Boeken, bedden en een boze Churchill op Tefaf 2017

In Maastricht is de Tefaf begonnen, een van 's werelds grootste kunstbeurzen. Er is veel te zien: van perkamenten manuscripten die miljoenen kosten tot een bed waar de vermoeide bezoeker maar wat graag in zou kruipen.

De opening van Tefaf Maastricht 2017Beeld epa

Het is zeker niet alles goud wat blinkt, daar op die markt van oude meesters, maar wie de tijd neemt om rond te kijken, vindt meer dan genoeg dat de moeite waard is. Een indrukwekkend tweeluik met man en vrouw van Frans Hals bij Johnny van Haeften, bijvoorbeeld. Een fonkelend zelfportret met tulband van Wallerant Vaillant bij Galerie Canesso. Een museumwaardig stukje van Weissenbruch bij Bies. En dan hebben we nog niets gezegd over de afdeling antiek. Of de sieraden. Of de kunst op papier.

De echte Rosebud

Je hebt boeken en boeken. Dit dateert uit de 14de eeuw en werd gemaakt door de hof-schriftgeleerde van Karel V in samenwerking met twee boekverluchters. Karel V, inderdaad. Niet: VI. Lang dacht men dat het boek voor hém werd gemaakt; daarna vond men het niet nodig om de naam van de meester-verluchter aan te passen. Het boek bestaat uit twee delen en vertelt de geschiedenis van het begin van de schepping tot de antieke wereld tot en met de Romeinse tijd. Het is een oogverblindend ding. Het zit vol hypergedetailleerde versieringen die men bij geen enkel ander verlucht manuscript treft. Het werd eerder geëxposeerd in het Getty Museum in Los Angeles. Tot de voormalige bezitters behoort William Randolph Hearst, de krantenmagnaat op wie Orson Welles zijn Charles Foster Kane baseerde. Vergeet die slee. Dit is de echte Rosebud.

Histoire Ancienne jusqu'à César et Fait des Romains, Meester van de kroning van Karel VI, perkament / inkt, ca. 1370-80 euro 4.239.200, Les Enluminures.

Tefaf 2017
MECC
Maastricht
t/m 19 maart

De hand van Sir Winston

In 1954 kreeg de Britse schilder Graham Sutherland de opdracht van zijn leven. Het House of Commons en het House of Lords vroegen hem een staatsieportret te schilderen van niemand minder dan Winston Churchill. De oude staatsmans tachtigste verjaardag naderde, en er zou een ceremonie komen - vandaar. De klus had heel wat voeten in de aarde. Eerst maakte Sutherland schetsen van Churchills hoofd en handen; later volgden foto's van diens in kamerjas, vest en gestreepte broek gehulde gestalte - stippeldas incluis. De jubilaris zelf was allesbehalve verguld met het resultaat. Hij noemde het 'smerig' en 'kwaadaardig' - na voltooiing verhuisde het portret al snel naar Churchills landhuis, waar het, zo bleek later, werd vernietigd. Wat resteert zijn voorbereidende studies. Daarvan zijn er hier twee te koop, respectievelijk het hoofd en een hand.

Graham Sutherland, Winston Churchill, 1954, zwart krijt, 95,000 euro, Christopher Kingzett Fine Art.

Vrouwenhals

Er zijn veel mooie dingen op de Tefaf - pauwen uit India, beertjes uit Italië en kleine, lenige hagedissen die zich om de een of andere reden altijd in de buurt van een bloemstilleven ophouden - maar het mooist zijn de vrouwenhalzen. De geschilderde dus. Van achter gezien. Ontbloot. U begrijpt: ik beweer dit alles vanuit een strikt formalistisch, van elke erotische connotatie gevrijwaard perspectief; ik kijk wel uit. Goed, de halzen. Die ziet men dus veel, daar in Maastricht. Bij Gerard ter Borch, uiteraard. En ook bij de Deense schilder Peter Ilsted. Die laatste hals behoorde toe aan een vrouw in een kamer met binnenklaterend zonlicht. Ze leest. In dezelfde beursstand hangt ook een vrouw achter de piano. Ook die leest. De bladmuziek.

Peter Ilsted, Zonneschijn in de woonkamer, olie op paneel, Macconnal-Mason.

Pruilmondje

John Hamilton Mortimer was een Britse schilder en etser, maar dat doet er nu niet toe. Hij was gespecialiseerd in militaristische scènes en ook in Italiaanse taferelen met converserende figuren - waarvan akte. Wat dit portret, dat des kunstenaars beeltenis toont, noemenswaardig maakt is de staat. Het is onvoltooid. De schilder, met babyvet en popperig pruilmondje, wordt verzwolgen door een leegte à la The Never Ending Story. Waarom? Zou Mortimer ontevreden zijn geweest over de vorderingen? Diende een belangrijker klus zich aan? Waren zijn pigmenten op? Aardig is het portret in de hand van de schilder; dat is nog meer onaf dan datgeen waarnaar we kijken.

John Hamilton Mortimer, Zelfportret, 1758, olie op canvas, 212.026 euro, Lowell Libson.

Tantaluskwelling

De Tefaf bezoeken betekent vooral: lopen. En kijken. Lopen, kijken, lopen, kijken, totdat je opeens niet meer wilt lopen en kijken. Hoe lekker zou zijn om op z'n moment even te kunnen gaan liggen. Bijvoorbeeld op dit 18de-eeuwse bed bij Galerie Perrin. Mag niet. Te kostbaar. De horror.

Vierpotig bed, gepolijst staal, koper, messing, laatste kwart 18de eeuw, 150.000 euro, Galerie Perrin.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden