Film

Black Widow biedt het spektakel van de Marvel-superheldin, én een vrouw van vlees en bloed

Het stempel dat regisseur Cate Shortland (Lore) op het Marvel-imperium drukte is niet opzichtig, maar wel voelbaar.

Scarlett Johansson in Black Widow  Beeld filmstill
Scarlett Johansson in Black WidowBeeld filmstill

Van alle superhelden die samen het redderscollectief Avengers vormen, is Black Widow de dapperste. Dat moet wel, als je bedenkt dat zij het – anders dan haar collega’s – zonder speciale krachten of technische hulpmiddelen moet stellen. Natasha Romanoff, zoals Black Widow eigenlijk heet, heeft alleen een gedegen training als spion en huurmoordenaar om op terug te vallen.

Tegelijk is ze misschien wel de meest gedrevene van het stel, altijd op zoek naar een manier om haar duistere verleden goed te maken. Dat verleden wordt uit de doeken gedaan in Black Widow, de langverwachte solofilm rond een van de weinige vrouwelijke Avengers. Terwijl helden als Captain America, Thor en zelfs Ant-Man al verschillende eigen films kregen, moest Black Widow (en met haar actrice Scarlett Johansson) wachten tot de vierde fase van het Marvel Cinematic Universe (MCU), dat inmiddels 24 films en 12 televisieseries telt.

Het wachten duurde nog langer vanwege covid-19. Het sluimerende wantrouwen dat Marvel de film misschien ook om kwaliteitsredenen op de plank liet liggen, blijkt ongegrond. Vanaf de sterke, sfeervolle openingsscènes is duidelijk dat regisseur Cate Shortland precies weet hoe ze dit verhaal wil vertellen: met vaart en veel energieke actiescènes, maar ook met een gestileerd realisme dat in superheldenfilms niet vaak te zien is.

Black Widow, opgebouwd als een spionagethriller in de stijl van James Bond of Jason Bourne, speelt zich af rond 2016. De Avengers zijn tijdelijk uit elkaar en Romanoff heeft tijd om de strijd aan te gaan met een oude vijand: Dreykov (Ray Winstone), een Russische superschurk die in zijn Red Room kwetsbare meisjes programmeert tot moordwapens. De missie herenigt Romanoff met de drie spionnen met wie ze ooit een nepgezin vormde: vader Red Guardian (David Harbour), moeder Melina (Rachel Weisz) en zusje Yelena (Florence Pugh). Het gezinsleven vormde een dekmantel, maar ook kunstmatige familiebanden blijven bestaan.

De niet al te subtiele humor botst soms met de serieuze ondertoon van deze degelijke actiefilm, maar Shortland houdt het geheel nog net in balans. Black Widow heeft geen moralistische boodschap en maakt ook geen feministisch statement; de film laat simpelweg zien dat vrouwelijke superhelden geen bijrol hoeven te spelen. Het goede acteerwerk van Johansson, Pugh en Weisz doet de rest.

Shortland was geen voor de hand liggende keuze om een Marvel-film te regisseren, gaf ze zelf toe in een interview met filmvakblad Variety. Sterker, ze wilde aanvankelijk helemaal niet. Johansson, die haar zinnen op de Australische regisseur gezet bleek te hebben, moest haar overhalen. Drie films maakte Shortland voor Black Widow: Somersault (2004), Lore (2012) en Berlin Syndrome (2017), alle drie zo ongeveer het tegengestelde van een actiespektakel. Het zijn gevoelige drama’s over introverte meisjes of jonge vrouwen die het in hun eentje moeten zien te redden, gefilmd in een bijna impressionistische stijl, met veel close-ups en weinig woorden.

Vooral het veelbekroonde Lore, waarin een 14-jarig Duits meisje direct na de Tweede Wereldoorlog wordt gescheiden van haar nazistische ouders, overtuigde Johansson ervan dat ze haar regisseur had gevonden. Misschien vanwege de inhoudelijke overeenkomsten tussen Lore en Black Widow: ze gaan allebei over meisjes die geïndoctrineerd zijn en zich losmaken van hun achtergrond.

Voor Marvel is het inmiddels normaal om regisseurs in te huren die een naam hebben opgebouwd met onafhankelijk geproduceerde films, zoals Ryan Coogler (Black Panther), Taika Waititi (Thor: Ragnarok) en Chloé Zhao (het nog te verschijnen Eternals). De buitenwacht bekijkt die strategie argwanend. Worden hier ruwe filmtalenten geronseld voor het grote geld? Verkopen zij hun ziel aan het Marvel-imperium (eigendom van Disney)? De regisseurs zelf – ook Shortland – houden vol dat zij bij Marvel niet in het gelid hoeven te lopen, maar juist ruimte krijgen voor hun eigen visie.

Het moet gezegd: iedere Marvel-film, hoewel onderdeel van een groter geheel, heeft een eigen signatuur. En ook bij Black Widow pakt dat goed uit. Het stempel dat Shortland erop drukte, is niet opzichtig (natuurlijk is dit geen arthousefilm, maar een miljoenenproductie), maar wel voelbaar – en niet alleen in de rustige, geweldloze scènes, waarin de personages hun oorsprong als stripfiguren gemakkelijker kunnen verhullen.

Juist in de vele vechtpartijen benadert Shortland haar hoofdpersoon als een vrouw van vlees en bloed. Haar actiescènes bieden spektakel, maar ook het gevoel dat er iets op het spel staat. Black Widow is een superheld die echt moet knokken.

Black Widow

Actiethriller

★★★★☆

Regie Cate Shortland.

Met Scarlett Johansson, Florence Pugh, Rachel Weisz, David Harbour.

133 min., in 116 zalen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden