INTERVIEW

'Bond is groter dan groot'

Het Nederlands Film Festival stelt dit jaar de meesters achter de schermen centraal. Zo ook de cameraman van de nieuwe James Bond, de Nederlander Hoyte van Hoytema (43).

Cameraman Hoyte van Hoytema (43). Beeld Ruben Uvez

Het was een moment van ontspanning, tussen de opnamen door voor het nieuwe James Bond-avontuur Spectre. 'Krijg toch allemaal de kolere', zong director of photography Hoyte van Hoytema (43) tot kostuumontwerpster Jany Temime, en ook de rest van de tekst van Danny de Munks titelsong voor Ciske de Rat kwam er vloeiend uit. Hij zag de film als klein jongetje uit Dinteloord, zij verzorgde de kleding van de cast. Tegenwoordig kleedt Temime 's werelds bekendste filmpersonages, van Harry Potter tot 007. En Van Hoytema brak in 2008 internationaal door met de opmerkelijk sierlijk gefilmde Zweedse vampierfilm Lat den rätte komma in (Let the Right One In). Sindsdien weten de groten onder de Hollywoodregisseurs hem te vinden. Voor Spike Jonze filmde de Nederlander de sf-relatiekomedie Her, voor Christopher Nolan diens sf-megaproductie Interstellar. En nu dus Bond.

Die film, de 24ste in de reeks, is bijna af. Dinsdag vertrekt Van Hoytema voor twee weken naar Londen, om de kleuren nog een tikje bij te stellen. Net als kostuumontwerpster Temime werd hij afgelopen weekeinde in eigen land geëerd als 'Dutch master'. Van Hoytema gaf een masterclass voor vakgenoten. Over Spectre - over een maand is de wereldpremière in Londen - mag hij weinig loslaten. 'Ik dácht dat Interstellar een grote productie was. Dat is ook zo natuurlijk, maar Bond is toch een klasse apart. Groter dan groot.'

Hij was vast van plan een rustpauze in te lassen na de intensieve opnameperiode van Interstellar (2014, budget 165 miljoen dollar), tot Sam Mendes hem op gesprek vroeg. De Britse filmer (o.a. American Beauty) nam de vorige Bond-film Skyfall op met de elf maal voor een Oscar genomineerde Roger Deakins, tevens vaste cameraman van de gebroeders Coen. Daarvoor werkte Mendes met de legendarische cinematograaf en 'lichttovenaar' Conrad Hall, die in 2003 is overleden. Collega's met een onaantastbare status in het filmvak, de top van de top. 'Heel vleiend om mijn naam in dat rijtje te zien', zegt Van Hoytema tijdens een gesprek in de foyer van het Utrechtse muziekcentrum Tivoli. 'Toch was ik er aanvankelijk niet zo happig op: ik wilde écht even niks doen. Ik dacht: er is niks op de hele planeet dat mij nu een nieuwe film in kan trekken. Maar ja, Bond... En Mendes...'

Forum van regisseurs

De fraaiste uitbreiding van het Nederlands Film Festival is het dit jaar toegevoegde Forum van de regisseurs. Dat is een verzameling van bekende en minder bekende, recentelijk of soms al lange tijd geleden geregisseerde films (ook Wilde Mossels!) van filmmakers die zich meer buiten de conventie bewegen. Elke film wordt ingeleid door een (zijdelings) betrokkene, die de productie beschouwt vanuit een andere kunstvorm. Zo sprak rapper Donnie zich uit over het straatleven in Prins (Sam de Jong) en beschouwde theatermaker Hans Croiset de Vlaamse filmbewerking van Joost van den Vondels Lucifer (Gust van den Berghe). De elf geselecteerde films dingen mee naar een geldprijs van 5.000 euro.

Bereid jij je voor, op gesprek bij een zo vermaard regisseur?

'Nee juist niet. Je moet niet te graag willen, denk ik. Zo'n eerste ontmoeting is heel belangrijk, maar als je te handig wilt zijn of te veel slimme dingen wilt zeggen omdat je de klus zo graag wilt, dan lukt het vaak niet. Mijn voelsprieten staan uit, dat wel. Je moet als regisseur en director of photography een heel jaar samenwerken, je in zo'n relatie forceren is onverstandig. Toen ik bij Christopher Nolan op gesprek kwam voor Interstellar ging het ook zo, relaxed. Je praat eerst over van alles, maar níét over de film.'

Opnames van de nieuwe Bond-film Spectre in de straten van Rome. Beeld anp

Is jouw stijl te herkennen, voor de gewone bioscoopbezoeker?

'Ik hoop het wel. Maar een stijl bestaat ook uit wat je adopteert, uit een hele hoop oude Bond-films bijvoorbeeld, of de modefotografie. Ik hoop dat je op een of andere manier aanvoelt dat ik het ben, maar zonder dat het om specifieke trucjes gaat, of om één bepaalde look. Je kunt wel zien dat ik geen voorliefde heb voor fluorescerende kleuren. Ik denk dat ik deze Bond wat warmer en romantischer heb gedraaid. Die kille, wat technologische look heb ik vermeden. Noem het organischer.'

Lachje. 'Ik mag er echt niet meer over zeggen.'

Hoyte van Hoytema. Beeld Ruben Uvez

Je werkte voor Bond met de elite onder de acteurs: Ralph Fiennes, Christoph Waltz. Wat is het verschil tussen de top en de subtop?

'Voor Waltz en Fiennes geldt dat het niet enkel perfecte, maar ook zeer charismatische acteurs zijn. Ik heb het idee dat de echte top onder de acteurs minder te bewijzen heeft, zij staan ontspannen in hun carrière, waardoor het juist makkelijk is om met ze te werken.'

Anders dan bij Interstellar nam je als director of photography op de set van Spectre niet zelf de camera ter hand. Mis je dat dan niet?

'O absoluut. Maar als je de camera bedient, zit je aan de camera vast. Terwijl je een enorme productie moet overzien en ook dicht bij de regisseur wilt staan. Ik moest er wel aan wennen: filmen is het maken van een reeks intuïtieve keuzen. Ik kon me nooit voorstellen dat ik het bedienen van de camera aan een ander zou overlaten, dat ik iemand zou vinden met mijn sensibiliteit. Elke cameraman is daarin anders, ongeacht de kwaliteit. Maar ik was in de wolken met mijn operator. Hij was echt heel goed. Ha, beter dan ik.'

Opnames langs de rivier de Tiber in Rome. Beeld anp

Met Paul Verhoeven was je een van de eerste ondersteuners van de oprichting van een Nederlandse Academy. Heb je ook gestemd voor de Gouden Kalveren?

'Jazeker. Het viel me op dat veel Nederlandse films aan de veilige kant blijven. Dat is eigenlijk jammer: met wat meer lef maak je meteen veel interessantere films. Overigens zag ik er ook een paar die in dat opzicht eruit sprongen. Stemmen is geheim, dus ik zeg verder niks, behalve dat ik me goed kan vinden in de nominaties voor Beste camera.'

Sommige Nederlandse film-makers zeiden dat ze het te druk hadden om de films van hun collega's te kijken.

'Ik had het daarover met Sam Mendes. Hij is lid van de Oscar-academy én van de Britse Bafta's. Ik zei: hoe doe je dat dan, je bent zo druk? Het is je plicht, zei hij.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden