Bordeel voor Francis Crick

In 1961 nam de Britse ontdekker van de spiraalstructuur van DNA, Francis Crick, pardoes ontslag als founding fellow van het Churchill College in Cambridge – een mooie erebaan....

De naamgever van het college, Sir Winston Churchill zelf, schreef Crick een briefje, waarin hij aangaf niet te begrijpen waarom Crick zo'n drastisch besluit nam. ‘Een kapel kan velen toch een plezier doen, en niemand hoeft er tegen zijn wil binnen te gaan.’

Volgens de korte Crick-biografie van de Britse wetenschapsschrijver Matt Ridley mag het antwoord van de eigenzinnige moleculair bioloog (1916-2004) karakteristiek en veelzeggend heten. Crick stuurde Churchill een cheque van tien guineas en een brief. Dat geld, schreef hij, was voor de inrichting van een bordeel op het college.

‘Deze voorziening zou velen in Cambridge plezieren terwijl niemand er tegen zijn wil naar binnen hoeft te gaan.’ Daarenboven, aldus Crick, stond déze voorziening tenminste open voor alle kerkelijke gezindten en zelfs atheïsten en agnosten als hijzelf. Churchill antwoordde wijselijk niet.

Het briefje is Crick ten voeten uit: principieel, ironisch, ijzingwekkend scherp, verbaal verpletterend. En een ongelikte beer, ook. Maar volgens Ridley is het vooral geen incident dat Crick zo aanslaat op de voorgenomen kapel. De hele speurtocht in 1953 van Crick, met zijn Amerikaanse medeontdekker James Watson, naar de moleculaire structuur van DNA, is in feite ingegeven door de overtuiging dat materie de enige basis kan zijn voor het leven. Niks geest, moleculen.

In zijn jeugd heeft hij zich voorgenomen twee raadsels op te lossen: wat leven is, en hoe de menselijke geest werkt. Het eerste levert hem in 1962 een Nobelprijs op, samen met Watson en Maurice Wilkins. Het tweede, later, vooral felle kritiek op zijn politiek incorrecte opvattingen over intelligentie.

Veel van Ridleys tekst (helaas zonder register) laat zich lezen als de eerste aanzet voor een echte wetenschappelijke biografie, die van Crick opmerkelijk genoeg nog nooit gemaakt is. Moleculaire biologie en genetische coderingen nemen er onwillekeurig de hoofdrol over van de hoofdpersoon.

Dat levert een aardig, maar relatief bekend verhaal op, onder anderen al door Watson opgeschreven in zijn klassieker The Double Helix. Over de manier waarop de oeverloze veelprater Crick en de rommelaar Watson in 1953 de dubbele spiraal ontdekken. Het flamboyante genie Crick blijft daarna decennia gezichtsbepalend voor de hele moleculaire genetica.

Verrassender is echter het verhaal over de jongere Crick, die aanvankelijk niet bepaald geldt als een genie, in de oorlog vanwege zijn wiskundige intuïtie in de technische spionage belandt, lang in de marge blijft en dan opeens toch nog op zijn natuurlijke plek in de wetenschap valt. Een geval van een molecuul dat zijn ontdekker vindt, vond Crick zelf.

Martijn van Calmthout

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden