Review

Brallerige toon De Verleiders irriteert mateloos

Het nieuwe theaterstuk van De Verleiders begint sterk, maar verzandt helaas in zelfvoldane betweterigheid en karikaturale meligheid. De fanatieke, brallerige toon van De Verleiders irriteert op den duur.

Beeld Raymond van Olphen

Mens, durf te sterven. Met een nieuwe versie van Dirk Wittes beroemde levenslied Mens, durf te leven opent Martijn Fischer de voorstelling De Verleiders - slikken en stikken. Een sterk begin, niet alleen omdat Fischer een uitstekend performer is, maar ook omdat hij de toeschouwer meteen op het verkeerde been zet. De Verleiders kondigden hun nieuwe productie aan als een voorstelling over zorg en welzijn, maar het gaat dus ook over sterven.

Na drie eerdere afleveringen zijn De Verleiders niet meer weg te denken uit het Nederlandse theater. Aflevering 1 ging over de vastgoedfraude, in deel 2 doken de mannen in de familiegeschiedenis van Albert Heijn en de malversaties binnen het Ahold-concern; deel 3 handelde over het reilen en zeilen binnen de banksector en de haute finance.

In deze nieuwe productie, waarvan de première plaatsvond in het Amsterdamse theater Carré, gaat het over ons zorgstelsel, de marktwerking daarbinnen, de macht van de farmaceutische industrie en over stervensangst. Het procedé is ook dit keer een vorm van cabaretesk vormingstheater, bedoeld om het publiek wakker te schudden. Kijk eens mensen: zo zit de wereld in elkaar, we worden belazerd waar we bij staan - dat is intussen de mantra van De Verleiders.

De Verleiders - Slikken en stikken

Theater
Van George van Houts en Tom de Ket, door Bos Theaterproducties.
Regie: Aat Ceelen.
Met George van Houts, Tom de Ket, Leopold Witte, Victor Löw en Martijn Fischer.
Tournee t/m 27 januari 2017

In de vorige afleveringen leverde dat soms onthutsende kennis op, waarbij deel 1 verreweg het interessantst was. Daarin speelde Pierre Bokma de enigmatische vastgoedmagnaat Nico Vijsma en werd de voze wereld van bouwondernemers doorgelicht in briljant drama. Het probleem dit keer is echter dat er vrij weinig is om je druk over te maken. Het meeste weten we namelijk al. Bijvoorbeeld dat de farmaceutische industrie medicijnen bedenkt om ons ziek en verslaafd te maken, dat prozac vergif is, dat er dokters zijn die meer op hun computer kijken dan naar de patiënt, en dat zorgverzekeraars eigenlijk oplichters zijn.

George van Houts, Tom de Ket, Leopold Witte, Victor Löw en Martijn Fischer maken ons in een aaneenschakeling van pamflettistische, luidruchtige sketches duidelijk dat bodyscans onzin zijn, vrouwen veel ouder worden dan mannen en dus veel meer (zorg) kosten, en dat directeuren van grote farmaceutische bedrijven pure maffiosi zijn.

Af en toe komt er een grafiek naar beneden en de acteurs krijgen ook ieder de gelegenheid een eigen monoloog te houden, waarschijnlijk als zichzelf. Daarin gaat het over de demente moeder van Leopold Witte en het moeilijke dochtertje van Martijn Fischer (en zijn eigen afhankelijkheid van ritalin).Van Houts roept op niet ouder dan 85 te worden.

Voor verbeelding is in het theater van De Verleiders helaas geen plaats. Het is allemaal zo weinig theatraal en zo fantasieloos van vormgeving (een paar witlederen Eames-stoelen, een ziekenhuisbed, en een bureau worden op en af gereden) dat satire hier karikatuur wordt. De morbide humor aan het ziekenhuisbed die gitzwart had moeten zijn, is hooguit bleekgrijs. Alles wordt op luide toon en met veel aplomb meegedeeld, vanuit een zichtbaar zelfvoldane houding. Sommige scènes zijn echt te lang (dat eindeloze woordenspel over het al dan niet vergoeden van een medicijn) of te melig, en soms ook ronduit genant.

Dieptepunt is de sketch waarin de Nederlandse minister van Volksgezondheid (George van Houts als vrouw) op bezoek gaat bij de Amerikaanse directeur van Big Pharma (Victor Löw) om een verlaging van de medicijnenprijzen te bewerkstelligen. Maar de directeur wil eerst haar tieten zien en Van Houts knoopt dus kirrend zijn overhemd open. Onderbroekenlol wordt tietenhumor.

Dat zo'n goed acteur als Löw hier volkomen hysterisch los gaat, helpt helaas ook niet mee. Die brallerige, fanatieke toon van de vijf verleiders irriteert op den duur mateloos, want elke nuance, elke relativering gaat hierdoor verloren. Nergens geven de mannen elkaar of ons een knipoog, voor twijfel is geen plaats. De betweters heersen.

Eerdere verleiders

Ook de voorgaande drie delen werden gerecenseerd.

De Verleiders 1 - De casanova's van de vastgoedfraude (première 4/10/2012)
'In de knappe bewerking van Van Houts gaan geldzucht, drama en humor samen. Flitsende dialogen, fenomenale monologen en rake oneliners over waarheid en bedrog worden afgewisseld met bespiegelingen over hebzucht en wraak.'

De Verleiders 2 - De val van een superman (première 28/02/2014)
'De energie en snelheid waarmee de voorstelling wordt gespeeld, maken deze weliswaar vermakelijk, maar je valt dit keer niet voor ze in katzwijm.'

De Verleiders 3 - Door de bank genomen (première 11/11/2014)
'De oprechte woede van de makers manifesteert zich in een opgefokte speelstijl, waardoor de voorstelling modern vormingstheater wordt dat oproept tot actie, inclusief geheven vingertje.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden