Boateng leerde van een verfoeide noodzaak zijn pauwenveren te maken

Voorlopers

Elk stijlicoon heeft zijn archetypische voorlopers. Jérôme Boateng maakt van zijn schaamte op 19de-eeuwse wijze zijn trots.

Foto Studio V

Napoleon Bonaparte Froissart houdt niet van brillen. IJdel als zijn naamgenoot de keizer, laat de 22-jarige zich niet door zijn slechte zicht dwingen zoiets onzinnigs te dragen. 'Jeugdig en knap als ik ben, heb ik daar een natuurlijke afkeer van.' Van brillen dus, door hem omschreven als 'een teken van regelrechte wansmaak en aanstellerij'. Froissart gelooft ook niet in zoiets ridicuuls als liefde op het eerste gezicht. Tot hij naar het theater gaat en daar een schoonheid ziet zitten, op afstand, en verstart. Een vorm als Psyche, met delicate vingertjes en een prachtig symmetrische elleboog uit een van de open mouwen die zo in de mode zijn. Hij doet alles om haar het hof te maken. Zij stemt in, op voorwaarde dat hij op de huwelijksnacht eindelijk zijn bril eens op zet. Liefde maakt blind, en dus zet Froissart zijn verafschuwde brillenglazen op zijn neus om er te laat! achter te komen dat hij met een 82-jarige is getrouwd.

The Spectacles (1844) van Edgar Allen Poe is een van de leukste verhalen over ijdelheid en brillenschaamte, een ongemak dat iedereen die er ooit aan moest in Nederland heeft bijna de helft van de bevolking een bril nodig wel in enige mate kent. Zelfs Jérôme Boateng, de rijzige en onverschrokken verdediger van Bayern München, schaamde zich vroeger zo voor zijn bril dat hij 'm voor school gauw in zijn kluisje verstopte. Om vervolgens natuurlijk niks van de les te snappen.

Maar wat kunstenaars, dandy's en geleerden in eerdere eeuwen snapten, is Boateng ook gaan begrijpen: je kunt van een verfoeide noodzaak ook je pauwenveren maken. Je eigen stijldingetje en unique selling point. Tegen de tijd dat Boatengs armen en torso vol getekend waren door tatoeëermeesters en het blad GQ hem had uitgeroepen tot best geklede man van Duitsland, en o ja, hij een van de geliefdste Duitse interlandspelers was en o ja, vriend Jay Z hem had geleerd altijd jezelf te blijven, toen vond Boateng het tijd om zijn demonen te omhelzen, ja om van zijn schaamte zijn trots te maken. Gebreken zijn toch vooral een kwestie van hoe de eigenaar ze draagt. Een trotse man draait het om in zijn voordeel. En dus heeft Jérôme Boateng sinds vorig jaar een eigen brillenlijn onder het motto 'defend your style', verdedig je stijl. Met originele modellen die in de verte doen denken aan de Cazals van de eerste hiphopgeneratie in Brooklyn en de Bronx in de jaren tachtig.

Jan Veth, Portret van Arnold Aletrino, 1885, Literatuurmuseum Den Haag.
Jan van Eyck, Madonna met Kanunnik Joris van der Paele, 1436, Musea Brugge Foto Lukas Web
Gerard Dou, Geleerde scherpt zijn pen, 1632-35, The Leiden Collection New York.

Boateng heeft, zowel als hij speelt als wanneer hij praat, een prettig soevereine rust. Hij is er, en dat is genoeg. Blaten of uitsloven is voor wie het van zichzelf niet heeft, verdedigen is vanzelfsprekend. Het is sprezzatura of karakter, dat weet je natuurlijk nooit. Een vergelijkbaar gemak heeft de schrijver en arts Arnold Aletrino in Jan Veths schilderij (1885). De poes op zijn schoot helpt, en als je een bril met jeu kunt dragen, doen Jerôme en Arnold dat beiden in deze portretten.

In de 19de eeuw maakte men wel vaker van de nood een deugd op kledinggebied. Waar brillen in eerdere eeuwen vooral voorkomen bij geleerden, geldtellers en horlogemakers, gaat de 19de eeuw los met de sierbril, de lorgnet en de monocle vlak na Poe's schaamtevolle hoofdrolspeler.

Rembrandt Peale, Portret van Rubens Peale, 1807, Smithsonian National Portrait Gallery

Maar ook die oudere brillen zijn heerlijk. Keizer Nero was de eerste althans, volgens Plinius gebruikte hij een uitgeslepen smaragd om de gladiatorengevechten beter te kunnen zien; de eerste beschrijving van een bril. Maar de eer ligt bij een Arabische geleerde. De breking van licht werd in de 10de eeuw ontdekt door arts, sterren- en wiskundige en filosoof Aboe Ali al-Hazin ibn al Haitham uit Basra. Hij maakte van de steen beryl ('bril' dus) de eerste geslepen glazen. Zijn geschriften bereikten Venetië in de 12de eeuw en de eerste bril in een kunstwerk is van Tommaso da Modena uit 1352; een knijpbrilletje. Jan van Eycks kanunnik van der Paele is een mooie vroege (1436) uit de Lage Landen. En als je ze eenmaal ziet, die brillen bij voetballers of in schilderijen is het lastig ze ooit nog lelijk te vinden.

Meer weten en zien over dit kostuumdetail? Volkskrant.nl/kijkverder en Modemuze.nl

Jérôme Boateng presenteert in 2016 zijn eigen brillenlijn. Foto Foto: WireImage
Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.