Reportage Haar en Make-up bij de Addams Family

Bobby Renooij tovert de cast van de musicalproductie van The Addams Family om tot geesten, halfdoden en stokoude griezels

De groots opgezette musical The Addams Family wordt een kunststukje op het gebied van uitzinnig haar en griezelige make-up. Zowel ontwerp als uitvoering komen uit de koker van de veelgevraagde grimeur Bobby Renooij (43). Hoe gaat hij te werk?

The Addams Family: Irene Kuipter als Oma Eudora, Raymond Paardekooper als Lurch en Tony Neef als Oom Fester. Beeld Daniel Cohen

Er lopen uiterst merkwaardige figuren rond in de catacomben van de schouwburg van Hengelo. Met hun fluorescerende contactlenzen, wilde haardossen vol stof en ijselijk wit geschminkte huid zien ze eruit alsof ze rechtstreeks uit het dodenrijk komen. Deze voorvaderen van de Addams Family vormen het ensemble in de groots opgezette musical over de bekende familie met een fascinatie voor de dood en een zwartgallig gevoel voor humor. Tachtig man cast en crew van de musical hebben de schouwburg van Hengelo volledig in beslag genomen voor een montageperiode van twee weken. Overdag wordt er druk gerepeteerd in het imposante decor op het toneel, acteurs lopen zingend door de gangen, en elk kamertje of hoekje van het theater is ingenomen door attributen en kledingrekken. In de avonden worden de eerste try-outs gespeeld van de musical die zondag 2 december in Rotterdam in première gaat.

Het knooppunt van de drukte ligt deze zaterdagmiddag in de kleedkamer waar Bobby Renooij, het hoofd Kap & Grime van de musical, is gestationeerd. Hier laat hij de acteurs één voor één aanschuiven om hen met vaste hand om te toveren tot de excentrieke familieleden. Renooij heeft nog vier medewerkers bij zich en leert sommige acteurs ook om zichzelf te schminken. Op deze manier heeft specialist Renooij de tijd om zich te buigen over drie acteurs met de meest complexe grime: oma Eudora, butler Lurch en ome Fester.

En complex, dat is het. The Addams Family is de meest prestigieuze klus op het gebied van grime en haardracht van dit musicalseizoen. De voorstelling, gebaseerd op de klassieke stripfiguren van de Amerikaanse tekenaar Charles Addams, zit vol met cartooneske personages. Meerdere personages zijn een geest, halfdood of stokoud en moeten er dus ook zo uitzien. 

Sinds de musical Elisabeth in 2000 was Renooij achttien jaar in dienst bij musicalbedrijf Stage Entertainment, waar hij de kap en grime deed voor spektakelmusicals als The Lion King en Beauty and the Beast. Acteurs prijzen hem om zijn ontwerpen, die naast groots en uitgesproken óók menselijk en praktisch zijn: met zijn jarenlange ervaring weet Renooij wanneer een pruik te zwaar is voor een acteur, of wanneer de make-up hinderlijk is bij het acteren en zingen. 

Nu hangt Renooij voor het gezicht van Irene Kuiper, die inmiddels al half is veranderd in oma Eudora. Renooij: ‘Die mimiek van Irene helpt mij enorm, zij heeft zo veel mooie kleine puntjes die ik kan pakken.’ Kuiper moet hard lachen om deze opmerking: ‘Ik ben niet helemaal rimpelloos, dus er wordt gebruik gemaakt van mijn eigen contouren. Als ik ga bekkentrekken schiet ik al half in het personage, door de schmink kun je dat nog eens uitvergroten.’ Gewillig ondergaat Kuiper de laatste handelingen: ze krijgt nog een ‘nicotinerandje’ met zwarte accenten op haar tanden gestift. 

Van Irene Kuiper ... Beeld Daniel Cohen
Naar ... Beeld Daniel Cohen
Oma Eudora! Beeld Daniel Cohen

Tijd voor de volgende kandidaat: acteur Raymond Paardekooper, die de rol van de trage, enkel grommende butler Lurch vertolkt. De acteurs ondergaan een dusdanige metamorfose dat je zou denken dat zij allerlei protheses op hun gezicht  geplakt krijgen. Maar Renooij bereikt zijn imposante resultaten enkel met het juiste kleurgebruik.

De grimeur legt uit: ‘Met protheses kun je rondingen of hoekigheid aan het gezicht geven, maar je moet er veel tijd aan besteden, dus die zitten niet in deze productie. Ik heb geleerd dat je hetzelfde resultaat kunt bereiken met schmink. Door de juiste dieptewerking en het contrast tussen licht en donker.

‘Lurch moest een hoog voorhoofd krijgen. Het lastige is dat zijn uiterlijke kenmerken doen denken aan het monster van Frankenstein. Maar ik wilde Lurch losmaken van die gelijkenis, hem menselijker houden, want je moet wel een beetje verliefd op hem worden. Door mijn kleurgebruik is hij wat stoffiger, minder hard en onrealistisch dan Frankenstein.’

Raymond Paardekooper. Beeld Daniel Cohen
Raymond leert ook zichzelf te schminken. Beeld Daniel Cohen
Raymond Paardekooper als butler Lurch. Beeld Daniel Cohen

Paardekooper vult aan: ‘Ik heb een toupet op, daardoor lijkt mijn voorhoofd nog wat langer. Met schaduwen worden bepaalde delen van mijn gezicht extra aangezet, waardoor het beniger lijkt: de jukbeenderen komen verder naar voren, de slapen komen juist dieper te liggen.’

Na butler Lurch schuift ten slotte acteur Tony Neef aan. Renooij vertelt dat hij bij zijn personage, Ome Fester, het langst heeft moeten zoeken naar oplossingen voor praktische obstakels. Renooij: ‘Tony draagt een kaalkop, en daaronder kun je zweten, het kan loslaten. Ook zijn we al een tijd aan het uitproberen waar Tony’s microfoontje moet zitten, want op zijn kale kop zie je alles.’ 

Neef moet voor zijn nieuwe rol elke dag minimaal een halfuur in de grime, maar vertelt dat hij dit in zijn voordeel gebruikt en dat hij in de stoel van Bobby Renooij volledig kan ontspannen: ‘Ik vind het hier fijn, want ik kan lekker een halfuur mijn ogen dichtdoen, nog even teksten doornemen in mijn hoofd. Terwijl Bobby druk bezig is, heb ik vlak voordat ik het toneel op moet even een zen-momentje.’

Tony Neef. Beeld Daniel Cohen
De eerste stap in Tony's metamorfose. Beeld Daniel Cohen
Beeld Daniel Cohen
Tony volledig omgetoverd tot Ome Fester. Beeld Daniel Cohen

The Addams Family door TEC Entertainment, regie Paul Eenens, première op zondag 2/12 in het Nieuwe Luxor Theater Rotterdam, daarna tournee t/m 31/3.

Drie acteurs over hun bijzondere uiterlijk in The Addams Family

Irene Kuiper (56), speelt oma Eudora

‘Ik transformeer nogal hevig voor mijn rol van Eudora, de oma van de familie Addams, een einzelgänger die dol is op haar kruiden en geheimzinnige drankjes. Ze is ook dol op dieren – op haar eigen manier dan. Eudora spelen is voor mij de verkleedkist opentrekken. Dat vind ik hartstikke leuk. Dat het elke avond veel werk is, is niet erg, zolang het maar geen pijn doet. Mijn gebit wordt ook geel gemaakt: met een nagellakje gaat er een nicotinelaagje op, en dan nog wat zwarte accentjes eroverheen. Je moet het eerst laten opdrogen, en daarna voelt het wel een beetje ruw aan mijn gebit. Maar het belemmert me verder niet bij het praten of zingen op het toneel. Na de voorstelling kan ik het zelf weer van mijn tanden af poetsen.’

Raymond Paardekooper (43), speelt butler Lurch

‘Lurch is de butler, die al heel lang voor de familie werkt. Zó lang, dat niemand weet hoe oud hij wel niet is. Ik ben gebeld om auditie te doen voor deze rol vanwege mijn lengte: ik ben 2.01 meter, en draag in de voorstelling ook nog eens plateauzolen van tien centimeter. Door zijn hoge leeftijd beweegt Lurch heel langzaam en hij gromt alleen maar. Weinig tekst voor mij dus, maar wel veel komische momenten. Je kunt de diverse grommen overigens wel ‘verstaan’: ik probeer ze zo te brengen dat er emotie in doorklinkt. Om zonder tekst een zo compleet mogelijk karakter neer te zetten moet ik het in deze rol in mijn mimiek en fysiek zoeken. De grime met veel donkertinten en schaduwen helpt mij om in het personage te schieten.’

Tony Neef (57), speelt Ome Fester

‘Ik heb een soort condoom op mijn hoofd voor de rol van ome Fester. Ik werd gevraagd voor deze rol, ben YouTube-filmpjes gaan kijken van de musical en vond het meteen leuk om Fester te spelen, een kinderlijke man die verliefd wordt op de maan. Maar Fester is dus wel kaal. Ik heb me ooit kaal laten scheren toen ik Oliver Warbucks speelde in de musical Annie, maar daar had ik nu geen zin meer in. Gelukkig kon geregeld worden dat ik een kaalkopje zou krijgen. Ik zit heftig onder grime en kleding, want naast de kaalkop heb ik een kussen op mijn buik, een wollen trui en een warme jas aan. Maar het zit me niet in de weg bij het zingen, en omdat ik een oude man speel hoef ik geen moeilijke danspasjes te doen.’

Beeld Daniel Cohen

The Addams Family, voor het eerst in Nederland

De musical The Addams Family is gebaseerd op de strips van striptekenaar Charles Addams en de tv-series en films die daarop volgden. De musicalversie ging in 2010 voor het eerst in première op Broadway in New York, met liederen van componist Andrew Lippa. Na Broadway volgden talloze buitenlandse producties, in o.a. Argentinië, Spanje, Duitsland en de Filipijnen. Nu is er de eerste versie in Nederland met vertaling van Jon van Eerd. Bijzonder is dat producent TEC Entertainment Pia Douwes, de wereldberoemde Nederlandse musicalactrice die doorgaans in het buitenland werkt, heeft weten te strikken voor de hoofdrol van moeder Morticia Addams.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.