Bijzondere werken van Ray Caesar zonder origineel

Samen met de beschouwer maakt Ray Caesar een tijdreisje, maar dan wel in travestie: niets is wat het lijkt. Bijzonder is dat er van deze werken geen origineel bestaat, tenminste niet op de manier waarop we dat van kunst gewend zijn.

Een van de werken van Ray Caesar

Een meisje met rode hoofddoek. Ze kijkt je aan met de blik die we kennen van het moderne fotomodel: hooghartig en onaards. Haar oogleden zijn licht ontstoken van slaapgebrek, haar neusje is verkleind door een nose job. Hier geldt niet: alles is ijdelheid, maar: ijdelheid is alles. Ray Caesar (1958) uit Toronto is de schepper van dit beeld en het is te zien in de Amsterdamse galerie KochXBos, die het werk van de Canadees al exposeert sinds 2005.

Trouw wordt beloond, want Caesar is als vertegenwoordiger van het zogeheten pop-surrealisme intussen komen bovendrijven als een van de sterren, samen met Femke Hiemstra uit Nederland en natuurlijk Mark Ryden uit Amerika, van wie hij de kunst heeft afgekeken. Hun namen zijn verbonden aan twee toonaangevende tijdschriften, Juxtapoz en Hi-Fructose, wat al iets zegt over hun popculturele achtergrond: niet het museum maar de kiosk heeft hun status opgeschroefd.

Ray Caesar
Beeldende kunst
Galerie KochXBos
Eerste Anjeliersdwarsstraat 36, Amsterdam
T/m 7/1

Waaruit bestaat die kunst? Bij Caesar gaat het doorgaans om een gepolijste mix van pin-up, sf, edelkitsch en rococo, wuft als het tijdperk van madame de Pompadour. Maar de inspiratie voor het meisje met rode hoofddoek vond hij bij een veel vroeger werk: De man met de tulband van Jan van Eyck uit 1433. Naar eigen zeggen heeft dit schilderij, dat hij voor het eerst zag toen hij 9 was, de aanzet gegeven tot zijn kunstenaarschap.

Het is een vreemde ervaring om Caesars versie van het befaamde portret in het echt te zien. Niet alleen omdat Van Eycks oude man dus een sekseverandering heeft ondergaan, maar ook omdat het schilderij geen schilderij is. Het is een print, heel klassiek ingelijst en afgedrukt op een ondergrond die de textuur van een middeleeuws paneel suggereert. Caesar maakt een tijdreisje met de beschouwer, maar dan wel in travestie: niets is wat het lijkt.

De exclusieve computerprints van de Canadees worden vermenigvuldigd in een oplage van twintig exemplaren, die per stuk 4.200 euro kosten. Ze worden in Toronto gedrukt als giclée kunstdruk en zorgvuldig gecheckt alvorens goed genoeg voor de kunsthandel te worden bevonden. Er zitten dan ook ontelbare kleurnuances in. De kwaliteit van de printer speelt een beslissende rol in de kwaliteit van het kunstwerk als zodanig, maar dat betekent nog niet dat Caesar bijzaak is, want hij is wel degelijk de regisseur van dit spel van schijn en wezen.

Bijzonder is dat er van de werken geen origineel bestaat, tenminste niet op de manier waarop we dat van kunst gewend zijn. Het origineel bevindt zich virtueel in Caesars 3D-programma. Hij zegt daarover: 'Het origineel bestaat alleen in de computer als dimensies van diepte, breedte en hoogte. Ik vind het een fascinerend idee dat deze ruimte, ook als ik mijn computer uitzet, blijft bestaan in een mathematische realiteit. Misschien dat de ruimte waarin wij leven daarvan niet zoveel verschilt.' De Nederlandse filosoof Jos de Mul noemt zulk werk 'dataïstisch', omdat het wordt gecreëerd bij de gratie van zijn 'recombineerbaarheid' oftewel de onbegrensde digitale mogelijkheden. Met een druk op de knop zou je er ook iets anders van kunnen maken.

De meisjes in het ijle universum van Ray Caesar, met hun ontstoken oogleden en weelderige rococo-jurken, vullen de leegte met bloemen en koketterie. Het zijn decadente patiëntjes die hun oorsprong zouden hebben in de lange jaren dat de artiest in dienst was van The Hospital for Sick Children in Toronto, een kinderziekenhuis waar hij werkte op de afdeling Kunst & Fotografie. Misschien is dat autobiografische feitje wel Caesars redding, want het geeft zijn kosmetische hoogvliegerij net wat zwaartekracht.

Het maakproces van een echte Caesar

Ray Caesar creeërt zijn modellen eerst in Maya, een 3D- softwareprogramma.

Hij bedekt die modellen met een geschilderde en fotografisch bewerkte huid. Elk model heeft een onzichtbaar skelet, zodat hij de figuren naar believen in hun driedimensionale omgeving kan plaatsen. Met digitale lampen voegt hij schaduwen en reflecties toe die de werkelijkheid simuleren. Daarna volgt het printen van de giclée kunstdruk. Giclée prints worden vervaardigd met een enorm hoge resolutie (tot 2.880 dpi) en worden rasterloos gedrukt, dus zonder dat je puntjes ziet, met waterbestendige pigmenten op een zuurvrije ondergrond.

De papiersoorten zijn voorzien van een coating die voorkomt dat de inkten worden afgebroken. Het vervaardigen van een certified art giclée is precies en ambachtelijk werk en wordt meestal uitgevoerd door een meesterprinter. Ray Caesar controleert elke print op de pixel nauwkeurig voordat hij zijn handtekening eronder zet. Techno-intensief, maar dan heb je ook een 'echte' Caesar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden