Boekje open over Vrij Nederland

Martin Koomen (60) beheert al sinds 1970 het documentatie-archief van Vrij Nederland. Daarnaast schrijft hij, vooral over Ierse en Engelse literatuur, en is hij auteur van een aantal thrillers, waaronder De Portland-paradox en Geen pardon voor Portland....

Een man van letters is ook de titel van zijn autobiografische publicatie waarin hij verslag doet van zijn wederwaardigheden te midden van al zijn schrijvende collega's (de Prom; FL. 29,90). Kennelijk heeft hij al die jaren met dezelfde zorg waarmee hij zijn knipselmappen en ordners op orde hield, zijn aantekeningen gemaakt en gekoesterd, want Een man van letters bevat veel waardevolle observaties en anekdotes voor wie de geschiedenis van de pers, en in het bijzonder die van Vrij Nederland, ter harte gaat.

Natuurlijk meet Koomen breed uit over de roemruchte periode van Vrij Nederland in de jaren zestig en zeventig, toen het blad 'haar reputatie van wakkere, eigenzinnige en maatschappijkritische journalistiek vestigde'. De krant werd in die periode gedragen door een 'Gideonsbende' van zes redacteuren: Martin van Amerongen, Joris van den Berg, Igor Cornelissen, Rinus Ferdinandusse, Jan Rogier en Joop van Tijn.

Maar de redactielokalen waren ook meer dan eens het toneel van forse conflicten. Koomen beschrijft ze zoals een documentalist dat hoort te doen: gespitst op wat er precies gebeurde, hier en daar een treffend citaat (over de befaamde anonieme-brievenkwestie: ' 'Frits wil enkel maar zeggen', sprak Rinus Ferdinandusse, 'dat ík die brieven heb geschreven' ') en verder zelf op afstand blijven. 'Tegen het einde van de jaren zeventig was Vrij Nederland beslist geen vriendenclub meer. De zelfbenoemde voorhoede van de vaderlandse journalistiek viel uiteen in twistende facties en boze enkelingen.'

Mooi is de anekdote over Renate Rubinstein, jarenlang als Tamar columniste bij Vrij Nederland. Speciaal voor haar, schrijft Koomen, was naast de categorie vaste redacteuren de categorie redactionele medewerkers in het leven geroepen: om haar de toegang tot redactievergaderingen te kunnen ontzeggen. Eén keer lukte het haar toch tot zo'n vergadering door te dringen.

Koomen: 'Ik dacht wel iets gewend te zijn op het gebied van expansief en opdringerig gedrag op onze redactie, maar bij de geldingsdrang van Renate Rubinstein verbleekte zelfs die van een Feike Salverda. Het gaf niet waarover het ging: Duitsland met zijn Rote Armee Faktion, het probleem van de werkloosheid, een literaire kritiek - Renate was a. voortdurend aan het woord, en b. tegen alles en iedereen. Ik merkte dat ze bij ieder punt dat aan de orde kwam, razendsnel peilde hoe de opvattingen lagen, om daar vervolgens een oppositionele mening tegenover te stellen, die met luide en opgewonden stem werd geponeerd. Een flamboyante persoonlijkheid, jawel, maar vooral een buitengewoon vermoeiende.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden