Filmrecensie De dirigent

Bijzaken dreigen soms de interessante hoofdlijn onder te sneeuwen in De dirigent (drie sterren)

Maar in tijden van #MeToo en discussies over het glazen plafond blijft het de juiste film op het juiste moment.

Filmstill uit De dirigent (Maria Peters).

Ze kan maar beter gewoon trouwen en baby’s krijgen. Met die woorden probeert een dirigent Antonia Brico te ontmoedigen in De dirigent. Wat nou conservatorium? Waarom zou een vrouw in hemelsnaam pianist moeten worden, in Amerika in de jaren twintig?

Haar werkelijke ambitie heeft Brico dan nog niet uitgesproken: ze wil dirigent worden. Dat klinkt haar tijdgenoten zo mogelijk nog absurder in de oren. Op dat moment heeft er nog nooit een vrouw op de bok gestaan voor een groot symfonie-orkest. Voor de ambitieuze Brico zelf is dat een ­detail waardoor ze zich niet uit het veld laat slaan.

Scenarist en regisseur Maria Peters baseerde De dirigent op het waar­gebeurde verhaal van de uit Nederland afkomstige Antonia Brico. Een passieproject is het: zo’n vijftien jaar probeerde ze het van de grond te krijgen. Haar fascinatie is begrijpelijk. Wat een intrigerend mens moet ze zijn geweest, die Brico, die er onder andere in slaagde als eerste vrouw bij het ­Berliner Philharmoniker te dirigeren.

Maar misschien heeft Peters (Kruimeltje, Sonny Boy) wel te veel liefde voor haar onderwerp. Het scenario van De dirigent was gebaat geweest bij strengere keuzes. Om haar onderwerp voor een zo groot mogelijk publiek interessant te maken, wil ze van De dirigent bijvoorbeeld ook een groots liefdesverhaal maken. Dat is overbodig, en acteur Benjamin Wainwright (A Quiet Passion) is eigenlijk te stijf tegenover Christanne de Bruijn – wat moet zo’n sprankelende vrouw nou met hem?

Het verhaal over Brico’s biologische ouders is intrigerend, maar er zit te veel gedoe omheen met twee monsterlijke stiefouders, een non die binnen een seconde haar zwijggelofte verbreekt en uitgemolken symboliek rondom uiensoep. Mensen praten in De dirigent in oneliners of zeggen quasi-diepzinnige dingen als ‘zwijgen is ook liegen’.

Het geeft het verhaal van De dirigent soms zoiets gekunstelds dat het fictiever lijkt dan het in werkelijkheid is. Bovendien dreigen al die bij­zaken de interessante hoofdlijn onder te sneeuwen. Want de sterkste scènes zijn die waarin Brico het ene na het andere obstakel overwint; de manier waarop zij als vrouw een voet tussen de deur weet te wurmen. Ze slaat handtastelijke mannen van zich af, blijft standvastig. Peters haalt met haar film zo niet alleen een interessante vrouw uit de vergetelheid, maar kiest in tijden van #MeToo en discussies over het glazen plafond een in de kern juiste film op het juiste moment.

De dirigent. Regie: Maria Peters. Met Christianne de Bruijn, Annet Malherbe, Raymond Thiry, Benjamin Wainwright. 137 min., in 94 zalen.

Antonia wie? ‘Zelfs veel Nederlandse muziekkenners hebben nooit van dirigent Antonia Brico gehoord’

Vrouwelijke dirigenten zijn schaars. Reden te meer voor regisseur Maria Peters om aan het leven van een van de eersten (ook nog een Nederlandse!) een biopic te wijden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.