Boijmans moet films van Bas Jan Ader afstaan aan weduwe

Museum Boijmans Van Beuningen moet alle zes films die zijn gemaakt door de in 1975 verdwenen kunstenaar Bas Jan Ader teruggeven aan zijn weduwe, de 76-jarige Mary Sue Ader-Andersen.

Exterieur van Museum Boijmans van Beuningen. Beeld ANP

Dat blijkt uit de voorlopige uitspraak die een rechter in Rotterdam woensdag heeft gedaan.

Bas Jan Ader, die in 1975 op 33-jarige leeftijd vermist raakte tijdens een solozeiltocht van Amerika naar Europa in een boot van nog geen vier meter, geniet een cultstatus in binnen- en buitenland. Zijn werk - foto's en korte, absurde filmpjes - worden van de hele collectie van Boijmans het meest door andere kunstinstellingen te leen gevraagd.

In een van die filmpjes hangt hij aan een boomtak totdat hij in de sloot daaronder valt. In een andere rijdt hij met een fiets de gracht in. Het meest bekend is I'm too sad to tell you, waarin hij alleen maar huilt voor de camera. Een kopie van deze film wordt permanent getoond door het Rijksmuseum.

Bruikleen

Ader werd geboren in Winschoten en bleef na een studie in Los Angeles in de Verenigde Staten wonen. Zijn Amerikaanse weduwe was gisteren niet bij de rechtszaak. Volgens haar advocaat, Matthijs Kaaks, kan zij een vliegticket naar Nederland niet betalen.

Museum Boijmans kocht in 1992 'een groep kunstwerken' van haar voor 121.900 gulden (ruim 55.000 euro). Beide partijen zijn het er over eens dat de transactie over een aantal foto's ging, maar verschillen van mening of die ook betrekking had op de zes originele films die eveneens aan het museum werden overhandigd. In de rekening die door Galerie Paul Andriesse aan Boijmans is verstuurd staat: 'Het museum krijgt hiermede ook het vertoningsrecht van alle door Bas Jan Ader gemaakte films, met als voorwaarde de bewaring en conservering van deze films.'

Volgens de weduwe zijn de films in bruikleen gegeven. Dat hebben meerdere betrokkenen ook verklaard, onder wie galeriehouder Andriesse en een oud-conservator van Boijmans. Ader-Andersen zegt de 16mm rollen onder te willen brengen bij het filminstituut Eye in Amsterdam. Dat zou volgens haar beter geëquipeerd zijn om de films goed te bewaren.

Verkopen

Boijmans stelt dat de films prima liggen opgeslagen bij het gemeentearchief in Rotterdam en dat Ader-Andersen in bedankbrieven aan het museum heeft geschreven dat de films ook in de verkoop waren inbegrepen.

Sjarel Ex, directeur van Boijmans sinds 2004, was niet bij de zitting aanwezig, maar zei daarna dat hij zich ook tegen de afgifte van de films verzet omdat het vermoeden bestaat dat Ader-Andersen die wil verkopen, of zelfs wil opknippen om meer geld te verdienen. In 2004 heeft een Amerikaans kunstblad een artikel gepubliceerd over de verkoop van materiaal door de weduwe dat niet door haar man was geautoriseerd.

Ex: 'Wij hebben ernstige twijfels over hoe Ader-Andersen met de kunstmarkt verknocht is geraakt. Het museum zou geen knip voor de neus waard zijn als het niet het oeuvre van Bas Jan Ader probeert te beschermen.' Hij wijst erop dat Boijmans niet alleen 23 jaar heeft zorg gedragen voor vrijwel het complete werk van de kunstenaar, maar daarover ook twee tentoonstellingen en een catalogus heeft gemaakt.

'Onzinnig'

De Nederlandse zaakwaarneemster en vriendin van Ader-Andersen, Margo Andriessen, noemde de verdenking van het opknippen en verkopen van de films tijdens de rechtszitting 'onzinnig' en 'kwetsend'. Volgens haar wil de weduwe de zaken goed hebben geregeld voordat ze overlijdt.

Omdat bleek dat de partijen er onderling niet uitkomen, gaf rechter C. Bouwman mondeling zijn voorlopige oordeel. Daarna gaven de partijen aan tot een schikking te willen komen.

Mogelijk behoudt Boijmans het recht om kopieën van de films aan andere musea in bruikleen te geven; dat is ook in het belang van Ader-Andersen, die graag ziet dat het werk van haar man verder wordt verspreid. Lukt het de partijen niet tot een regeling tot een regeling te komen , dan zal de rechter alsnog vonnis wijzen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden