INTERVIEW

Björn van der Doelen: ooit PSV, nu liedjessmid

Hij begon ooit gitaar te spelen ter afleiding van het voetballen met wereldsterren als Ronaldo en Ruud van Nistelrooij. Zijn derde album is nu met gejuich ontvangen.

Björn van der Doelen. Beeld Ivo van der Bent

Hij speelde jaren bij PSV, maar voetbal was altijd bijzaak voor Björn van der Doelen (38). En niet eens de belangrijkste. Een mooi doelpunt heeft hem nooit zo kunnen ontroeren als een rake noot tijdens een Springsteen-concert. 'Och, war ik maar Bruce Springsteen', zingt hij in het gelijknamige nummer op zijn derde, onlangs verschenen album Caballero zonder filter.

Van der Doelen ontvangt in de studio die hij in de tuin van zijn Eindhovense villa liet bouwen. De lange witblonde haren zijn gebleven, de rossige baard heeft al een tijd geen barbier gezien. Op zijn onderarm staat het woord 'moeder' getatoeëerd - 'en daar is ze helemaal niet blij mee.' Zijn huis ligt op een steenworp van het Stadhuisplein, waar zijn voormalige werkgever PSV onlangs het kampioenschap vierde. Tussen de posters van Jimi Hendrix en Elvis en de Bavaria-asbakken zijn weinig aanwijzingen te vinden voor een rijke profcarrière. Alleen de vitrinekast met z'n eerste voetbalschoenen wijst op een voetbalverleden.

Links voormalig Manchester United-spits Teddy Sheringham. Rechts Björn van der Doelen. Beeld anp

De Witte Tornado, was de bijnaam van Van der Doelen in zijn beste voetbaljaren. Hij was de ideale twaalfde man en speelde samen met wereldsterren als Ronaldo en Ruud van Nistelrooij. De Brabander had het loopvermogen van een marathonatleet en een Dirk Kuijt-achtige werklust. Van der Doelen werd drie keer landskampioen met PSV en groeide uit tot cultheld bij NEC, de laatste club waar hij speelde.

Buiten het veld nam hij het niet zo nauw met de regels die zijn werkgevers hem oplegden. 'Ik wissel mijn biertjes niet af met Spa blauw. Als ik ga, ga ik goed', zei hij in een interview in 2002, nadat hij bij FC Twente uit de selectie werd gezet omdat hij dronken op de training zou zijn verschenen (zie inzet). Van der Doelen stond liever op het podium dan op het veld en beëindigde zijn voetbalcarrière al op zijn 29ste.

Naast de vitrine met voetbalschoenen staat in zijn woonkamer een grote foto van Bruce Springsteen. 'Een held. Je moet hem een keer live hebben gezien. Het nummer Och, war ik maar Bruce Springsteen heb ik geschreven als een nederig eerbetoon.'

'Gebrek aan ingesteldheid'

De bende van drie, zo werden Björn van der Doelen, Tommie van der Leegte en Jack de de Gier genoemd tijdens hun periode bij FC Twente. Hun Belgische trainer René Vandereycken zette het drietal tijdelijk uit de selectie 'wegens een gebrek aan discipline en ingesteldheid'. Dit leidde tot de wildste verhalen. Zo zou Van der Doelen dronken op de training zijn verschenen. Toen, in het AD: 'Ik ben flink doorgezakt. De dag erna speelde ik nog redelijk mee. Nou, dat lukt je echt niet als je lazarus bent, dan struikel je over je eigen poten.'

Van der Doelen is niet zomaar een oud-voetballer die plaatjes maakt. 'Een Nederlandse americana-artiest van formaat is opgestaan', oordeelde muziekblad OOR over Caballero zonder filter. Brabantse blues, of Eindhovense americana, zo zou je de nummers op het rijk georkestreerde album - opgenomen met zijn band Allez Soldaat - kunnen typeren. Of, met een lelijk woord: dialectpop, want gezongen met een dik accent. Van der Doelen kan zich op zijn laatste plaat meten met bekende Brabantse liedjesschrijvers als Gerard van Maasakkers en JW Roy.

Terugblikkend op zijn wonderlijke loopbaan tot nu toe koos Van der Doelen vier voor hem bepalende nummers - van zijn muzikale helden, en van hem zelf.

Queen - Keep Yourself Alive
I was told a million times
Of all the troubles in my way
How I had to keep on trying
Little better ev'ry day

'Op mijn 14de kwam ik terecht in het PSV-internaat in een oude villa in Geldrop. Was van Willy van de Kerkhof geweest, of van René, kan ook. In mijn tas zaten alleen een paar voetbalschoenen en een cd-rek met twaalf Queen-cd's.

'Het gaat er hard aan toe op zo'n internaat. Je bent eenzaam en moet jezelf constant bewijzen. Keep yourself alive, zoals Freddie Mercury zingt. Het was knokken geblazen, zowel fysiek als mentaal. Vooral met die jongens uit de Randstad, dat waren mannetjes. 's Avonds lag ik uren in mijn eentje Queen te luisteren op de walkman. Mijn liefde voor Queen werd niet echt begrepen. Nu nog niet, trouwens.

'Vooral het eerste jaar had ik veel heimwee. Terwijl de meeste teamgenoten bij elkaar in de klas kwamen op de mavo, ging ik naar het vwo. In zo'n nieuwe klas moest ik me weer bewijzen. Mijn puberbrein draaide overuren. De weekenden dat ik bij mijn ouders was, zat ik vooral op zolder huiswerk te maken. Ik was vrij obsessief; mijn voetbalcarrière moest slagen, maar school zeker ook.

'Mijn moeder had moeite met deze periode, daar zing ik ook over. Ze miste me erg en moest het eerste jaar veel huilen, heb ik later van mijn zus gehoord. Toen ze me afzette bij het internaat, nam ze zich voor me gelijk weer mee terug te nemen. Na een jaar vroegen mijn ouders of ik ermee wilde stoppen bij PSV. Ze wilden dat ik weer thuis kwam wonen. Nee, antwoordde ik met pijn in mijn hart. Ik had niet voor niets een jaar zo afgezien.'

Harrie Jekkers - Mijn moeder
Mijn moeder zegt: hier is je koffie, goh,
da'k de bel nog heb gehoord
'k Was net in de tuin bezig met de
buitenboel

'Naast al dat gevoetbal had ik afleiding nodig. Na mijn middelbare school ging ik daarom economie studeren aan de Open Universiteit, maar daar vond ik geen flikker aan. Ook mijn studie psychologie liep op niks uit. Eigenlijk wilde ik drummen, maar dat mocht niet van mijn vader. De gitaar leek me ook wel wat. Ik kocht veel muziek en wilde weleens proberen een liedje te schrijven. Nederlandse tekst op rijm zetten, akkoordjes erbij en meeneuriën.

'Toen mijn moeder me op mijn eerste gitaar hoorde pielen op mijn slaapkamer gooide ze de Gouden Gids op het bureau: 'Hier, ge zoekt maar een leraar, want van dit gepriegel wordt niemand gelukkig.' Zo kwam ik uit bij Huubke, een goeie gast. Hij leerde me de techniek. Door naar Harrie Jekkers te luisteren, leerde ik hoe je liedjes moet schrijven.

Björn van der Doelen in duel met Wesley Sneijder, toen nog speler van Ajax. Beeld anp
Björn van der Doelen tijdens een optreden. Beeld anp

'Neem Mijn Moeder. Aha, zo moet dat dus, dacht ik. Het tokkeltje in Mijn Moeder verbeeldt de rinkelende koffiekopjes die Jekkers' moeder serveerde aan visite. Zo probeer ik mijn liedjes ook op te bouwen; de muziek moet een bepaalde sfeer oproepen met mijn stem vertel ik het verhaal.

'Van Jekkers heb ik geleerd dat je tijdens het zingen van een gevoelig liedje best aan de afwas kunt denken, maar dat er ook momenten zijn dat je eigen liedjes je diep kunnen raken. Ik had moeite het droog te houden toen ik mijn eigen liedje Moederke voor het eerst voor mijn moeder zong.'

Björn van der Doelen - Mooi gewist
En ik wist, 't is de laatste keer. Al het
mooie gaat voorbij. En ik wist, 't is de
laatste keer. En ik dacht: 't is de laatste
keer. Moar ik heb beslist. 't Is mooi
gewist.

'Het relativeren van het voetbal begon al vroeg. Eigenlijk vanaf het begin van mijn carrière in het betaald voetbal, zo rond mijn 19de. Samenvattingen kijken deed ik niet, praatprogramma's over voetbal interesseerden me niks. Ook aan trainers die wilden dat je allerlei statistieken uit je hoofd leerde, had ik een broertje dood. Vaak dacht ik: er moet minder geluld worden.

'Dit liedje Mooi gewist schreef ik als afscheidslied in mijn laatste seizoen bij NEC in 2006. Ik was er klaar mee. Mooi geweest, dus. Veel jongens snapten er niks van. Sommigen vonden het dapper. 'Ik wil ook wel stoppen, maar wat moet ik dan in godsnaam gaan doen?', zeiden ze dan. Ik had zin om thuis te zijn. Niet elke keer weer die voorbereiding op wedstrijden. Op de helft van je vakantie moest je alweer bezig zijn met je vorm.

'Ik heb er geen moment spijt van gehad dat ik zo vroeg ben gestopt. Ik geef anderen ook altijd mee: blijf niet hangen als je niet helemaal tevreden bent. Durf die sprong in het diepe te maken.'

Gerard van Maasakkers - Hedde efkes, lieven Heer
Nou moet ik zeggen, Lieven Heer
da oew volgelingen ook nie helpen
ze zijn zo recht in de leer
hoe ik leven
moet; ze weten 't wel

'Optreden lijkt ergens op het spelen van een uitwedstrijd. Alleen kan ik nu in de bus op de heenweg al aan het bier. Zonder gekheid, het klinkt misschien niet rock 'n' roll, maar de grootste rijkdom van mijn muzikantenbestaan is dat ik overdag veel thuis ben. Met mijn kinderen op pad kan. Als ik 's avonds de deur uit ga, heb ik ze voor die tijd in bed kunnen leggen.

'Muzikaal gezien is Gerard van Maasakkers erg belangrijk voor me. Hij heeft me tijdens de totstandkoming van Caballero zonder filter geholpen met mijn teksten. Spannend, maar ook een hele eer. Zijn muziek is altijd een grote inspiratiebron geweest. Neem zo'n liedje als Hedde efkes, lieven Heer. In dat liedje zingt hij God toe om uit te leggen dat hij niet meer gelooft. Dat vind ik zo goed verzonnen; vanuit het perspectief van de ongelovige je tot God wenden. Zo'n liedje motiveert me nog beter te schrijven en na te denken over mijn teksten.

'Caballero zonder filter is uiteindelijk flink nostalgisch geworden. Dat overviel me, maar ja, ik ben bijna 40. En hoe goed ik het nu ook heb: dit album is de vrucht van mijn midlifecrisis. De een neemt een jonge vriendin, de andere mijmert een cd vol over zijn jeugd, zijn moeder en zijn vrouw.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden