Boekrecensie De strijd om Uber

Boek van de week: Uberfout en mateloos succesvol ★★★★★

Het boek van New York Times-journalist Mike Isaac over de opkomst en ondergang van Uber-topman Travis Kalanick is een spannende kroniek van alles wat er misgaat in Silicon Valley. 

De voormalige topman van taxibedrijf Uber, Travis Kalanick. Beeld Getty

Ergens in 2014 kruipt Uber door het oog van de naald. Uber-topman Travis Kalanick – grenzeloos ambitieus, onbehouwen, arrogant – moet op het matje komen bij Apple-baas Tim Cook. Uber heeft Apple geschoffeerd. Een paar jaar daarvoor heeft Uber een groot probleem. Het taxibedrijf wil voet aan de grond krijgen in China, iets wat zelfs Google en Facebook niet is gelukt. Om China te veroveren en de lokale concurrentie te verpulveren gooit zijn bedrijf er onvoorstelbare hoeveelheden geld tegenaan. Net als in het thuisland worden nieuwe klanten gelokt met gratis ritjes, en chauffeurs met gratis iPhones.

Chinezen maken massaal misbruik van deze lokkertjes. Chauffeurs en klanten spelen elkaar gratis ritjes toe door telkens weer nieuwe accounts aan te maken. Dit kost Uber wekelijks tientallen miljoenen. Voor 2012 kon Uber dit soort fraude tegengaan door de unieke serienummers van iPhones uit te lezen, maar Apple staat dat vanaf dat moment niet meer toe: de privacy van zijn klanten staat voorop. De technici bij Uber bedenken een uitweg: een techniek die bekendstaat onder de naam ‘fingerprinting’. Deze maakt grove inbreuk op de privacyregels van Apple. Ook daarvoor heeft Uber weer een hack: als de app in de buurt van Apples hoofdkantoor wordt gebruikt, krijgen Apple-medewerkers een andere, brave versie van de app te zien. Tim Cook is ziedend als hij dit ontdekt. Het voorval tekent de bedrijfscultuur van Uber: alles moet wijken voor succes. En regels zijn er om overtreden te worden.

Mike Isaac: De strijd om Uber Beeld Nieuw Amsterdam

Bedrijfsfeestjes met bergen coke en prostituees, ongebreidelde seksuele intimidatie, agressieve managers en bedrijfsspionage: De strijd om Uber van New York Times-journalist Mike Isaac leest als een kroniek van alles wat er fout is aan de opgepompte techcultuur van Silicon Valley.

Aan de top staat überalfa Travis Kalanick, vastberaden de wereld te veroveren. De eerste jaren heeft Uber de wind mee. De app is gebruiksvriendelijk vergeleken bij de dienstverlening van de gevestigde orde: de taxiwereld. Consumenten én investeerders zijn er dol op. Dat Uber over lijken gaat om zijn doel te bereiken, is dan nog niet bekend. De basishouding van de meedogenloze Kalanick is: oorlog. Alles is toegestaan. Dat Uber geen vergunningen heeft om zijn dienstverlening te beginnen: Kalanick heeft er geen boodschap aan. Opsporingsbeambten worden bespioneerd en om de tuin geleid. De chauffeurs van concurrent Lyft worden digitaal gevolgd en weggekaapt met bonussen. Ook Google is niet veilig. Zusterbedrijf Waymo blijkt tot woede van Kalanick vergevorderd te zijn met de ontwikkeling van autonoom rijdende auto’s. Een regelrechte oorlogsverklaring aan Uber, zo ziet Kalanick het. Het antwoord laat niet lang op zich wachten. Kalanick lijft een afvallige toptechneut van Waymo in, met medeneming van een dik pakket bedrijfsgeheimen.

Cascade aan negatieve publiciteit

Vanaf 2017 komt Uber terecht in een cascade aan negatieve publiciteit. Rechtszaken, maar ook de inmiddels fameuze video die een Uber-chauffeur maakt van Kalanick als deze op een Uber-achterbank zit, tussen twee vriendinnen. Als de chauffeur klaagt dat hij financieel is uitgekleed omdat Uber de tarieven heeft verlaagd, brult de topman tegen de chauffeur: ‘Sommige mensen hebben geen zin om verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen rotzooi!’ Kalanick steekt een middelvinger omhoog en stapt uit de auto.

De video markeert de vrije val van Kalanick die uiteindelijk leidt tot zijn gedwongen aftreden. Isaac heeft beschikking over veel bronnen binnen Uber, waardoor het voor de lezer is alsof hij overal bij is geweest. Tegelijkertijd is De strijd om Uber meer dan een spannend boek. Het laat ook zien waartoe de giftige cocktail kan leiden van een door jaknikkers omringde leider zonder serieus ethisch besef en met toegang tot bijna onbeperkte financiële middelen.

Maar al die eigenschappen van Kalanick zorgden óók voor het succes. Met de nieuwe topman Khosrowshahi is de koers de laatste maanden in elkaar geklapt. De verliezen zijn nog altijd gigantisch, terwijl de torenhoge ambities zijn getemperd. Het janusgezicht van de inmiddels steenrijke miljardair Kalanick geeft De strijd om Uber nog een extra laag.

Mike Isaac: De strijd om Uber 

Uit het Engels vertaald door Pieter Janssens en Jet Zegers. 

Nieuw Amsterdam; 416 pagina’s; € 25.

MEER BOEKEN

Aanrader van de redactie

Waarom wist haar moeder niets van de oorlog, maar kreeg zij als kleinkind alles te horen, tot in de gruwelijkste details? In haar nieuwe bundel ontdekt dichter Ellen Deckwitz (37) hoe verdriet generatie na generatie kan doorwerken. ‘Ik heb jarenlang iedereen gewantrouwd.’

De boekentip van Marlous Mutsaers (boekhandel Gianotten Mutsaers): Fen Verstappen, Moeder af

Het moment waarop je moeder wordt – daar kun je je in de meeste gevallen negen maanden op voorbereiden. Maar dan nog, dat vond ik indertijd althans, overvalt je het overweldigende gevoel dat daarbij hoort. Je weet meteen: dit is voor altijd! De moeder in Moeder af krijgt een ­hersenbloeding, raakt in coma en is niet meer in staat te communiceren. Verdwenen is de moeder die er altijd was in het leven van haar volwassen ­kinderen. De rollen worden omgedraaid, met vallen en opstaan. Is dat het moment waarop je als moeder ‘moeder af’ bent? Of ben je het letterlijk voor altijd? Fen Verstappen schreef een prachtig, liefdevol boek, waarin je ademloos blijft lezen.

De Volkskrant Boekenraad Toptien

1 Rutger Bregman: De meeste mensen deugen; De Correspondent
2 Margaret Atwood: De testamenten; Prometheus
3 Huib Modderkolk: Het is oorlog, maar niemand die het ziet; Podium
4 Oek de Jong: Zwarte schuur; Atlas Contact
5 Maarten ’t Hart: De nachtstemmer; De Arbeiderspers
6 David Lagercrantz: Zij die moet sterven; ­Signatuur
7 Margaret Atwood: Het verhaal van de dienstmaagd; Prometheus
8 Lucinda Riley: Zeven zussen; Xander
9 Ilja Leonard Pfeijffer: Grand Hotel Europa; De Arbeiderspers
10 Elizabet Day: Het feest; Ambo Anthos

Lees hier alle boekrecensies.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden