Bossche koppen

Mission Foet, stond er gekalkt op de ruggen van vijf jongeren met groene haren die liedjes ten gehore brachten voor het marktgaande publiek....

Boven in het warenhuis, achter het venster, blikten we over de daken van de huizen die als slordig strooigoed rond de kerk liggen. Maar ook bekeken we de Bosschenaren van dichtbij. Een jongedame uit Vlijmen die ons zag spieden naar inheemse lobbesen en authentieke bollen, raadde onze gedachten. Ja, de Nuenense koppen die Van Gogh vastlegde, die kun je hier nog steeds in het wild aantreffen. En ook haal je feilloos de types eruit die vanavond in de schuur naast hun huis aan de praalwagens voor carnaval liggen te sleutelen.

Er is er een die over alle hoofden waakt, en dat is de apostel en evangelist zelf, patroon van het bisdom. Aan hem is een kleine tentoonstelling gewijd in het Sint-Janscentrum waar het seminarie is gevestigd. Op velerlei pronkstukken is hij afgebeeld, dikwijls met boek en ganzeveer die aan zijn opdracht herinneren, en met de adelaar vanwege de verhevenheid van zijn evangelie-proloog. De hoogvlieger onder de apostelen krijgt daarin immers van de Heere de opdracht, te schrijven hetgeen hij gezien had, en hetgeen is, en hetgeen geschieden zal na dezen (Openbaring 1:19).

Je gaat allicht wat plechtstatiger lopen in de stille ruimte van het voormalig fraterhuis, in het zwijgende gezelschap van een heer die door de caissière met Eerwaarde wordt aangesproken.

Te zien zijn schilderijen, onder meer een van een zekere Schimmelpenning uit 1840. Om onnaspeurlijke redenen mag zijn doek het omslag sieren van de keurige catalogus. Johannes staat erop als een plompe vrouw met manen, net Oscar Wilde in vermomming.

Miraculeus hoeveel verschillende aangezichten de heilige in vijf eeuwen heeft aangenomen: als bekrulde jongeling zo ongeveer bij Jezus op schoot (beeld, 1959), als oude grijze bebaarde (Russisch icoon, 18e eeuw), met in vervoering achterovergebogen hoofd zoals in brons gegoten door redemptorist Gerard Mathot (1985), of - spits mondje en heksenkin - op een boekrol schrijvend zoals geborduurd op een kelkafdekking die palla wordt genoemd (ca. 1940).

Uit schatkamers, kloosters en parochies van Den Dungen tot Duizel zijn missalen gehaald, monstransen, lezenaar, canonbord, beeld van papiermache, ciborie en suisse-sjerp. De woorden alleen al. Voeg daarbij de bisschopsstaffen van mgr. Bluyssen (verguld zilver en coco-wood) en die van mgr. Bekkers (verguld zilver met ivoor) met een fiere adelaar als handgreep, en je krijgt zin om daarmee naar de basiliek te tokken.

Wie dan zijn ronde maakt door de Sint-Jan, kan het plafond niet ontgaan. Fraai gerestaureerd, toont het frisse stippen, schuldeloze dieren des velds en guirlandes. Maar kijk in het midden opwaarts naar het hoogste punt, en een reuzenoog blijkt je in de smiezen te hebben gehouden. Je draagt geen hoofddeksel, en voelt je betrapt. Ook jij, aanmatigend baasje, hebt een bovenbaas. Al die tijd heeft de Alziende geluidloos gegniffeld bij het monsteren van de harige bloemkool die tussen jouw eigen schriele schouders geplant staat.

Arjan Peters

Sint-Jan, apostel en evangelist. Tot en met 5 oktober in het Sint-Janscentrum, Papenhulst 4, 's Hertogenbosch. Catalogus ¿ 15,-.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden