Bikkel

Hoe Suriname na de moord op Ormskerk een ander land werd

Fred Ormskerk komt eind april 1980 vanuit Nederland aan in het stadje Saint-Laurens, aan de westgrens van Frans- Guyana. Aan de overkant van de Marowijnerivier ligt het Surinaamse Albina. Ormskerk weet Virginia Hoffman, een bekende van een oude strijdmakker, over te halen hem op te halen. Ze moet hem naar Paramaribo brengen.

Onderweg kletst Ormskerk hon- derduit over de staatsgreep die hij en enkele andere samenzweerders willen uitvoeren. Een militair in burger hoort Ormskerk opscheppen en enkele uren later zit de oud-militair in de cel. In de nacht van 1 op 2 mei wordt hij door ondervragers doodgetrapt.

Ormskerk (hij had de bijnaam Bikkel) was een ijzervreter die zijn vuurdoop had gehad in Nederlands-Indië en daarna een belangrijke bijdrage had geleverd aan de training van het Nederlandse leger in Suriname. Iedere militair daar kende hem en iedereen had diep respect voor hem. Journalist Rudie Kagie, in die woelige maanden heel even correspondent van NRC Handelsblad in Paramaribo, sprak met vele getuigen en betrokkenen, maar hij slaagt er niet in de waarheid te achterhalen. De feiten gaan na zo veel jaren schuil achter een woud van leugens en geruchten.

In de eerste maanden na de 'revo' heeft iedereen het over een dreigende tegencoup, georganiseerd door Nederland en de oude machthebbers. Bouterse en zijn getrouwen zijn hypernerveus. En dan duikt Ormskerk op. Wat komt hij doen? Bikkel wordt keihard ondervraagd - en uiteindelijk gedood.

Twee dagen later verneemt Kagie het gerucht dat Ormskerk zou zijn omgekomen bij een poging tot een staatsgreep. Hij belt Jozef Slagveer, de woordvoerder van de kliek rond Bouterse. Die raadt hem aan niets te schrijven: 'Je brengt jezelf in de problemen.' Dat klopt. Die nacht wordt Kagie opgehaald en bruut verhoord. De volgende ochtend ontvlucht hij het land.

'De dood van Fred Ormskerk', schrijft hij, 'maakte van Suriname een ander land.' De militairen wisten dat ze konden doen wat ze wilden. Suriname veranderde vanaf dat moment in een bananenrepubliek, met als dieptepunt de vijftienvoudige Decembermoorden van 1982.

Desi Bouterse is sinds twee jaar president. De zenuwen van weleer hebben plaatsgemaakt voor de zekerheid dat niemand hem iets kan maken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden