Bladmuziekinstituut genekt door onlineverkoop

Na meer dan een eeuw verdwijnt Broekmans & Van Poppel

Het was een instituut, de bladmuziekhandel Broekmans & Van Poppel aan de van Baerlestraat. Nu verdwijnt de winkel uit Amsterdam. Oorzaak: onlineverkoop.

Bladmuziekhandel Broekmans & Van Poppel in Amsterdam. Beeld Guus Dubbelman

De grote sterren van de klassieke muziek kwamen er winkelen. Componisten als Benjamin Britten en Francis Poulenc, cellist Mstislav Rostropovitsj, dirigenten als Bernard Haitink en Leonard Bernstein: allemaal stapten ze naar binnen bij Broekmans & Van Poppel, de Amsterdamse bladmuziekhandel op een steenworp afstand van het Concertgebouw. 'Zo ongeveer iedere dirigent die wat in het Concertgebouw deed, hebben we wel over de vloer gehad', zegt mede-eigenaar Wilfred Ganzinotti (45).

Al sinds 1914 zit de winkel op dezelfde plek aan de chique Van Baerlestraat. Daar komt met het nieuwe jaar een einde aan. De cd-afdeling wordt ontmanteld, de verkoop van bladmuziek wordt voortgezet in Badhoevedorp. Het filiaal in Utrecht blijft wel open, maar in Amsterdam is straks geen grote gespecialiseerde zaak voor bladmuziek meer te vinden. Dat Ganzinotti al dagen de media te woord staat, geeft wel aan dat met het familiebedrijf een iconische winkel uit het Amsterdamse straatbeeld verdwijnt.

Heeft hij een radicale huurverhoging gehad, zoals onlangs gebeurde met een boekwinkel die moest wijken voor een patisserie-boutique met macarons in de etalage? Met de huursom heeft het vertrek niets te maken, benadrukt Ganzinotti, wiens grootvader de zaak in 1932 overnam. Hij huurt het pand van zijn familie 'tegen een marktconforme prijs'. Waaraan ligt het dan wel?

Ganzinotti zag de inkomsten uit bladmuziek in de afgelopen vijf jaar '10 tot 15 procent' teruglopen. Als een van de oorzaken noemt hij de afname van subsidies in de culturele sector. Er zijn minder muziekscholen en die hebben minder te besteden. Bladmuziek is een van de eerste dingen waarop bezuinigd wordt, weet de specialist ('Ze laten leerlingen gewoon van kopietjes spelen'). Dat het conservatorium in 2008 uit de Van Baerlestraat verdween, scheelde ook aanloop. In het gebouw zit nu een duur hotel.

Illegaal downloaden

De belangrijkste reden voor het afscheid van de winkel, is internet. Zoals muziek en boeken illegaal worden gedownload, zijn ook complete partituren van internet te halen. Dat gebeurt op grote schaal, merkt Ganzinotti. Hij doet zelf ook zijn voordeel met internet. Inmiddels komt 70 tot 80 procent van zijn omzet uit onlinebestellingen, schat hij.

'Het ligt gewoon aan het veranderde koopgedrag. Mensen kopen liever online. Zelfs klanten die twee blokken verderop wonen, willen dat ik bladmuziek naar ze opstuur. Alleen op dagen dat er iets bijzonders gebeurt in het Concertgebouw, is het hier nog weleens druk. Ja, dan verbaas ik me erover dat klanten verbaasd zijn dat de winkel verdwijnt.'

Klanten bekijken het aanbod bij Broekmans & Van Poppel. Beeld Guus Dubbelman

De sfeer op de werkvloer is gelaten. Maar de berusting zal snel plaatsmaken voor stress: het winkeloppervlak is ongeveer 200 vierkante meter, maar aan elke muur hangen meerdere planken met grote stapels partituren. Binnen twee weken moet alles geordend en wel in Badhoevedorp in de schappen liggen. Tussen de zes en acht mensen verliezen dankzij de sluiting hun (parttime) baan.

De cd's op de eerste verdieping zijn bijna allemaal weg. Daar viel nauwelijks meer aan te verdienen - de inkomsten daalden in vijf jaar met '30 à 40 procent'. Hoe lang valt er nog te leven van de bladmuziek? 'Maximaal tien, vijftien jaar. Ik begrijp het wel hoor. Iedereen weet hoe de mens in elkaar zit: als het goedkoop en makkelijk kan... Veel musici spelen van iPads; ik verwacht dat de markt daarop zal inspelen.'

Beeld Guus Dubbelman

Ganzinotti runt de zaak met twee achterneven. De familie begrijpt de beslissing, zegt hij. Hij vertrouwt erop dat de beroepsmusici ook naar Badhoevedorp zullen komen. 'Die willen het materiaal toch in hun handen hebben voor ze iets kopen.' En er zijn echt wel voordelen aan de nieuwe locatie. 'We krijgen meer ruimte voor tweedehands bladmuziek. Je kunt er gratis parkeren. Maar het uitzicht van mijn kantoor gaat er niet op vooruit', zegt hij turend naar het Museumplein. 'Wij zien het als een verlies dat we hier na een eeuw weggaan. Maar ik ben realistisch. Over tien jaar weet niemand meer dat we hier zaten.'

Onlinebibliotheek voor partituren

Waar halen muzikanten hun gratis bladmuziek vandaan?

De site IMSLP.org (International Music Score Library Project) is waarschijnlijk de grootste bedreiging voor verkopers van bladmuziek. Op deze Wikipedia-achtige 'onlinebibliotheek' kunnen gebruikers zelf partituren uploaden. Officieel mag je dat alleen doen als je de rechten hebt op die bladmuziek, toch zetten gebruikers veel scans illegaal online. 'Er is geen controle op', zegt Wilfred Ganzinotti. 'Daarvoor is de markt veel te klein.'

Wanneer is iets legaal of illegaal? De wetten verschillen in de landen waar IMSLP beschikbaar is. De site lost dit op met een disclaimer: IMSLP garandeert niet dat het materiaal rechtenvrij is in uw land; klikt u op deze link, dan is dat niet onze verantwoordelijkheid. De auteursrechten vervallen als een componist zeventig jaar geleden is overleden. Ook op de uitgave zelf kunnen nog rechten zitten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.