn, en vooral: dat hij zijn modieuze planken wel van heel dik hout zaagt. Steeds vaker tijdens het koortsachtig lezen van Oktober dwaalden mijn gedachten af naar die laatste twee seizoenen van The Killing (maar ook naar The Bridge, of het tweede seizoen van The Missing). Een beetje mysterie omvat in die serie minstens een dode of vier, vijf (Eén moord is geen moord!), bij voorkeur voorzien van een gruwelijk merkteken van de dader, wiens krankzinnigheid in vrijwel alle gevallen wortelt in een grijs verleden. Ook in Oktober wordt de beerput van de mensheid weer volledig opengetrokken: je kunt het zo ziek niet bedenken, of het zit erin.

Maakt dat Oktober tot een mindere thriller? Zeker niet. Ook binnen trends heb je uitschieters naar boven. En toch… Bij de schrijver die de wereld twintig uur lang aan de buis kon kluisteren met het puzzeltje rond één huis-tuin-en-keukenlustmoord, hoop je stiekem een beetje op een nieuwe standaard. Die wordt niet gezet.

Verslavend blijft het wel.

Nog eentje dan.

Søren Sveistrup - Oktober

Uit het Deens vertaald door Corry van Bree.
A.W. Bruna; 544 pagina’s; € 18,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden