Bordewijks korte zinnen werken mooi op toneel

ROTTERDAM Heel de stad kent deurwaarder Dreverhaven als een meedogenloos en onverzettelijk mens. Een man die even hard is voor zichzelf, als voor alle debiteuren die hij op zijn pad tegenkomt. Zijn zoon Jacob Willem Katadreuffe is een van hen.

De keiharde strijd die vader en zoon vervolgens leveren in Karakter is bekend. Het boek is dankzij de bondige en zakelijke bewoordingen van Bordewijk en de herkenbare thematiek terecht een klassieker geworden. De met een Oscar bekroonde film van Mike van Diem uit 1998 bevestigde die status nog eens. Peter Sonneveld maakte bij zijn theatergroep Bonheur in Rotterdam een toneelbewerking die gelukkig alle kwaliteiten van het origineel behoudt.

Bordewijks heldere taal leent zich opvallend goed voor een theaterbewerking, zo blijkt. De vele korte en kordate zinnen werken in perfect als dialoog. Ook al spreken acteurs regelmatig in de derde persoon, bij gebrek aan een verteller op het toneel. Maar storend is dat nauwelijks.

De voorstelling is eigenlijk een opeenvolging van sleutelscènes. Het gaat van confrontatie naar confrontatie: tussen moeder en zoon, tussen vader en zoon en ten slotte tussen vader en moeder. Daarnaast zorgen de jonge energieke communist Jan Maan (gespeeld door Noël S. Keulen) en de mooie Lorna Te George (Laura Mentink) voor humor en verstrooiing. Meer dan deze vijf personages zijn er in deze bewerking niet overgebleven.

Peter Bolhuis is Dreverhaven. De acteur blijkt perfect gekozen voor zijn rol. Met zijn grove fysieke bouw en dreigende stemgeluid slaat hij een gedenkwaardig figuur als de norse en allerminst spraakzame vent. Hoogtepunt is het gesprek – althans de poging daartoe – tussen hem en de altijd alleen gebleven Jacoba, mooi onvermurwbaar gespeeld door Marike van Weelden.

Een wat minder blijvende indruk maakt echter Thomas Oerlemans als de wat naïeve en in zichzelf gekeerde Katadreuffe. De sukkel die Oerlemans er van maakt, is amper geloofwaardig. Met name de cruciale scènes waarin Dreverhaven hem een mes aanreikt, om de jongen uit te dagen de twist eens en voor altijd met karakter te beslechten, komen zo knulliger over dan de bedoeling is.

Desalniettemin is Sonnevelds Karakter een strakke en heldere bewerking, waarin de sfeer en stijl van het oorspronkelijke verhaal mooi vertaald zijn naar het toneel. Ook het mooie decor, een enorme trappeninstallatie van beeldend kunstenaar Jasper Niens, doet wat dat betreft zijn werk. Een toneelbewerking die als kunstwerk op zichzelf kan staan.

Karakter naar F. Bordewijk door Theaterbedrijf Bonheur, regie en bewerking Peter Sonneveld. Theater Bonheur, Rotterdam, 28 maart. Daar t/m 27 april.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden