Beschouwing Jongeren aan de botox

Botox hier, filler daar: cosmetische ingrepen worden steeds normaler onder jongeren

Beeld Valentina Vos

Niet alleen op selfies, maar ook in het echt wil een groeiende groep jonge vrouwen er perfect uitzien. Om dat doel te bereiken schrikken ze niet terug voor een cosmetische ingreep - of tien.

De Enschedese wimperstylist Sedef Aydin (21) begon met haar lippen. Die konden wel een beetje volume gebruiken, want ze vond dat haar neus zo groot leek in verhouding. Dus ging ze naar een kliniek in Duitsland, waar ze 1 milliliter hyaluronzuur in haar lippen liet spuiten. Sindsdien heeft ze ze nog vier keer laten vergroten, ze vond ze iedere keer toch te smal. Soms met 1 milliliter, soms met 1,5. Nadat ze haar lippen had aangepakt, wilde ze eigenlijk ook wel iets aan haar neus laten doen. In Turkije kostte een neuscorrectie maar 1.700 euro. En omdat ze bang is voor rimpels, liet ze afgelopen zomer preventief botox spuiten in haar voorhoofd. In totaal heeft Aydin in een jaar tijd 3.080 euro uitgegeven aan cosmetische ingrepen – haar wimperextensions, haarextensions, nepnagels en tweewekelijkse zonnebankbezoekjes niet meegeteld.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Aydin is niet de enige die op zo’n jonge leeftijd plastische ingrepen ondergaat. ‘Ik heb maar één vriendin die geen botox of fillers heeft gehad en die laat binnenkort haar lippen doen.’ Zij en haar vriendinnen wisselen tips uit over welke dokter de beste is en maken selfies met hun nieuwe gezichten.

Steeds normaler

Plastische ingrepen worden normaal in Nederland. Volgens het Erasmus Medisch Centrum werd er 250 duizend keer botox gebruikt in 2016. Voor fillers geldt: 140 duizend keer. Vooral jonge vrouwen overwegen een cosmetische ingreep: uit een opiniepeiling van het tv-programma EenVandaag onder ruim 22 duizend mensen blijkt dat een derde van de vrouwen tot 35 jaar zich kan voorstellen in de toekomst cosmetische chirurgie te ondergaan. Ruim een kwart (27 procent) overweegt serieus een ingreep. Vooral een borstvergroting of borstlift, liposuctie, botox in het gezicht of lipvullers zijn populair. Een derde van de mensen die al eens plastische ingrepen hebben ondergaan, is onder de 35. Het is het eerste grote onderzoek naar plastische chirurgie in Nederland. Hierdoor is niet duidelijk in hoeverre sprake is van groei, maar in de VS is het aantal laagdrempelige cosmetische ingrepen als botox sinds 2000 met 200 procent gestegen. Waarom gaan jonge vrouwen, die nog geen rimpels hebben, massaal aan de botox en fillers? 

Botox is een spierverslapper, een gif dat geproduceerd wordt door de bacterie clostridium botulinum. Dit gif wordt verdund in de spier gespoten en verlamt de spier tijdelijk. Als je niet kunt fronsen, kan die fronsrimpel zich ook niet ontwikkelen. Daarnaast is botox zetten een laagdrempelige ingreep: het duurt maar vijf minuten, kan al vanaf 75 euro en verdwijnt na vier maanden uit de huid. Fillers zijn gemaakt van hyaluronzuur en blijven een maand of negen zitten. Bij jonge vrouwen  is vooral het vullen van de lippen of de huid bij de jukbeenderen populair. 

Een verklaring is het huidige, haast robotachtige schoonheidsideaal. Beroemdheden als Kylie Jenner of de Nederlandse Nikkie de Jager (van het YouTube-kanaal NikkieTutorials) lijken met hun perfect symmetrische gezichten haast mangapoppetjes. Natuurlijk, een rimpelloze huid, grote ogen en dikke lippen worden al langer mooi gevonden, maar de komst van sociale media hebben bewerkstelligd dat dit geairbrushte ideaal voor iedereen bereikbaar is. Op apps als Instagram, Facetune of Snapchat kun je filters over je gezicht plakken, waardoor jij óók opeens die grote reeënogen hebt, een smal neusje en een gebronsde huid. We kunnen zo ons eigen gezicht perfectioneren – en des te meer balen als dat ideaal in het echte leven tegenvalt.

Onderzoekers van de Boston Universiteit noemen dit fenomeen snapchat dysmorphia: de behoefte om er uit te zien als de bewerkte versie van jezelf. Ze publiceerden een artikel in het wetenschappelijke tijdschrift JAMA Facial Plastic Surgery, waaruit blijkt dat 55 procent van de chirurgen patiënten krijgt die een ingreep willen laten doen om zo betere selfies te kunnen maken. Een trend die volgens de onderzoekers maakt dat de grens tussen realiteit en fantasie vervaagt: we willen er in het echte leven zo perfect uitzien als op sociale media. Botox en fillers dienen als een real life filter.  

Nieuwe media normaliseren het gebruik van cosmetische ingrepen. Op YouTube vertellen jonge Nederlandse influencers over de plastisch chirurgie die zij hebben ondergaan. Mascha Feoktistova (32), beter bekend als Beautygloss (635 duizend abonnees), vertelt in de drie kwartier durende video ‘Iets aan mijn gezicht laten doen’ uitgebreid over haar lipvullers en botox. Ze zegt blij te zijn met haar nieuwe lippen en moet lachen om het feit dat ze niet meer kan fronsen, maar benadrukt wel nog even dat plastische ingrepen niet de oplossing zijn voor je onzekerheden. De video is ruim een half miljoen keer bekeken. 

Lifestylevlogger Laura Ponticorvo (148 duizend abonnees) liet op 31-jarige leeftijd haar vet wegvriezen, beautyblogger Serena Verbon (258 duizend abonnees) onderging op haar 32ste een ooglidcorrectie, vlogger Selma Omari (87 duizend abonnees) nam op haar 22ste neusfillers en comedian Nienke Plas (257 duizend abonnees) nam op haar 31ste borstimplantaten

Ook vlogger Monica Geuze (524 duizend abonnees) plaatste een video waarin ze op 21-jarige leeftijd haar lippen laat opspuiten. In haar latere vlog ‘Mening over fillers’ vertelt ze dat ze het hypocriet vindt dat iedereen zo moeilijk doet over plastische ingrepen: ‘Iedereen heeft nepnagels, heeft nepwimpers, gaat naar de kapper, heeft een beugel, gaat naar de zonnebank. Vroeger was het een hele facelift die je moest laten doen, nu zijn het veel kleinere ingreepjes. Het is maar voor een aantal maandjes, want botox en fillers lossen vanzelf weer op.’

De trend om botox en fillers te nemen leeft niet alleen onder influencers. Presentatrice Iris Enthoven (23) maakte voor het YouTube-kanaal Concentrate Velvet (176 duizend abonnees) de vierdelige serie ‘Generatie Botox’, over jonge meiden die botox en fillers willen. De 19-jarige Kessy zegt dat het heel normaal is geworden om iets aan je uiterlijk te willen veranderen. Ze stelt: ‘Mijn rechterwenkbrauw vind ik iets te hoog, dat zorgt voor asymmetrie in mijn gezicht, dat zie je vooral terug op foto’s.’ Ze wil daarom botox laten inspuiten. Dat verlamt de spier, waardoor deze ontspant en de wenkbrauw iets lager op haar gezicht zakt.

In de derde aflevering doet Enthoven zich voor als 16-jarige en belt ze twintig klinieken. Hoewel je volgens de wet pas plastische ingrepen mag ondergaan vanaf je 18de, zeiden acht klinieken dat ze welkom was voor een botoxbehandeling. ‘Ik heb wel vaker klantjes van 16’, zegt een specialist, ‘die komen dan met hun ouders.’

Is 18 oud genoeg?

CDA-kamerlid Joba van den Berg pleitte in april 2018 voor een verhoging van de leeftijdsgrens voor plastisch chirurgie van 18 naar 21. Daarin staat ze niet alleen: uit de peiling van EenVandaag onder 22 duizend mensen blijkt dat 63 procent van de deelnemers vindt dat de leeftijdsgrens 21 jaar moet zijn. Cosmetisch arts Robert Schoemacher denkt niet dat de verhoging mogelijk is: ‘Op je 18de ben je officieel volwassen. Als je naar Afghanistan kan worden uitgezonden, moet je ook kunnen beslissen over je eigen gezicht.’

Demi van Beijnen (21) vlogt ook over haar plastische ingrepen. Ze heeft een overeenkomst met een cosmetische kliniek: zolang ze er video’s over maakt, krijgt ze de behandeling gratis. Inmiddels is ze zeven keer geweest: ze heeft botox in haar wenkbrauwen en voorhoofd, vier keer haar lippen laten opvullen, fillers in haar neus – ‘om de bobbel minder zichtbaar te maken’ – en bij haar jukbeenderen.

 Van Beijnen merkt dat haar vierduizend volgers goed reageren op haar video’s over plastisch chirurgie: die worden meestal meer dan tienduizend keer bekeken, terwijl haar normale video’s zo’n anderhalf duizend keer bekeken worden. ‘Er zijn maar weinig vloggers die consequent hun ingrepen laten zien. Ik vind dat plastisch chirurgie bespreekbaar moet worden. Vrouwen smeren allemaal antirimpelcrème, maar doen moeilijk over botox. Terwijl je er niks van ziet, je hebt nergens last van en je bereikt wél het resultaat bereikt dat je ook met dat crèmepje wil.’ 

Van Beijnen vindt niet dat ze met haar vlogs jonge kijkers stimuleert om ook een ingreep te laten doen: ‘Als mensen het willen, doen ze het toch wel. En ik ben ook een goed voorbeeld: ik laat het bij een professional doen, en niet bij iemand thuis of ergens heel goedkoop.’

‘Een zorgelijke ontwikkeling’

Cosmetisch arts Robert Schoemacher (61) is geen voorstander van behandelingen voordat er daadwerkelijk iets te zien is. Hij vindt de toename van het gebruik van botox onder jongvolwassenen een zorgelijke ontwikkeling: ‘Je spuit wel gif in je lichaam.’ Natuurlijk, zelf gebruikt hij ook botox, maar pas sinds tien jaar. Als deze meiden op hun 20ste beginnen, houden ze er waarschijnlijk nooit meer mee op. Als je tien jaar botox spuit hoef je steeds minder te laten spuiten: de spieren worden kleiner en slapper. Misschien zorgt dat er in het geval van de jonge vrouwen voor dat ze bepaalde gezichtsspieren helemaal niet meer kunnen gebruiken – we weten nog niet wat er gebeurt na zestig jaar botox. Sedef Aydin vindt dat niet erg: ‘Ik kijk wat ik nu mooi vind, daar handel ik naar.’ 

Met de risico’s houdt ze geen rekening. Volgens Schoemacher zijn die er wel: ‘Als de botox niet goed gespoten wordt bij het oog, kun je dubbel gaan zien. En als er bij het behandelen van de lachrimpels naast je oog verkeerd geprikt wordt, kan de mondhoekzenuw geraakt worden – dan kun je niet eens meer een slok drinken binnenhouden.’ Toen bij Aydin de botox op haar voorhoofd uitwerkte, kreeg ze een deuk in haar gezicht. Gelukkig trok die na een hoop masseren weer weg.

Tot 2015 werden er soms vullers gebruikt van niet afbreekbaar materiaal. Daardoor konden er in het gezicht van gebruikers vreemde harde randen of bobbels ontstaan. Sindsdien wordt afbreekbaar materiaal gebruikt, al kan ook dat misgaan. Schoemacher: ‘Er kunnen infecties of allergische reacties ontstaan. Soms raken mensen verminkt, ik heb hoofden als bloemkolen voorbij zien komen. Dat moet ik dan oplossen, maar dat is niet te doen: je houdt littekens.’ 

Schoemacher maakt zich vooral zorgen om de opkomst van klinieken waar je voor heel weinig geld een spuitje kunt laten zetten. ‘Tegenwoordig mogen tandartsen botox zetten, terwijl ze daar niet eens voor gestudeerd hebben. En schoonheidsspecialisten doen het ook, terwijl dat hartstikke verboden is. Ook het gebruikte product kan enorm in kwaliteit verschillen.’ Vandaar dat er zulke prijsverschillen zijn: botox kost tussen de 75 en 250 euro, fillers kosten tussen de 180 en 850 euro.

Grouponbon voor lipvullers

Bij Sanne (25) is het bijna misgegaan. Zij wil liever niet met haar echte naam in de krant, omdat er in haar omgeving een stigma heerst op plastische chirurgie. Van haar vrienden is zij het meest bezig met beauty. Haar goede vrienden en ouders, die ze het wel vertelde, verklaarden haar voor gek. Ze waren ervan overtuigd dat ze binnen de kortste keren haar hele gezicht zou verbouwen. ‘Met mijn vriendin heb ik er maanden lang ruzie over gehad: ze schaamde zich tegenover haar omgeving dat haar vriendin zoiets deed.’ 

Bij Groupon kocht Sanne voor 200 euro een bon voor lipvullers bij een kliniek aan de Herengracht. ‘Ik dacht: als ze een pand op de Herengracht kunnen betalen, zal het wel goed zitten. Ze hadden bijna alleen maar vijfsterrenbeoordelingen – ik had niet bedacht dat ze die zelf schreven.’ Ze maakte een afspraak en kwam terecht in een louche kliniek. ‘De wachtkamer was extreem karig, er waren twee stoelen en gedateerde tijdschriften van de leesmap. Er was geen kapstok, dus ik legde mijn jas maar op de grond. De dokter vertelde helemaal niet wat hij ging doen en de behandeltafel was helemaal doorleefd. Hij gebruikte ook geen verdovende crème, zoals ik bij vloggers had gezien, maar injecteerde een tandartsverdoving. Ik was totaal overdonderd door hoe grof hij met me omging en niet in staat er tegenin te gaan, vooral omdat ik nog nooit zoiets had meegemaakt. Vervolgens spoot hij de vuller in. Na een kwartier stond ik weer buiten, zonder dat er iets gezegd was over nazorg. Ik heb een week lang met enorme gezwollen lippen rondgelopen.’ 

Even later kwam in het nieuws dat de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd de kliniek een waarschuwing had gegeven, omdat ze tekortschoten op ieder gebied: kwaliteit, veiligheid en infectiepreventie. Gelukkig voor Sanne verminderde de zwelling en kreeg ze het resultaat waarop ze hoopte. Toch denkt ze niet dat ze het nog een keer laat doen: ‘Het was gewoon een probeersel, ik wilde het één keer ervaren.’

Voor Aydin is plastisch chirurgie alle risico’s waard: ‘Schoonheid is voor mij heel belangrijk. Als je mooi bent, heb je zelfvertrouwen. Mijn grootste voorbeeld is Kylie Jenner. Ik wil een gladde, bruine huid, een rechte, smalle neus en volle lippen. Daar doe ik alles voor.’ 

Ze heeft in een jaar tijd zes milliliter in haar lippen laten spuiten. Ze vindt het niet erg dat je ziet dat het nep is. ‘Ik vind dat neppe juist mooi.’ Aydin vindt het fijn dat mensen op deze manier kunnen zien dat ze veel geld aan haar uiterlijk heeft uitgegeven. Schoonheid is haar niet gegeven; ze heeft er zelf voor moeten werken. 

Haar ex vond dat ze moest stoppen, maar zelf denkt ze kunnen te zien wanneer het teveel is: ‘Sommige meiden hebben een duckface, dat vind ik niet mooi.’ Het is opvallend: de geïnterviewden vinden de ingrepen bij zichzelf wel altijd mooi, bij een ander niet. Ook uit het opiniepanel van EenVandaag blijkt dat 91 procent van de mensen die plastisch chirurgie heeft ondergaan er zelf tevreden over is, terwijl maar 36 procent van de mensen het een verbetering vindt bij een ander.

Aydin is nog lang niet klaar. Nu staan er nieuwe tanden op het programma: ‘Ik ga voor facings: een wit porseleinen laagje over mijn tanden. Eerst wilde ik mijn eigen tanden eruit laten trekken, maar dat vind ik toch wel zonde.’ Ook wil ze haar onderkin weghalen: ‘Die heb ik niet, maar het kan nog wel strakker.’ Soms grapt haar moeder dat als Aydin kinderen krijgt, ze in ieder geval niet op haar zullen lijken. ‘Ik ben verslaafd’, geeft Aydin toe, ‘Maar ik vind het niet erg. Ik kijk nog steeds heel vaak in de spiegel om mijn nieuwe neus te bewonderen. Plastische ingrepen kan ik iedereen aanraden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden