Breakfast at Sotheby's

Blauw is beter dan bruin: geestige observaties over de kunsthandel

De Nachtwacht is natuurlijk een uitzondering, maar als een schilderij niet door de deur kan, neemt de prijs van het doek doorgaans af. Hetzelfde geldt voor schilderijen waarop er geen lachje af kan bij de geportretteerde. Een glimlach is goud voor een veilingmeester, tenzij hij natuurlijk De Schreeuw van Edvard Munch onder de hamer krijgt.

Na ruim 35 jaar in de kunsthandel heeft Philip Hook, momenteel directeur impressionistische en moderne kunst bij het veilinghuis Sotheby's, een fijne neus voor wat een kunstwerk duur maakt of juist minder duur. Bruin is in elk geval geen aanbeveling, laat hij in Breakfast at Sotheby's - An A-Z of the Art World weten. Een Miró met bruin erin levert aanzienlijk minder op dan een blauw werk van de Catalaanse meester.

Kunsthistorisch valt dat moeilijk uit te leggen. Kennelijk blijven we toch gewoon mensen als we kunst kopen, toont Hook in zijn boek aan. Bruin is aan de muur nu eenmaal somberder dan blauw. Naakt doet het vrijwel altijd beter dan gekleed en hoe herkenbaarder een doek, hoe hoger de prijs. Uiteindelijk wil de eigenaar graag dat zijn gasten meteen opgewonden 'O, je hebt een Monet!' roepen als ze zijn kamer binnenkomen.

Hook is een kenner, maar toen Sotheby's in 2012 een van de vier bestaande versies van De Schreeuw onder de hamer kreeg (de andere drie hangen in musea), hadden hij en zijn collega's geen flauw idee wat het doek zou opbrengen. Dertig miljoen? Het was tenslotte geen olieverfschilderij, maar een gouache. Of toch veel meer? Uiteindelijk telde een onbekende verzamelaar 120 miljoen dollar voor het doek neer. Dat was bijna de prijs die de Londense bookmakers - de Britten gokken op alles - hadden voorspeld. Kennelijk zitten er bij de bookmakers grotere experts dan bij ons, concludeert Hook droog.

Een vrolijk schilderij levert over het algemeen meer op dan een somber, maar als de maker in de gevangenis heeft gezeten of, zoals Vincent van Gogh, in een gekkenhuis, dan draagt dat bij aan de reputatie van de kunstenaar en de waarde van zijn werk, is de ervaring van Hook. Wat als zou blijken dat Van Gogh geen zelfmoord heeft gepleegd, zoals in een recente biografie wordt geopperd, vraagt Hook zich af. Zou de waarde van zijn werk dan dalen?

Soms is de waarde van een schilderij heel makkelijk te berekenen. Zo haalt Hook het voorbeeld aan van Alexander Koester, een schilder uit München die een eindeloze serie schilderijen met eenden heeft geproduceerd. Veel variatie zit er niet in, afgezien van het aantal eenden. Hoe meer eenden, hoe duurder het doek. Zo leverde een schilderij van Koester met achttien eenden in 1980 liefst 200 duizend euro op. Ongeveer 11 duizend per eend.

Hooks geestige boek zit vol van dergelijke observaties, die vaak meer zeggen over de mens dan over kunst. Maar over zijn klanten is hij discreet, kennelijk uit vrees hen voor het hoofd te stoten en kwijt te raken aan de grote concurrent: Christie's. Wel vertelt hij over een bezoek aan een Japanse kunstverzamelaar aan wie het veilinghuis al menig kostbaar werk had verkocht. In zijn appartement zag Hook echter geen enkel doek hangen. Veel te kostbaar, legde de Japanner uit: de doeken bewaarde hij in de kluis. Aan de muur hingen wel de keurig ingelijste eigendomsbewijzen, want daar ging het natuurlijk om. Het is te hopen dat Hook ooit wel in staat is een boekje open te doen over die curieuze karakters die de prijs van kunst bepalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.