Boterbloemen met kelken vol bloed

Dankzij het hernieuwde succes van de romans van Halldór Laxness staat de IJslandse literatuur onverwacht weer in de belangstelling. Met als voordeel dat ook andere auteurs een kans krijgen, zoals Gudbergur Bergsson (1932)....

Peter Swanborn

Afgezien van de vertrouwde landschappen van bergen, meren, schapen en mist is dit boek heel anders dan de sociaal-realistische drama’s van Laxness. Vervreemding speelt een veel grotere rol, en Bergsson verstaat de kunst om het alledaagse met een enkel woord mysterieus te maken, en andersom.

Hoofdpersoon is een 9-jarig meisje uit Reykjavik, dat door haar ouders voor straf naar een boerderij in het binnenland wordt gestuurd. Wat ze misdaan heeft, wordt pas later duidelijk. Het blijkt niet meer te zijn dan het opeten van sandwiches in een supermarkt zonder eerst langs de kassa te gaan.

Het naamloze meisje komt terecht bij een zwijgzaam echtpaar dat samen met een knecht in de wilde verlatenheid een boerderij met paarden en koeien runt. Na enige tijd duikt er nog een dochter op. Zij is in eerste instantie de vrolijkheid zelve, maar raakt ongewenst zwanger waarna zij verdwijnt om in de grote stad abortus te laten plegen.

Haar thuiskomst wordt ironisch genoeg gevierd met een groots diner waarvoor een pas geboren kalf in de open lucht geslacht wordt.

Bergsson beschrijft die scène op onnavolgbare wijze: ‘Toen konden de boterbloemen het bloed niet meer houden en ze bogen naar de aarde om hun kelken leeg te gieten en ze richtten zich slechts weer half op.’

Het boek kent meer van dit soort gruwelijke symboliek, maar het bevat ook veel humor en poëzie. Zo vertrouwt de wereldvreemde knecht iedere avond zijn hartzeer toe aan zijn dagboeken, in de hoop hiermee later een vrouw te veroveren. En ook het meisje vlucht in de fantasie. Haar hoop is gevestigd op een mythische zwaan die in het plaatselijke bergmeer huist. Maar zelfs dit toonbeeld van zuiverheid blijkt een schaduwzijde te hebben.Peter Swanborn

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden