Boek van Opa Politiek

Opa gaat het 'nóg moeilijker maken!'

Lenteren Pjotr

Departementen, begrotingen, initiatiefwetten, ministers, kiesdelers, grondrechten, bestuursrechters en economische unies: politicoloog Hans Daalder verwacht nogal wat van zijn jonge lezers.

Met Het boek van Opa Politiek mikt de gepensioneerde professor op kinderen van 9 tot 14 jaar. Maar het is de vraag of die van zijn moeilijke woorden en ellenlange zinnen chocola kunnen maken.

En dat is jammer, want er mag best iets gedaan worden aan de politieke kennis van Nederlandse kinderen. Wie twee weken geleden behoorde tot de zevenhonderdduizend kijkers bij het 'verkiezingsdebat' van het Jeugdjournaal, begrijpt waarom. Mark Rutte kreeg van keurig gekapte en gekamde jongetjes het advies een andere gel te gebruiken. En Wouter Bos en Jan Peter Balkenende moesten de ontroerende vraag beantwoorden of ze buiten de Tweede Kamer óók ruzie met elkaar hadden.

Veel verder dan dit niveau komen veel goedbedoelde televisieprogramma's niet. Het is allemaal reuze simpel: je kunt stemmen op meneren en mevrouwen die van alles beloven. Maar als puntje bij paaltje komt en je wilt bijvoorbeeld een nieuw hockeyveld bij jou in de buurt, dan blijkt dat het zelfs voor de koningin nog behoorlijk lastig is om dat even te regelen. Dat weet iedereen, maar waaróm onze democratie soms zo slaapverwekkend ingewikkeld is, blijft voor de meeste kinderen onduidelijk.

Daalder, tijdens zijn emeritaat bezig met het schrijven van een biografie van de oude Drees, wilde ter afwisseling wat aan die leemte doen. Geïnspireerd door zijn kleinkinderen schreef hij Het boek van Opa Politiek - Het Nederlands bestel voor kinderen verklaard.

Hierin kiest hij, in navolging van de oudste boeken op zijn terrein de vorm van een platoonse dialoog. Zijn kleinkinderen - David van 9, Emilie van bijna 11, Nathalie van 12 en Elsemieke van bijna 14 - stellen moeilijke vragen, en opa probeert daar dan zo eenvoudig mogelijke antwoorden op te geven. Wat voor deze professor een hele uitdaging is.

Meteen aan het begin wil David weten: 'Wie is er nu eigenlijk de baas in Nederland?' Een belangrijke vraag. Eigenlijk is opa er de rest van het boek zoet mee. Is de koningin de baas? Een beetje. Is de minister-president de baas? Ook een beetje. Zijn de Kamerleden de baas, of kun kiezers? Of zijn de hoogste rechters de baas? Of gewoon helemaal niemand? Nee, dat is dan ook weer niet zo.

Wie dit boek leest, moet zich haast wel gaan schamen: hoe hebben we het zo ver kunnen laten komen met die eindeloze opsplitsing van de macht in ons land? Natuurlijk zijn daar heel goede redenen voor, maar dat rechtvaardigt niet dat Opa Politiek zo'n eindeloos droog en abstract boek is geworden.

Integendeel. Echt jammer dat Daalder het laat bij een rondleiding langs alle spelers en figuranten van de Nederlandse politieke poppenkast. Ware het niet interessanter en vooral ook uitdagender geweest als hij had geprobeerd om in eenvoudige taal antwoord te geven op de vraag wat nu het grote geheim is achter dat ingewikkelde gedoe? Dáár had Daalder mee kunnen scoren bij zijn jonge publiek.

Want wie eenmaal doorheeft dat ons verfijnde systeem van controle en balans de enige manier is om te voorkomen dat er zomaar ineens één iemand de baas over ons allemaal wordt, kan altijd nog besluiten om te weten te komen hoe dat verfijnde systeem precies in elkaar zit. Bijvoorbeeld door later politicologie of rechten te gaan studeren. Maar dat vergt een bevlogenheid waaraan het in dit boek, gek genoeg, ontbreekt.

Toch is niet alles verkeerd aan Opa Politiek. Kleinzoon David komt af en toe met sterke, naïeve vragen uit de hoek ('hoe kom ik in de gevangenis?') en de meiden - die om opa 's verhaal te controleren geregeld het internet erbij halen - leggen Daalder het vuur soms zeer onderhoudend na aan de schenen. Het zijn die passages die af en toe even lucht geven in het verder gortdroge verhaal.

De twee heldere hoofdstukken aan het eind, over wat kinderen concreet t

e maken hebben met de overheid en wat ze kunnen doen om iets te veranderen in de wereld, maken ook veel goed. Kinderen die daardoor op de valreep toch nog enthousiast zijn geworden, kunnen meteen aan de slag met de uitstekende verwijzingen naar actuele websites voor de jeugd.

Het is zeer te hopen dat opa Daalder dit sympathieke maar nog niet in alle opzichten geslaagde project de komende jaren voor een herdruk nog eens oppakt en grondig herziet. En dat hij dan iets beter naar zijn kleinkinderen luistert. 'Het duizelt ons wel', zeggen die als opa ergens halverwege het zoveelste politieke orgaan met precisie heeft ontleed. Zijn antwoord: 'Ik ga het nóg moeilijker maken.' Dát geloven we nu wel, opa .

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden