Bijzondere persoonlijke brieven van Piet Mondriaan opgedoken

Het Nederlands instituut voor kunstgeschiedenis heeft een archief verworven dat onder meer 22 persoonlijke brieven bevat die Piet Mondriaan schreef aan zijn vriendin Willy Wentholt. Dit archief zal een belangrijke bron vormen voor het Mondriaan Editieproject: het RKD wil samen met het instituut Huygens ING ongeveer 1650 brieven en 70 theoretische en literaire schrijfsels van Mondriaan onderzoeken, digitaliseren en vertalen naar het Engels.

De Victory Boogie Woogie van Piet Mondriaan. Beeld anp

Het instituut heeft het archief verworven van mevrouw Cis Heijdenrijk-Osendarp. Volgens Christ Stolwijk, algemeen directeur van het RKD, laten de brieven een kant van de kunstenaar zien 'waar we weinig van weten'. In de brieven, uit de periode 1918-1923 is te lezen dat Mondriaan een wat complexe relatie met Wentholt (1888-1957) had. Verder geven de brieven een beeld van zijn artistieke ontwikkeling en zijn leven in Parijs.

Cultuurhistoricus Léon Hanssen putte voor zijn biografie van Piet Mondriaan die vorig jaar verscheen uitgebreid uit de brieven. Hanssen beschrijft in De schepping van een aards paradijs hoe Mondriaan Wentholt ontmoette als danspartner in Amsterdam, haar vervolgens even overwoog als levenspartner, maar dat uit zijn hoofd zette. Om te blijven schrijven en 'heele beste vrinden' te blijven, zoals Mondriaan voorstelde.

Op 16 maart 1918, 98 jaar en één dag geleden, schreef Mondriaan aan Wentholt: 'Ik ben niet in jouw teleurgesteld, maar ik had eerst de illusie van een heel groote liefde. Ik ben niet zeker dat die heel groote liefde, die ik bedoel later, bij je zou komen, en daarom is 't beter zo.' Hij sloot deze brief af met: 'Veel groeten van Piet. Ik had geen ander papier.'

Hanssen legt uit dat Wentholt, die lerares Frans was, net als Mondriaan 'francofiel' was en ze ook andere interesses deelden. Desondanks wilde het niks worden tussen de twee. Volgens de biograaf heeft dat te maken met Mondriaans hang naar 'het absolute' in de kunst en in het leven. Dat vond hij niet bij Wentholt en daarna ook niet bij andere dames. Mondriaan zou ongetrouwd blijven. Op 18 november 1919 schreef hij Wentholt: 'Om verstandig te zijn heb ik me ook willen onttrekken aan je. Is dit ten slotte niet het beste?'

Het RKD toont de komende dagen een selectie van de verworven brieven op de TEFAF in Maastricht, T/M 20/05

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden