'Boomwortels is Van Goghs laatste schilderij'

Welk schilderij Vincent van Gogh als allerlaatste maakte, was jarenlang een raadsel. Nu is bij toeval bewijs gevonden dat het Boomwortels moet zijn.

Boomwortels, 1890 Vincent van Gogh (1853 - 1890) Beeld Van Gogh Museum, Amsterdam  (Vincent van Gogh Stichting)
Boomwortels, 1890 Vincent van Gogh (1853 - 1890)Beeld Van Gogh Museum, Amsterdam (Vincent van Gogh Stichting)

Het Van Gogh Museum publiceert dat donderdag in het boek Van Gogh: New Findings, met nieuwe ontdekkingen over de schilder.
Eerder werd Korenveld met Kraaien bestempeld als eindwerk. 'Een donkere onweerslucht, opvliegende kraaien boven een veld; het leek een aankondiging van de zelfmoord', zegt Louis van Tilborgh, onderzoeker bij het Van Gogh Museum. 'Maar uit brieven van Van Gogh blijkt dat hij het kunstwerk al begin juli 1890 had geschilderd, terwijl hij pas eind juli stierf.'

Van Tilborgh probeerde samen met ecoloog Bert Maes uit te vinden wat op het abstract ogende schilderij Boomwortels stond afgebeeld. Zij ontdekten dat het schilderij helemaal niet af was. De bovenkant is afgewerkt, maar de onderste helft blijkt deels schetswerk. 'De verf is snel en oppervlakkig langs de noppen van het doek aangebracht', zegt Van Tilborgh. 'Het was misschien al eens opgemerkt, maar nu vielen de puzzelstukken in elkaar. Van Gogh was een ambachtsman. Als hij aan een schilderij begon, maakte hij het af.'

Er bestaat nog een ander onvoltooid schilderij van Van Gogh, maar een briefje van de zwager van de broer van Vincent, Theo van Gogh, wijst naar Boomwortels als eindwerk. 'Bijna niemand kent dat briefje, maar ik had het een keer gezien in een catalogus en moest er opeens aan denken', zegt Van Tilborgh. 'Er staat op dat Van Gogh op de morgen voor zijn dood een bosgezicht had geschilderd, vol zon en leven.'

Bosgezicht
Op Boomstronken blijkt na het onderzoek met de ecoloog inderdaad een 'bosgezicht' te zijn afgebeeld, aldus de onderzoeker: verminkte boomstronken van hakhout op de wand van een mergelafgraving. Door de gebruikte verf zijn de kleuren veranderd, waardoor de diepte is weggevallen en de stronken blauwer lijken, zegt Van Tilborgh. 'Het is veel abstracter geworden dan hij bedoelde.'

Vincent en Theo van Gogh en zijn broer Theo woonden helemaal niet op de derde verdieping van het pand 54 Rue Lepic in Parijs, inmiddels een toeristentrekker. Ook dat was een conclusie van het onderzoek van het Van Gogh Museum. De broers woonden op de vierde verdieping.

undefined

Het Van Gogh museum in Amsterdam Beeld ANP
Het Van Gogh museum in AmsterdamBeeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden