ReportageBloedbank voor honden en katten

Bloeddonaties bij de dierenbloedbank: ‘Dertig jaar geleden had ik je voor gek verklaard’

Dierenbezitters gaan ver om hun huisdier te redden. Soms is een bloedtransfusie nodig, en dus ook donoren. ‘Het is net als bij mensen, als ik zelf een keer bloed nodig heb, hoop ik ook dat er genoeg is.’

De Eerste Veterinaire Bloedbank in Nederland, houdt zich bezig met het afnemen van bloed van honden en katten. Zyva (6), komt hier al vaker en springt uit zichzelf al op de tafel. Beeld Hilde Harshagen

Labrador Yara (9) komt kwispelend de kamer in. Ze lijkt zenuwachtig, maar daarvan is niets meer te merken zodra dierenartsassistent Iris van Dartel (23) hondensnacks begint uit te delen. Naast de metalen tafel, waar een zwarte, harige badmat overheen is gedrapeerd, staat alvast een bak drinkwater klaar. Maar liefst drie bloedbankmedewerkers aaien de hond totdat ze in haar lip wordt geprikt, een plek waar haar vacht niet in de weg zit.  Die prik is nodig om haar bloedwaarden te meten: de hemoglobinemeter geeft een waarde van 11,3 aan. Een goede score. Yara mag op de tafel komen liggen, waar haar poten goed worden vastgehouden. Als Iris een een bloedvat in de hals heeft gevonden, begint ze te stuwen: de assistent drukt de ader een beetje dicht, waardoor hij opbolt. Praktijkmanager Hanneke ten Dam (34) scheert ondertussen een stukje vacht bij de ader weg. ‘Ze krijgt een beetje hetzelfde kapsel als ik’, grapt Roy Stokhof (39), die Yara vandaag heeft meegenomen.

Yara hoort sinds vandaag bij de groeiende groep honden die geregeld een bezoekje brengt aan de bloedbank. De eerste veterinaire bloedbank van Nederland, in Nijverdal, bestaat al sinds 2003.  De bank is uitsluitend bedoeld voor honden en katten. De laatste twee jaar is de markt voor huisdierenbloed geëxplodeerd. Nu komen er ongeveer acht honden en twee katten per week langs om de zakjes plasma en rode bloedcellen te vullen.

Er zijn meerdere redenen voor de groei. Ten eerste is er veel meer mogelijk in de diergeneeskunde, waaronder bloedtransfusies. Honden of katten die een bloedziekte hebben, of zijn aangereden, kunnen gered worden met gedoneerd bloed. En die donaties zijn sinds een jaar of vijf geen zeldzaamheid meer. De Raad voor Dieraangelegenheden bracht vorig jaar september het rapport De Staat van het Dier uit, na een publieksonderzoek, waaruit bleek dat dierenwelzijn steeds belangrijker wordt gevonden in Nederland, in het bijzonder het welzijn van huisdieren. Als gevolg van deze grenzeloze liefde zijn mensen bereid meer geld uit te geven aan hun gezelschapsdieren. Zo zijn er dierenbegraafplaatsen waar cavia’s hun laatste rustplaats vinden in een kist met luxe binnenbekleding, en met nieuwjaar worden er glutenvrije hondenoliebollen gebakken op basis van vlees. Ook bestaan er salons waar katten onder handen worden genomen door een masseur, die soms zelfs een hotstone-massage aanbiedt. En om het huisdier zo lang mogelijk gezond en in leven te houden, zijn er dus ook dierenbloedbanken. 

Nadat Yara’s bloedzakje van 400 milliliter is gevuld, wordt er een monstertje bloed afgenomen om onderzoek te doen naar de bloedgroep en gezondheid van het bloed. Honden en katten hebben verschillende bloedgroepen. Gelukkig wel een stuk minder dan mensen: honden zijn DEA 1 positief of negatief, en bij katten stroomt er A, B, of AB bloed door het lichaam. Yara mag nog even liggen om bij te komen, en dan is het klaar. Ze wordt van tafel getild, krijgt nog wat extra te eten en mag gaan. Bij de balie krijgt ze een halsband met ‘ik ben donor’ erop, een lampje voor in het donker en een flinke leverworst. Als een goed geoliede machine wordt de donatiekamer alweer gevuld met twee forse herdershonden, Tymo en Zyva. Zyva springt zelf op de tafel, terwijl Tymo bij iedere aanwezige om eten bedelt. ‘Deze donoren zijn kalm, maar we nemen altijd meer tijd voor honden die gestrest zijn. Als je het de eerste keer niet goed doet, komt het nooit meer goed’, zegt ten Dam. ‘Uiteindelijk lukt het altijd, op één hond na. De eigenaar wilde dat zijn huisdier stil bleef liggen, maar de hond kon de spanning echt niet aan.’ Het is dus noodzakelijk voor honden om een enigszins rustig karakter te hebben. Daarnaast moeten ze minstens 22 kilo wegen, gezond zijn en ouder zijn dan één jaar. Deze laatste twee vereisten gelden ook voor katten, die verder minstens de vier kilo moeten aantikken om in aanmerking te komen als donor.

Een bloeddonatie van katten verloopt anders. ‘Die doen precies wat ze willen’, zucht bloedbankeigenaar en dierenarts Cris van der Meiden. ‘Ze kunnen niet zonder sedatie doneren. Ze krijgen dan een roesje waarmee ze wel wakker blijven, maar heel sloom zijn.’ Nadat het bloed is afgenomen worden het bloedplasma en de rode bloedcellen gescheiden. Het plasma wordt gebruikt voor huisdieren met bijvoorbeeld leverziekten of stollingsproblemen, de rode bloedcellen voor onder andere bloedarmoede.

‘De wereld van de diergeneeskunde is klein’, zegt Van der Meiden. ‘Ik kreeg het idee voor een bloedbank al in de collegezaal. Toen ik jaren later begon, stond ik op een veterinaire beurs met een piepklein kraampje.’ Bloed van huisdieren werd toen wel gebruikt, maar niet op zo’n grote schaal. ‘Als een hond een transfusie nodig had, moest er meteen ergens een geschikte donor vandaan geplukt worden. De hond van de assistent bijvoorbeeld.’

Bloeddonatie van huisdieren is de afgelopen jaren een stuk efficiënter geworden. ‘Als dierenartsen nu bloed nodig hebben, bellen ze ons. Er liggen altijd zakjes in de koelkast.’ Een spoedkoerier brengt het vervolgens – ook ’s nachts – naar de betreffende praktijk. Een vergoeding krijgen de eigenaren niet. Net als bij mensen moet de motivatie zijn om anderen te helpen met de donatie. En dat werkt: de bloedbank heeft donoren uit Sneek, Purmerend en Breda. Die rijden meer dan twee uur heen en terug voor een donatie van vijf minuten.

De dierenarts kan nog wel een kleine voorspelling doen over de toekomst: ‘In de Verenigde Staten worden zelfs niertransplantaties uitgevoerd bij katten. Ik verwacht niet dat orgaandonatie met huisdieren in Nederland ook binnenkort gaat gebeuren. Maar als je dertig jaar geleden had gezegd dat er honderden huisdieren bloed zouden komen doneren, had ik je ook voor gek verklaard.’

Zyva (6) en Tymo (8) van Anneke van Belkom (36) uit Helmond

Zyva (6) en Tymo (8) van ­Anneke van Belkom (36) uit Helmond. Beeld Hilde Harshagen

‘Ik zit in België bij de politiehondenvereniging. Tymo en Zyva waren allebei in opleiding tot politiehond, maar ze zijn afgekeurd. Tymo was bijna klaar, maar toen kwamen we erachter dat hij een aandoening aan zijn ruggewervel had. Zyva was veel te fanatiek. Dan stond er een nepverdachte met een beschermend pak aan, en die liet ze echt niet meer gaan als haar tanden erin stonden. Ze zijn wel sociaal. Vroeger waren politiehonden altijd verknipte beesten, maar nu worden ze zo opgevoed dat ze ook in huis gezellig zijn. 

De bloedbank ik België zou eigenlijk dichterbij zijn voor me, maar ik doneer liever in Nederland, omdat Nederland ook bloed de grens over stuurt. In België houden ze het volgens mij allemaal zelf. Nu ga ik zo’n vier keer per jaar op en neer om bloed te doneren. Het is net als bij mensen, als ik zelf een keer bloed nodig heb, hoop ik ook dat er genoeg is. ’

Zyva op de behandeltafel. Beeld Hilde Harshagen
De naald wordt gezet bij Zyva. Beeld Hilde Harshagen

Noortje (2) van Merel Rudde (21) uit Nijverdal

Noortje (2) van Merel Rudde (21) uit Nijverdal.Beeld Hilde Harshagen

‘Ik ging vroeger altijd met de hond van mijn moeder naar de dierenarts hier. Zo kwamen we erachter dat er ook een bloedbank was voor honden en katten. De hond van mijn moeder was niet geschikt voor donatie, ze was veel te zenuwachtig. Toen Noortje 1 jaar werd ben ik meteen langs gegaan. Ze werd even op de tafel gelegd en kreeg een prikje in haar lip. Ze gaf geen kick, ook niet toen de tondeuse erbij kwam. De assistenten konden meteen wat bloed afnemen, terwijl het eigenlijk alleen een kijkdag zou zijn.

‘Het ligt aan de opvoeding en aan het karakter van de hond of hij lekker meewerkt. En ook aan de baasjes. Als ik heel rustig ben, blijft zij dat ook. Zolang Noortje het oké blijft vinden, blijf ik het zeker doen. Na de donatie wordt ze volgestopt met lekkere koekjes. Omdat ik in Nijverdal woon, is Noortje een oproepbare donor. Als er een keer een tekort is, kan ze meteen komen.’

Noortje is klaar, de plek waar de naald heeft gezeten wordt gestold met een doekje.Beeld Hilde Harshagen

Yara (9) van Levita (39) en Roy (39) Stokhof uit Almelo

‘Dit is de eerste keer voor ons dat we Yara bloed laten doneren. Ik las op Facebook een oproep voor donoren. Naast Yara hebben we zes katten. We willen ook absoluut dat zij gaan doneren. We fokken wel met ze, dus ze komen niet in aanmerking als ze in de krolse periode zitten. Ze zijn wel allemaal geschikt, dus als er acuut kattenbloed nodig is kunnen we zeker langskomen.

We wisten al wel dat Yara vandaag kalm zou blijven: ze gaat ook met plezier naar de dierenarts. Als we zo thuis zijn gaan we een lekker stukje wandelen. Dat is geen beloning, dat vinden we niet nodig. We willen niet dat ze gaat denken: ik doe pas mijn best als ik een koekje krijg. En ze heeft na de donatie al veel koekjes en knuffels gekregen.’

Hond Yara (9) van Levita (39) en Roy (39) Stokhof uit Almelo.Beeld Hilde Harshagen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden