Blonde schijnwerper

David Quispel heeft alle zelfhulpboeken van zijn moeder gelezen. Daar heeft hij een onbegrensd zelfvertrouwen aan overgehouden. David, de hoofdpersoon van eX, de debuutroman van Thomas Blondeau (1978), verlangt naar een boeiend, ja zelfs dramatisch leven....

Wineke de Boer

Jammer genoeg voor de 18-jarige is de middelgrote Vlaamse stad waar hij opgroeit en het café waar hij de plee schoonmaakt weinig inspirerend. Vooralsnog moet David het doen met zijn uit de bibliotheek gestolen biografieën, en met zijn verbeelding: een van zijn favoriete bezigheden is interviews met zichzelf fantaseren.

Maar op de vraag wat hem nu zo bijzonder maakt, weet hij nooit een antwoord.

Toch komt hij in een film terecht. Het is een in scène gezette documentaire over David en zijn vrienden Franky en Xander. Samen houden ze, onder de naam ‘Esthetisch Affront’, ludieke acties ‘tegen de lelijkheid’. Maar tegen de tijd dat de film wordt vertoond, is Davids échte leven boeiender. Als een doorkneed acteur in zijn eigen drama bespeelt hij de gretige media en brengt hij massa’s mensen op de been.

Aandacht, erkenning en succes: in eX is niet alleen David daar op uit. Ook Franky, Xander en zijn mooie vriendin Halcia, een ambitieus tiepje van Russische origine, dat de documentaire maakt, zijn op zoek naar vervulling.

Dit klinkt zwaarwichtig, maar Blondeau’s toon blijft licht. Het is knap hoe hij zijn stijl alledaags houdt zonder plat te worden. Je kunt zien dat de jonge Vlaming flink heeft geoefend: hij publiceerde eerder korte verhalen, gedichten en journalistieke stukken in literaire tijdschriften en werkt voor het weekblad van de Leidse universiteit.

Zijn kwaliteiten als verslaggever komen ook in deze roman van pas. Het laatste deel van eX, ‘Het leven is interessant’, bestaat vrijwel geheel uit krantenberichten. Dat is een handig foefje om de nasleep van de affaire waarin David is terechtgekomen, spannend te houden. Waar we eerst bondgenoot waren van de vier jongeren, krijgen we nu net zo veel (of weinig) informatie als de gemiddelde krantenlezer.

Blondeau past deze truc niet alleen toe om spanning op te bouwen, hij laat hier de vorm aansluiten bij de inhoud: de mediacarrousel waarin David Quispel meedraait, is levensecht geworden.

De roman begint met Davids eerste optreden voor de camera’s. Dat gebeurt bij de begrafenis van Halcia, een nationaal evenement waarbij ook de pers in groten getale aanwezig is. Halcia is omgebracht. De dader wordt nooit gevonden. Na de uitvaartscène gaan we, aan de hand van een alwetende verteller, terug in de tijd om te zien ‘hoe een en ander tot stand is gekomen’.

Hoewel de verteller de touwtjes strak in handen houdt, ontspint het verhaal zich schijnbaar ongedwongen. De drie jongens hebben sterk uiteenlopende karakters en achtergronden. Dat ze bevriend raken is echter volstrekt geloofwaardig: ‘David had de plannen, Franky de auto en de waanzin, Xander een jeugd in te halen. Daarom stapten ze diezelfde avond in Franky’s auto en gingen naar de buitenwijken op zoek naar tuinkabouters.’

De eerste stunt met tuinkabouters, op een dronken avond, heeft de jongens bij elkaar gebracht. De tweede actie, waarbij de jongens met een stuk of twintig geroofde beeldjes in de kofferbak terugrijden, levert Halcia een mooi item op voor haar ‘cultuurblokje’ in het weekendjournaal van de regionale zender.

Het is het begin van een samenwerking die tot de nepdocumentaire leidt. En tot het einde van de vriendschap. Hoewel David zijn vrienden pas na het verdwijnen van Halcia ‘naaistreek op naaistreek’ levert, krijg je het gevoel dat ze ook zonder haar dood wel uit elkaar zouden zijn gegroeid.

David, die een paar jaar jonger is dan de anderen, haalde zijn middelbareschooldiploma op zijn sokken, maar door zijn tentamens aan de universiteit kan hij zich niet heen bluffen. In Leuven vullen zijn dagen zich met sigaretten en goede voornemens.

Daarbij is hij stikjaloers op Xander vanwege Halcia. Franky is een freak, stoned als hij niet dronken is en altijd onder invloed van antidepressiva.

Xander lijkt niet opgewassen tegen de wereld: de kunstschilder wordt bekend met doeken die de mensen willen zien, naakten. Het werk waarnaar zijn hart uitgaat (dat hij ondertekent met zijn initialen: kleine e, grote X) houdt hij verborgen.

Hun levens zijn doortrokken van een triestige uitzichtloosheid. Halcia heeft daar als ‘blonde schijnwerper’ voor even verandering in kunnen brengen.

Daarna zakt ieder voor zich weer terug inzijn lege bestaan.

Blondeau’s monterheid behoedt de roman voor een vergelijkbaar wegzinken in zwartgalligheid.

Wineke de Boer

Thomas Blondeau: eXDe Bezige Bij351 pagina’seuro 19,90ISBN 90 234 2069 1De Bezige Bij351 pagina’seuro 19,90ISBN 90 234 2069 1

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden